Abstract
The economic activity of the European nobility in the 16th century is a key problem in economic history, previously studied mainly in relation to grain production and the corvee estate system. Less attention has been paid to the diverse forms of economic activity beyond grain production and to their long-term consequences for the domestic market and economic progress in Poland.
This article aims to comprehensively analyze the forms, mechanisms, and consequences of the economic activity of the Polish nobility from the 16th to the 18th century, and to assess its impact on Poland's economic development.
The study draws on a wide range of printed sources and findings from relevant economic-historical research, including works on corvee estate farming, agrarian prices, pond farming, and agricultural production in various regions of Poland (Greater Poland, Central and Lesser Poland).
The findings show that the main form of the Polish nobility's economic activity – export-oriented grain production within the corvee estate system – enabled significant production growth in the 16th century, but in the long run led to the contraction of the domestic market, declining investment, and the impoverishment of the peasantry. Alongside this dominant form, other types of economic activity existed: pond farming, production diversification, sheep breeding, propination, and forest exploitation. In the Enlightenment period (second half of the 18th century), new elements of economic activity emerged: transition to money rents, introduction of root crops and fodder plants, and growing interest in technological progress. Overall, however, feudal and predatory forms of activity prevailed, deepening Poland's economic backwardness relative to Western Europe.
References
Baranowski, B. (1958) Gospodarstwo chłopskie i folwarczne we wschodniej Wielkopolsce w XVIII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Baranowski, B. (1960) Początki i rozpowszechnienie uprawy ziemniaków na ziemiach środkowej Polski. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Bartyś, J. (1966) Początki mechanizacji rolnictwa polskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Faber, J.A. (1963) ‘Het probleem van de dalende graanaanvoer uit de Oostzeelanden in de tweede helft van de zeventiende eeuw’, A.A.G. Bijdragen, 9, pp. 3–24.
Górski, J. [Janusz] (1958) Poglądy merkantylistyczne w polskiej myśli ekonomicznej XVI i XVII wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Górski, J. [Janusz] (1966) ‘Poglądy ekonomiczne Stanisława Staszica’, in 150 lat Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego. Materiały na sesję naukową. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Górski, J. [Jan] (1967) Rozmowy o historii. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Kaczmarczyk, Z. (1958) ‘Oligarchia magnacka w Polsce jako forma państwa’, in Pamiętnik VIII Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Krakowie, 14–17 września 1958. Referaty, t. 1. Warszawa: Polskie Towarzystwo Historyczne, pp. 221–230.
Kot, S. (1937) Urok wsi i życia ziemiańskiego w poezji staropolskiej. Warszawa: Dom Książki Polskiej.
Kula, W. (1962) Teoria ekonomiczna ustroju feudalnego. Próba modelu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Leśnodorski, B. (1951) Dzieło Sejmu Czteroletniego (1788–1792). Studium historyczno-prawne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Mączak, A. (1963) ‘Na marginesie studiów nad rachunkowością gospodarstw chłopskich’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 11(2), pp. 425–429.
Mączak, A. (1967) U źródeł nowoczesnej gospodarki europejskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Rej, M. (1914) Zwierciadło, wyd. J. Czubek i J. Łoś, t. 2. Kraków: Akademia Umiejętności.
Rusiński, W. (1956) ‘Drogi rozwojowe folwarku pańszczyźnianego’, Przegląd Historyczny, 47(4), pp. 615–637.
Rusiński, W. (1959) (ed.) Dzieje wsi wielkopolskiej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Rusiński, W. (1965) ‘Kilka uwag o istocie ekonomiki feudalnej w XV–XVIII wieku’, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, 27, pp. 11–27.
Rychlikowa, I. (1966) Studia nad towarową produkcją wielkiej własności w Małopolsce w latach 1764–1805, t. 1: Towarowa gospodarka zbożowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Rzączyński, G. (1721) Historia naturalis curiosa Regni Poloniae, Magni Ducatus Litvaniae annexarumque provinciarum. Sandomierz: Drukarnia Kolegium Jezuitów.
Slicher van Bath, B.H. (1962) ‘Accounts and diaries of farmers before 1800 as sources for agricultural history’, A.A.G. Bijdragen, 8, pp. 5–33.
Szczygielski, W. (1963) Produkcja rolnicza gospodarstwa folwarcznego w Wieluńskiem od XVI do XVIII wieku. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Szczygielski, W. (1966) ‘Le rendement de la production agricole en Pologne du XVIe au XVIIIe siècle sur le fond européen’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 14, numer dodatkowy, pp. 745–803.
Szczygielski, W. (1967) Z dziejów gospodarki rybnej w Polsce w XVI–XVIII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Topolski, J. (1958) Gospodarstwo wiejskie w dobrach arcybiskupstwa gnieźnieńskiego od XVI do XVIII wieku. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Topolski, J. (1964) ‘Teoria ekonomiczna ustroju feudalnego (na marginesie książki Witolda Kuli)’, Ekonomista, 1, pp. 142–143.
Topolski, J. (1965) Narodziny kapitalizmu w Europie XIV–XVII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Topolski, J. (1966a) ‘Okres przewagi gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej od połowy XVI w. do końca XVIII w.’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 8, pp. 11–38.
Topolski, J. (1966b) ‘Wpływ cen na wielkość produkcji globalnej w rolnictwie epoki feudalnej i kapitalistycznej’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 8.
Turnau, I. (1960) ‘Materiały do dziejów rolnictwa w polskich czasopismach drugiej połowy XVIII wieku’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 3(2).
Vautrin, H. (1963) ‘Obserwator w Polsce’, in Zawadzki, W. (ed.) Polska stanisławowska w oczach cudzoziemców, t. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. Wyczański, A. (1960) Studia nad folwarkiem szlacheckim w Polsce w latach 1500–1580. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Wyczański, A. (1965) Polska Rzeczą Pospolitą Szlachecką 1454–1764. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Żabko-Potopowicz, A. (1960) Historia leśnictwa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
License
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 1968
OPEN ACCESS