Keywords
charcoal blast furnaces
puddling
Upper Silesian metallurgy
coke smelting
Old Polish Basin Dąbrowa Basin state iron works
corvée labour abolition
foreign capital metallurgy
industrial policy
Categories
How to Cite
Number of views: 0
Number of downloads: 0
Abstract
The development of Polish metallurgy in the 17th to 19th centuries has been the subject of extensive research since 1945, but the accumulated historiographical literature has not been synthesized in a single comparative study covering the full range from the pre-partition period through the Congress Kingdom and Upper Silesia. A recapitulation emphasizing the specific features of Polish metallurgy compared to Western Europe was lacking.
This article synthesizes recent Polish historical and economic literature on pre-capitalistic and early-capitalistic metallurgy in Polish territories from the 17th century to the 1860s, analyzing the technical and economic characteristics of the main production centers, the impact of the partition of Poland on metallurgical development, and the factors accounting for Upper Silesia's dominant position.
The article draws on team research of the Kula school on the economics of mining and iron industry in the Kingdom of Poland 1831-1910 (Kowalska, Jedlicki, Jezierski, Piesowicz), monographs on Upper Silesia (Kwaśny, Popiołek, Popkiewicz, Ryszka), and historical-technical literature (Pazdur, Zientara, Radwan).
The analysis shows that until the mid-18th century Polish metallurgy served only local latifundian markets. The transition from charcoal blast furnaces to modern coke smelting and puddling in Upper Silesia from the 1790s onwards created a decisive technical gap. In 1841, Upper Silesia produced 40,600 tons of pig iron versus 6,200 tons in the Kingdom. The state iron works program of the 1820s-1840s in the Dąbrowa Basin, intended to replicate the Upper Silesian model, failed owing to dependence on charcoal, corvée labor, and inadequate capital. After the abolition of serfdom in 1864, most traditional iron works became unprofitable, creating a vacuum filled by foreign capital. The political partition distorted interregional trade links and excluded Polish metallurgy from the benefits of industrial policy in the partitioning states, but also - paradoxically - stimulated integration between the Kingdom and Upper Silesian markets.
References
Broda, J. and Błaszyk, H. (1960) ‘Wpływ rządowego górnictwa i hutnictwa na rozwój wczesnokapitalistycznej gospodarki w lasach górniczych Królestwa Polskiego’, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, 21, pp. 133–198.
Choroszewski, W. (1875–1876) ‘Rozwój górnictwa krajowego. Krótki rys historyczny i statystyczny rozwoju przemysłu górniczego w Królestwie Polskim’, Przegląd Techniczny. [Serial publication; volume and issue numbers and page ranges require confirmation.]
Długoborski, W. (1950) ‘Rekrutacja górników w Zagłębiu Górnośląskim w okresie przed zniesieniem poddaństwa. Na przykładzie państwowej kopalni rud ołowianych „Friedrichsgrube” w Tarnowskich Górach’, Przegląd Zachodni, 6(6).
Długoborski, W. (1954) ‘Początki kształtowania się klasy robotniczej na Górnym Śląsku’, Kwartalnik Historyczny, 61(1).
Długoborski, W. (1960) ‘Geneza industrializacji Górnego Śląska’, Zaranie Śląskie, 23(2), pp. 163–173.
Długoborski, W. (1962) ‘Rola Prus w industrializacji Górnego Śląska (w związku z książką W.O. Hendersona)’, Zaranie Śląskie, 25.
Długoborski, W. (1963) ‘Ekonomika górnośląskiego hutnictwa w XVIII wieku’, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Katowicach, 19.
Długoborski, W. (1967) ‘Typy przedsiębiorstw w górnictwie i hutnictwie Górnego Śląska (do 1939 r.)’, in Pietrzak-Pawłowska, I. (ed.) Zakłady przemysłowe w Polsce XIX i XX wieku. Studia i materiały. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, pp. 45–67.
Felsch, G. (1919) Die Wirtschaftspolitik des preußischen Staates bei der Gründung der oberschlesischen Kohlen- und Eisenindustrie (1741 bis 1871). Berlin: Ebering.
Gąsiorowska, N. (1922) Górnictwo i hutnictwo w Królestwie Polskiem 1815–1830. Warszawa: wydane z zasiłku Wydziału Nauki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
Gąsiorowska-Grabowska, N. (1965) Z dziejów przemysłu w Królestwie Polskim 1815–1918. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Gliwic, H. (1936) ‘Przemysł i handel Polski’, in Handelsman, M. (ed.) Polska w czasie wielkiej wojny (1914–1918). Historja społeczna i ekonomiczna. Vol. 3: Historja ekonomiczna. Warszawa: Towarzystwo Badania Zagadnień Międzynarodowych, pp. 59–221.
Górski, J. (1963) Polska myśl ekonomiczna a rozwój gospodarczy 1807–1830. Studia nad początkami teorii zacofania gospodarczego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Grzywicka, J. (1957) Ekonomiczne poglądy Stanisława Staszica. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Henderson, W.O. (1958) The State and the Industrial Revolution in Prussia, 1740–1870. Liverpool: Liverpool University Press.
Jaros, J. (1965) Historia górnictwa węglowego w Zagłębiu Górnośląskim do 1914 roku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Jedlicki, J. (1964) Nieudana próba kapitalistycznej industrializacji. Analiza państwowego gospodarstwa przemysłowego w Królestwie Polskim XIX w. Warszawa: Książka i Wiedza.
Jezierski, A., Kaczyńska, E., Kowalska, S. and Piesowicz, K. (1961) Ekonomika górnictwa i hutnictwa w Królestwie Polskim 1840–1910. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Kaczmarski, B. (1961) ‘Rozmieszczenie hutnictwa żelaznego na Śląsku w okresie 1740–1806’, Zaranie Śląskie, 24(4).
Kaminsky, F. (1941) ‘Kampf um Eisen in Oberschlesien an der Schwelle des 17. Jahrhunderts’, Deutsche Monatshefte, 7.
Karsten, C.J.B. (1821) ‘Rozprawa o wartości górnictwa i o obowiązkach rządu w utrzymywaniu takowego…’, Izys Polska, 4.
Knochenhauer, B. (1927) Die oberschlesische Montanindustrie. Gotha: Flamberg.
Kołodziejczyk, R. (1957) Kształtowanie się burżuazji w Królestwie Polskim 1815–1850. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kołodziejczyk, R. (1963) Piotr Steinkeller, kupiec i przemysłowiec 1799–1854. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kowalska, S., Jedlicki, J. and Jezierski, A. (1958) Ekonomika górnictwa i hutnictwa w Królestwie Polskim 1831–1864. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kula, W. (1955) Kształtowanie się kapitalizmu w Polsce. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kula, W. (1956) Szkice o manufakturach w Polsce XVIII wieku. Vols 1–2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kula, W. (1963) ‘Przewrót przemysłowy. Historia i perspektywy’, Kwartalnik Historyczny, 70(1), pp. 3–22.
Kurowski, S. (1963) Historyczny proces wzrostu gospodarczego. Analiza trendów sekularnych na podstawie produkcji żelaza i stali. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kwaśny, Z. (1968) Hutnictwo żelaza na Górnym Śląsku w pierwszej połowie XIX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Loewe, V. (1930) Oberschlesien und der preußische Staat. Part 1: 1740–1815. Breslau: Priebatsch.
Łabęcki, H.H. (1841) Górnictwo w Polsce. Opis kopalnictwa i hutnictwa polskiego pod względem technicznym, historyczno-statystycznym i prawnym. Vols 1–2. Warszawa: w Drukarni Juljana Kaczanowskiego.
Łukasiewicz, J. (1963) Przewrót techniczny w przemyśle Królestwa Polskiego 1852–1886. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Michalkiewicz, S. (1960) ‘Początki koksowania węgla na Śląsku do połowy lat trzydziestych XIX wieku’, Studia z Dziejów Górnictwa i Hutnictwa, 4.
Musioł, L. and Płuszczewski, S. (1960) ‘Wykaz zakładów dawnego hutnictwa żelaza na Górnym Śląsku od XIV do połowy XIX wieku’, in Pazdur, J. (ed.) Studia z dziejów górnictwa i hutnictwa. Vol. 5. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Nalepa-Orłowska, I. (1963) ‘Fryderycjańskie osadnictwo hutnicze na Opolszczyźnie (1754–1803)’, Studia i Materiały z Dziejów Śląska, 5, pp. 97–161.
Orłowski, M. (1931) Żelazny przemysł hutniczy na ziemiach polskich do r. 1914. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa.
Pazdur, J. (1953) ‘Problematyka badań dziejów techniki górniczo-hutniczej w epoce kapitalizmu’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 1(1–2), pp. 44–77.
Pazdur, J. (1956) ‘Górnictwo i hutnictwo Zagłębia Staropolskiego w połowie XIX w. (1846–1864)’, Kwartalnik Historyczny, 63(4–5).
Pazdur, J. (1957) Zakłady metalowe w Białogonie 1614–1914. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Pietrzak-Pawłowska, I. (1960) ‘Pozycja ziem polskich w międzynarodowej wymianie gospodarczej na przełomie XIX i XX wieku’, in Gąsiorowska, N. (ed.) VIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Krakowie, 14–17 września 1958. Referaty i dyskusje. Vol. 4: Historia gospodarcza Polski. Warszawa: Polskie Towarzystwo Historyczne.
Pietrzak-Pawłowska, I. (1967) ‘Rozwój stosunków kapitalistycznych w przemyśle Królestwa Polskiego 1870–1900 (zagłębia górniczo-hutnicze)’, in Wiek XIX. Prace ofiarowane Stefanowi Kieniewiczowi w 60. rocznicę urodzin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Pietrzak-Pawłowska, I. (1968) ‘Industrializacja opóźnionych obszarów Europy w XIX i XX wieku’, Kwartalnik Historyczny, 75(3), pp. 643–660.
Popiołek, F. (1947) Dzieje hutnictwa żelaznego na ziemiach polskich. Katowice–Wrocław: Wydawnictwa Instytutu Śląskiego.
Popiołek, K. (1965) Górnośląski przemysł górniczo-hutniczy w drugiej połowie XIX wieku. Katowice–Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Popkiewicz, J. and Ryszka, F. (1959) Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej 1922–1939. Opole: Instytut Śląski.
Pustuła, Z. (1968) Początki kapitału monopolistycznego w przemyśle hutniczo-metalowym Królestwa Polskiego 1882–1900. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Radwan, M. (1963) Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.
Rajman, J. (1962) Rozwój ośrodków przemysłowych nad Małą Panwią. Part 1. Katowice: Śląsk.
Rechowicz, H. (ed.) (1968) Historia ruchu zawodowego hutników. Vol. 1. Katowice: Zarząd Główny Związku Zawodowego Hutników.
Wachler, L. (1849) Die Eisen-Erzeugung Oberschlesiens in Beiträgen zur praktischen Eisenhütten-Kunde, oder Mittheilungen aus dem Gebiete des praktischen Eisenhütten-Wesens mit besonderer Bezugnahme auf Oberschlesien. Heft 3. Oppeln: Druck und Verlag von Erdmann Raabe.
Wiatrowski, L. (1965) ‘Ekonomika hutnictwa żelaza w księstwie pszczyńskim od XVII do początku XIX wieku’, Acta Universitatis Wratislaviensis, 37 (Historia, 10), pp. 21–73.
Wolański, M. (1961) Związki handlowe Śląska z Rzecząpospolitą w XVII wieku ze szczególnym uwzględnieniem Wrocławia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zieliński, J. (1965) Staropolskie Zagłębie Przemysłowe. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zientara, B. (1954) Dzieje małopolskiego hutnictwa żelaznego XIV–XVII w. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Żarnowski, J. (1968) ‘Procesy integracyjne w Polsce międzywojennej’, in Pamiętnik X Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Lublinie, 17–21 września 1968 r. Referaty. Part 2.