Keywords
Inventory 1945
Biological depopulation
Population losses
Three-year investment policy plan
Reparation deliveries
Six-year plan
Categories
How to Cite
Number of views: 0
Number of downloads: 0
Abstract
The war damage and population losses suffered by Poland in the Second World War were among the greatest in Europe: 38% of national wealth was lost and 19,500 out of 30,000 industrial and mining enterprises were destroyed. The reconstruction of the economy and particularly of industry in 1944-1949 has been studied mainly for individual branches or regions, without a synthetic analysis of investment policy and overall reconstruction conditions.
This article analyzes the process of economic and industrial reconstruction in Poland in the years 1944-1949, examining the extent of war damage (based on the 1945 inventory), population losses and their demographic consequences, investment policy within the Three-Year Plan (1947-1949), and the role of the recovered western territories and reparation deliveries from the Soviet occupation zone of Germany.
The study draws on unpublished archival materials from the Central Planning Office (AAN, CUP) and the State Council (ARP), the official 1945 inventory of the Central Statistical Office (GUS), and the Report on the Economic Situation in Poland 1945-1947 (AAN, CUP 387).
The analysis shows that war damage affected above all the power installations (50%) and technical equipment (45.4%) of industrial enterprises - the hardest components to rebuild. Despite heavy war damage, the national wealth of the recovered western territories exceeded the ceded eastern territories owing to their more favorable industrial structure. Biological depopulation comprised direct losses of 6 million people and a potential population deficit of 17 million. In the Three-Year Plan (1947-1949), the state sector dominated with 84.4% of investment expenditure while the private sector received 8.6%. Reparation deliveries from Germany, credits, and trade agreements accelerated the process. By 1949, prewar industrial production levels had been surpassed, but agricultural production had not yet recovered.
References
AAN, CUP 386 - Archiwum Akt Nowych, Centralny Urząd Planowania, Centralny Urząd Planowania, Sprawozdanie o sytuacji gospodarczej w Polsce w IV kwartale 1947.
AAN, CUP 387 - Archiwum Akt Nowych, Centralny Urząd Planowania Opracowanie dotyczące sytuacji gospodarczej w Polsce 1945-1947 i realizacji zadań planu 3-letniego.
AAN, KERM 1 - Archiwum Akt Nowych, Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów, Protokół posiedzenia KERM z 6 XI
AAN, KERM 3 - Archiwum Akt Nowych, Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów, Protokół posiedzenia KERM z 19 IV 1946.
AAN, KERM 39/99/46 - Archiwum Akt Nowych, Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów, Akta w sprawie projektu uchwały i uchwała KERM z 8 II 1946 r. o objęciu przez NBP kontroli działalności pieniężno-gospodarczej oraz obsługi kredytowej przemysłu.
AAN, MPiH 44 - Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Przemysłu i Handlu, Bericht über die wirtschaftliche Situation der Zweigstellen der Polnischen Nationalbank für Oktober 1945.
AAN, MZO 75 - Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Ziem Odzyskanych, Pismo Urzędu Informacji i Propagandy na okręg Pomorze Zachodnie z dnia 21.9.1945 r. do Ministerstwa Informacji i Propagandy.
ARP, Akta Przewodniczącego KRN 1944 t. II - Archiwum Rady Państwa, Akta Przewodniczącego KRN 1944 t. II, Sprawozdanie J. S. Hanemana z 27 X 1944 r.
ARP, KRN - Archiwum Rady Państwa, Sekretariat Prezydenta Krajowej Rady Narodowej, Oszacowanie majątku narodowego ziem odzyskanych i ziem odstąpionych.
AZHP 235/XV - 295, - Archiwum Zakładu Historii Partii przy KC PZPR. Ważniejsze niedomagania przemysłu państwowego na tle badań BGK, 31. 3. 1947.
Gołębiowski, J.W. (1961) Walka PPR o nacjonalizację przemysłu. Warszawa: Książka i Wiedza.
Góra, W. (1962) PPR w walce o podział ziemi obszarniczej (1944–1945). Warszawa: Książka i Wiedza.
Holzer, J.Z. and Józefowicz, A. (1960) ‘Dynamika zaludnienia ziem polskich 1870–1958’, Biuletyn Instytutu Gospodarstwa Społecznego, 3(4), pp. 3–103.
Jastrzębowski, W. (1946) Gospodarka niemiecka w Polsce 1939–1944. Warszawa: Czytelnik.
Jędruszczak, H. (1968) ‘Employment in Poland in 1930–1960. Dynamics and Structure’, Acta Poloniae Historica, 18, pp. 250–263.
Józefowicz, A. (1962) ‘Polityka ludnościowa i zatrudnienie w Polsce’, Biuletyn Instytutu Gospodarstwa Społecznego, 4, pp. 3–90.
Kersten, K. (1965) Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
Kwiatkowski, E. (1968) ‘Akcja odbudowy i zagospodarowania wybrzeża polskiego w latach 1945–1947’, Polska Ludowa. Materiały i Studia, 7, pp. 45–57.
Przelaskowski, W. (1960) Spożycie żywności w Polsce Ludowej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Gospodarcze.
Przedpelski, M. and Smoliński, S. (1964) Struktura społeczno-gospodarcza Ziem Zachodnich w latach 1933–1960. Poznań: Instytut Zachodni.
Słabek, H. (1967) Polityka agrarna PPR. Geneza i realizacja. Warszawa: Książka i Wiedza.
Waszak, S. (1946) ‘Bilans walki narodowościowej rządów Greisera’, Przegląd Zachodni, 2(6), pp. 481–510.
Wilczewski, R. (1963) ‘Dynamika rozwoju produkcji w polskim przemyśle’, Ekonomista, 4.
Wojtyniak, J. and Radlińska, H. (1946) Sieroctwo. Zasięg i wyrównywanie. [Łódź]: Polski Instytut Służby Społecznej.
Biuro Odszkodowań Wojennych przy Prezydium Rady Ministrów (1947) Sprawozdanie w przedmiocie strat i szkód wojennych Polski w latach 1939–1945. Warszawa: Biuro Odszkodowań Wojennych.
Centralny Urząd Planowania (1947) Plan odbudowy gospodarczej. Liczby podstawowe do uzasadnienia ustawy z 2 VII 1947 o planie odbudowy gospodarczej. Warszawa: Centralny Urząd Planowania.
Fischer, W. (1946) ‘Danina narodowa’, Życie Gospodarcze, 22.
Fischer, W. (1947) ‘Rynek pieniężny w Polsce. Sprawozdanie za okres 1 X 1945 do 31 XII 1946’, Biuletyn Instytutu Gospodarstwa Narodowego, 5.
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) (1948) European Programs of Agricultural Reconstruction and Development. Washington: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Jędruszczak, H. (1963) ‘Dokumenty o Planie Trzyletnim’, Polska Ludowa. Materiały i Studia, 2, pp. 41–66.
Jędruszczak, H. (ed.) (1967) Upaństwowienie i odbudowa przemysłu w Polsce (1944–1948). Materiały źródłowe. Vol. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Minc, H. (1947) ‘Konferencja H. Minca z przedstawicielami prywatnej gospodarki w przemyśle i handlu’, Życie Gospodarcze, 3.
Spis zakładów przemysłowych w 1945 r. (1947). Statystyka Polski, Series D, 3. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
‘Uchwała Plenum KC PPR w sprawach gospodarczych z dnia 26 V 1945 r.’ (1959), in PPR. Rezolucje, odezwy, instrukcje i okólniki Komitetu Centralnego VII 1944–XII 1945. Warszawa: Książka i Wiedza, p. 145.