Keywords
Small-scale commodity production
Agricultural price scissors
Peasant cash income
Peasant household self-provisioning
Peasant indebtedness
Categories
How to Cite
Number of views: 0
Number of downloads: 0
Abstract
Polish interwar economy was characterized by the coexistence of two sectors: a capitalist sector dominating in industry and large agriculture, and a small-producers' sector covering the main part of peasant agriculture. The connections between the two sectors were extremely weak even in normal times. This structural feature had consequences for the course of the Great Depression in Poland that have not yet been fully analyzed.
This article examines the Polish village as a selling market for industry during the Great Depression of 1930-1935, analyzing how the two-sector structure of the Polish economy, the price scissors between agricultural and industrial goods, and the collapse of peasant cash income led to a massive retreat to natural economy – and thus to the unusually severe decline of Polish industry.
The analysis draws on Polish official agricultural and financial statistics, reports of the Puławy Institute on farm profitability, contemporary memoirs and diaries of peasants (Pamiętniki chłopów), journalistic accounts, and earlier studies by Orczyk, Ciepielewski, and the author himself.
The analysis shows that over 90% of Polish peasantry operated within the small-producers' sector, and when the crisis struck – with debt claims of 2.24 billion zlotys in 1933 against total agricultural sales of about 1.5 billion – peasants were forced into near-complete natural economy. The sum available for industrial purchases per capita of peasant population fell to 37 zlotys a year (about $6.7). Peasants made their own tools, clothing, and utensils; looms in peasant farms numbered around one million. As a result, roughly 88% of all Polish farms were cut off from the industrial goods market. This contrasts with countries like Spain and Hungary where the capitalist sector was better integrated with peasant agriculture and industry declined less steeply.
References
Archiwum Akt Nowych w Warszawie (AAN) – Komitet Ekonomiczny Ministrów (KEM), sign. 1137; 1311.
Ciepielewski, J. (ed.) (1965) Wieś polska w latach wielkiego kryzysu 1929–1935. Materiały i dokumenty. Warszawa: Książka i Wiedza.
Kwiatkowski, E. (1935) W walce z teraźniejszością o lepszą przyszłość gospodarczą. Przemówienie wygłoszone na posiedzeniu plenarnym Sejmu dnia 5 grudnia 1935 r. Warszawa: Polska Gospodarcza.
Michałowski, J. (1935) Wieś nie ma pracy. Wywiad społeczny w powiecie rzeszowskim. Warszawa: Wydano z Zasiłku Funduszu Pracy.
Krzywicki, L. (ed.) (1936) Pamiętniki chłopów. Series II. Warszawa: Instytut Gospodarstwa Społecznego.
Annuaire statistique de la Société des Nations 1936/37 (1937) Genève: Société des Nations. Service d'Études Économique.
Mały Rocznik Statystyczny 1935 (1935) Warszawa: GUS.
Mały Rocznik Statystyczny 1937 (1937) Warszawa: GUS.
Mały Rocznik Statystyczny 1939 (1939) Warszawa: GUS.
Badania nad opłacalnością gospodarstw włościańskich w roku gospodarczym 1935/36 (od 1 lipca 1935 do 30 czerwca 1936). 10. sprawozdanie Wydziału Ekonomiki Rolnej Drobnych Gospodarstw Wiejskich w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego (1938) Warszawa: Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach.
Chałasiński, J. (1938) Młode pokolenie chłopów. Vol. 1: Społeczne podłoże ruchów młodzieży wiejskiej w Polsce. Warszawa: Państwowy Instytut Kultury Wsi.
Ciepielewski, J. (1968) Polityka agrarna rządu polskiego w latach 1929–1935. Warszawa: Książka i Wiedza.
Curzytek, J. (1935) Położenie gospodarstw włościańskich w 1933/34 r. Komunikat Wydziału Ekonomiki Rolnej Drobnych Gospodarstw Wiejskich na podstawie tymczasowych danych z rachunkowości rolniczej. Warszawa: Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach.
Curzytek, J. (1939) Położenie gospodarstw włościańskich w 1937/38 r. Komunikat Wydziału Ekonomiki Rolnej Drobnych Gospodarstw Wiejskich na podstawie tymczasowych danych z rachunkowości rolniczej. Warszawa: Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach.
Czerniewski, K. (1938) Maszyny i narzędzia rolnicze w gospodarstwach mniejszej własności. Warszawa: s.n.
Gazeta Rolnicza (1933) 26 April.
Grosfeld, L. (1952) Polska w latach kryzysu gospodarczego 1929–1933. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Gryziewicz, S. (1939) Rynek węglowy w Polsce. Katowice: Izba Przemysłowo-Handlowa.
Gurski, J.H. (1933) ‘Przystosowanie produkcji rolniczej do zniżonych cen’, in Caro, L. (ed.) Życie gospodarcze a polityka społeczna. Lwów: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, pp. 149–161.
J. W. (1931) ‘W sprawie organizacji sprzedaży nawozów sztucznych’, Polska Gospodarcza, no. 6, 7 February, pp. 225–229.
Jastrzębowski, W. (1957) Handel wiejski w Polsce międzywojennej. Liczby i fakty. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Gospodarcze.
Kalecki, M. and Landau, L. (1934) Szacunek dochodu społecznego w 1929 r. Warszawa: s.n.
Kalecki, M. and Landau, L. (1935) Dochód społeczny w r. 1933 i podstawy badań periodycznych nad zmianami dochodu. Warszawa: s.n.
Klarner, C. (1937) Dochód społeczny wsi i miast w Polsce w okresie przesilenia gospodarczego 1929–1936. Lwów: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Knakiewicz, Z. (1967) Deflacja polska 1930–1935. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.
Koniunktura Gospodarcza (1931) 1, p. 21 (table 5).
Koniunktura Gospodarcza. Miesięczne tablice statystyczne (1937) 1, pp. 3–4 (table 6 and 9).
Kurek, J. (1947) Grypa szaleje w Naprawie. Warszawa: Wiedza.
Landau, L. (1957) ‘Gospodarka światowa. Produkcja i dochód społeczny w liczbach’, in Landau, L. Wybór pism. Edited by Szturm de Sztrem, T. Warszawa: PWN, pp. 353–426.
Landau, Z. (1961) ‘Jeszcze raz w sprawie polityki gospodarczej rządu polskiego w latach 1936–1939 (Odpowiedź Marianowi Drozdowskiemu)’, Najnowsze Dzieje Polski. Materiały i Studia z Okresu 1914–1939, 4, pp. 239–246.
Landau, Z. (1963) ‘Polish countryside in the years 1929–1935’, Acta Poloniae Historica, 9, pp. 28–47.
Landau, Z. and Tomaszewski, J. (1962) Zarys historii gospodarczej Polski 1918–1939. Warszawa: Książka i Wiedza.
Landau, Z. and Tomaszewski, J. (1971) Od Grabskiego do Piłsudskiego. Okres kryzysu poinflacyjnego i ożywienia koniunktury 1924–1929. Warszawa: Książka i Wiedza.
Mieszczankowski, M. (1960) Struktura agrarna Polski międzywojennej. Warszawa: PWN.
Mieszczankowski, M. (1961) ‘Podatki rolne w Polsce międzywojennej’, Roczniki Dziejów Ruchu Ludowego, 3, pp. 115–158.
Mieszczankowski, M. (1962) ‘Zadłużenie rolnictwa międzywojennej Polski’, Najnowsze Dzieje Polski. Materiały i Studia z lat 1914–1939, 6, pp. 123–148.
Orczyk, J. (1967) Kryzys sił wytwórczych i produkcja rolna w Polsce w latach 1929–1935. Poznań: Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Ph.D. dissertation.
Orczyk, J. (1967) ‘Nożyce cen i akcja ich zwalczania w Polsce w latach 1929–1935’, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, 28, pp. 31–63.
Orczyk, J. (1968) ‘The main features of the agricultural crisis in Poland in the years 1929–1935’, Studia Historiae Oeconomicae, 3, pp. 221–241. DOI: https://doi.org/10.14746/sho.1969.03.1.012
Orczyk, J. (1971) Produkcja rolna Polski w latach wielkiego kryzysu gospodarczego (1929–1935). Poznań: PWN.
Sobańska-Kieniewiczowa, Z. (1939) Zużycie wyrobów przemysłowych na wsi w r. 1932/33 w zależności od położenia geograficznego i stopnia zamożności gospodarstw wiejskich. Warszawa: Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach.
Styś, W. (1947) Drogi postępu gospodarczego wsi. Studium szczegółowe na przykładzie zbiorowości próbnej wsi Husowa. Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe.
Tomaszewski, J. (1959) ‘Gospodarka drobnotowarowa w Polsce międzywojennej’, Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Planowania i Statystyki, 15, pp. 27–58.
Tomaszewski, J. (1965) ‘Ogólny wskaźnik produkcji przemysłowej Polski 1928–1938’, Kwartalnik Historyczny, 72(2), pp. 279–299.
Wrzos, K. (1933) Oko w oko z kryzysem. Warszawa: F. Hoesick.
Zaklika, W. (1933) Bilans obrotów gotówkowych rolnictwa polskiego. Cyfry i wnioski. Lwów: Tłoczono w Drukarni Urzędniczej.