Keywords
German colonisation in the Zamość region
Germanisation of Polish children
Polish resistance to colonisation
Nazi genocidal policy
Second World War (1939–1945)
Categories
How to Cite
Number of views: 13
Number of downloads: 13
Abstract
The Nazi expulsion action in the Zamość region (November 1942 - August 1943), which struck over 300 villages and drove out more than 100,000 Polish peasants, occupies a distinctive place in the history of forced population movements in occupied Europe. Its singularity lies in its location in central Poland, the scale of the genocide that accompanied it, the unprecedented armed resistance it provoked, and its ultimate failure - factors that justify the fundamental question: was it a model or an improvisation?
This article analyzes the expulsion and colonization action in the Zamość region as a testing ground (polygone d'essai) for Generalplan Ost and as the outcome of the conflict of competences between Himmler/Globocnik and Hans Frank, examining the Bodenordnung plans (Kuchenbäcker), the course of the Wehrwolf and Sturmwind operations, and the fate of the German settlers.
The analysis draws on Hans Frank's diary (Archives of the Central Commission AGKBZH), Globocnik's personal papers, the Bühler trial records, and testimony collected by Klukowski from deportees and partisans.
The analysis shows that the Zamość region became the first testing ground for Generalplan Ost - Germanization of the East. The operations were accompanied by mass extermination and the abduction of children for Germanization. Polish armed resistance and economic losses in the GG led Frank to intervene decisively: on 2 August 1943 von dem Bach acknowledged the total failure of the action. Over 10,000 German settlers were evacuated in early 1944. The conclusion is that the operation was an improvisation on the foundation of a long-term plan; its failure demonstrated the impossibility of realizing Generalplan Ost under wartime conditions.
References
AGKBZH – Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Dokumenty osobiste Odilo Globocnika, vol. III, sign. 968z.
AGKBZH – Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Dziennik Hansa Franka, vol. 2 (Sprawozdanie); 3 (Rok 1942); 10 i 13 (Diariusz); 24 (Protokół); 26; 28 (Diariusz); 33 (Protokół).
AGKBZH – Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Proces Bühlera, vol. 6; 8; B-8; 9; B-11.
AGKBZH – Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Proces J. Sporrenberga, dowody rzeczowe, vol. 2, sign. 963/z.
AGKBZH – Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Proces Norymberski, no. 4, vol. XI, sign. 3031.
Archiwum Wojskowego Instytutu Historycznego w Warszawie/Les Archives de l’Institut Militaire d’Histoire de Varsovie (now held at the Centralne Archiwum Wojskowe – Wojskowe Biuro Historyczne, Warszawa) - German Records Microfilmed at Alexandria, T-175, roll 146.
‘Depesza SS-Obersturmbannfuhrera Krumeya do Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy, 11 X 1942’ (1947) Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, II, p. 103.
‘Dokumenty niemieckie (w tłumaczeniu) i dokumenty polskie’, in Datner, S., Gumkowski, J. and Leszczyński, K. (1960) I. Wysiedlenia w Zamojszczyźnie. II. Zagłada Żydów w obozach na ziemiach polskich, Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, XIII, pp. 13–58.
Caban, I. and Mańkowski, Z. (1971) Związek Walki Zbrojnej i Armia Krajowa w okręgu lubelskim 1939–1944. Part 1: Zarys monograficzny. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
Eisenbach, A. (1961) Hitlerowska polityka zagłady Żydów. Warszawa: Książka i Wiedza.
Glińska, A. (ed.) (1968) Zamojszczyzna w okresie okupacji hitlerowskiej (relacje wysiedlonych i partyzantów). Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Heiber, H. (1958) ‘Der Generalplan Ost’, Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte, 6(3), pp. 281–325.
Klukowski, Z. (1947) Zbrodnie niemieckie w Zamojszczyźnie. Warszawa: Główna Komisja Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce.
Klukowski, Z. (1959) Dziennik z lat okupacji Zamojszczyzny (1939–1944). 2nd edn. Edited by Mańkowski, Z. Series Wydawnictwo Materiałów do Dziejów Zamojszczyzny w Latach Wojny 1939–1944, 5. Lublin: Lubelska Spółdzielnia Wydawnicza.
Klukowski, Z. (ed.) (1945) Terror niemiecki w Zamojszczyźnie 1939–1944. Series Wydawnictwo Materiałów do Dziejów Zamojszczyzny w Latach Wojny 1939–1944, 1. Zamość: s.n.
Klukowski, Z. (ed.) (1946) Niemcy i Zamojszczyzna 1939–1944. Series Wydawnictwo Materiałów do Dziejów Zamojszczyzny w Latach Wojny 1939–1944, 3. Zamość: s.n.
Klukowski, Z. (ed.) (1946) Zamojszczyzna w walce z Niemcami 1939–1944. Series Wydawnictwo Materiałów do Dziejów Zamojszczyzny w Latach Wojny 1939–1944, 2. Zamość: s.n.
Klukowski, Z. (ed.) (1947) Dywersja w Zamojszczyźnie 1939–1944. Series Wydawnictwo Materiałów do Dziejów Zamojszczyzny w Latach Wojny 1939–1944, 4. Zamość: s.n.
Lochner, L.P. (ed.) (1948) Goebbels' Tagebücher aus den Jahren 1942–43. Mit anderen Dokumenten. Zürich: Atlantis-Verlag.
Madajczyk, C. (1961) Generalna Gubernia w planach hitlerowskich. Studia. Warszawa: PWN.
Madajczyk, C. (1970) Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce. Vol. I. Warszawa: PWN.
Madajczyk, C. (ed.) (1959) ‘’Bodenordnung im Generalgouvernement’. Hitlerowski plan generalnej przebudowy struktury rolnej w Generalnej Guberni, Najnowsze Dzieje Polski, 2, pp. 109–140.
Madajczyk, C. (ed.) (1962) ‘Generalplan Ost’, Polish Western Affairs, 3(2), pp. 391–442.
Madajczyk, C. and Lewandowska, S. (eds) (1965) Hitlerowski terror na wsi polskiej 1939–1945. Zestawienie większych akcji represyjnych. Warszawa: PWN.
Mańkowski, Z. (1969) ‘Lubelszczyzna w latach II wojny światowej’, Rocznik Lubelski, XII, pp. 10–48.
Mańkowski, Z. (1969) ‘Strategiczne znaczenie Lubelszczyzny a polityka represyjna okupanta’, Zeszyty Majdanka, IV, pp. 9–17.
Markiewicz, J. (1957) ‘Odpowiedzialność zbiorowa ludności polskiej powiatu biłgorajskiego podczas okupacji hitlerowskiej’, Najnowsze Dzieje Polski. Materiały i Studia z Okresu II Wojny Światowej, I, pp. 55–95.
Marszałek, J. (1965) ‘Geneza i początki budowy obozu koncentracyjnego na Majdanku’, Zeszyty Majdanka, 1, pp. 15–70.
Piotrowski, S. (1949) Misja Odyla Globocnika. Sprawozdania o wynikach finansowych zagłady Żydów w Polsce. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Płoski, S. and Dobroszycki, L. (eds) (1970a) Okupacja i ruch oporu w dzienniku Hansa Franka 1939–1945. Vol. 1: 1939–1942. Translated by Dąbrowska, D. and Tomala, M. Warszawa: Książka i Wiedza.
Płoski, S. and Dobroszycki, L. (eds) (1970b) Okupacja i ruch oporu w dzienniku Hansa Franka 1939–1945. Vol. 2: 1943–1945. Translated by Dąbrowska, D. and Tomala, M. Warszawa: Książka i Wiedza.
Sobczak, J. (1966) Hitlerowskie przesiedlenia ludności niemieckiej w dobie II wojny światowej. Poznań: Instytut Zachodni.
Śladkowski, W. (1969) Kolonizacja niemiecka w południowo-wschodniej części Królestwa Polskiego 1815–1915. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
Tuszyński, W. (1970) Lasy Janowskie i Puszcza Solska. Series Biblioteka Pamięci Pokoleń. Warszawa: Książka i Wiedza.
Wnuk, J. and Radomska-Strzemecka, H. (1961) Dzieci polskie oskarżają 1939–1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Zwrotniak, M. (1944) Zbrodnie niemieckie w Zamojszczyźnie od początku września 1939 do końca lipca 1944. Zamość: s.n.