Industry in the Prehistory of Poland
Journal cover Studia Historiae Oeconomicae, volume 8, year 1973
PDF (Deutsch)
BIBL

Keywords

Prehistoric crafts
Craft specialisation
Household production
Communal production
Świętokrzyskie iron smelting
Roman provincial influences

Categories

How to Cite

Żak, J. (1973). Industry in the Prehistory of Poland. Studia Historiae Oeconomicae, 8(1), 213–258. https://doi.org/10.14746/sho.1973.08.1.011

Number of views: 11


Number of downloads: 13

Abstract

The history of material production in the Polish lands before feudalism has been investigated mainly within the archaeological framework of individual cultures or periods. A comprehensive economic-historical synthesis of prehistoric industry - understood in the broader sense rooted in the Latin industria as specialized production for social needs, as distinct from domestic Heimfleiß and Hausfleiß - has been lacking in the literature.
This article analyzes the development of industry in the Polish lands during the primitive community formation from the Palaeolithic to the proto-feudal period, distinguishing four epochs: craft among hunters-gatherers, among the earliest farmers-herdsmen, among the Lusatian Culture tribes, and in the dissolution of gentile society - with a systematic description of the main craft branches in each epoch.
The study draws on the archaeological literature on the prehistory of Poland (Kostrzewski, Chmielewski, Jażdżewski, Hensel, Łowmiański), on basic economic-historical concepts (M. Weber, Wirtschaftsgeschichte; O. Lange, Ekonomia polityczna), and on the author's own monographs on the trade relations of West Slavic societies.
The analysis shows that the industry of prehistoric Poland developed in five main craft branches: stone-working (Palaeolithic through Neolithic), metalworking (professional iron-working in the Świętokrzyskie iron basin and non-ferrous metalworking), pottery, amber-working, and comb-making. All essential technical elements of early feudal industry had already formed in the primitive community period; the sole innovation of early feudalism was glass production. Professional craft emerged at the transition from primitive community under the influence of provincial Roman trade and the Lusatian Culture. Proto-feudalism created the organizational preconditions - the private workshop replacing the communal production site - for the full development of professional craft in the early feudal period.

https://doi.org/10.14746/sho.1973.08.1.011
PDF (Deutsch)
BIBL

References

Balcer, B. (1971) ‘Kopalnia krzemienia w Świeciechowie-Lasku, pow. Kraśnik w świetle badań 1967 r.’, Wiadomości Archeologiczne, 36(1), pp. 71–132.

Beninger, E. (1940) ‘Die Quaden’, in Reinerth H. (ed.) Vorgeschichte der deutschen Stämme. Vol . 2. Leipzig: Bibliographisches Institut, pp. 669–742.

Bielenin, K. (1956) ‘Staropolskie Zagłębie Żelazne’, Dawna Kultura, 3, pp. 214–220.

Bielenin, K. (1959) ‘Starożytne mielerze świętokrzyskiego hutnictwa żelaznego’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 7(3), pp. 467–472.

Bielenin, K. (1960) Starożytne hutnictwo świętokrzyskie. Warszawa: Sport i Turystyka.

Bielenin, K. (1968) ‘Komplexe technologischer und archäologischer Forschungen über die frühgeschichtliche Eisenverhüttung im Gebiet von Świętokrzyskie-Gebirge’, Archaeologia Polona, 10, pp. 159–170.

Bielenin, K. (1970) ‘Komplexe technologischer und archäologischer Forschungen über die frühgeschichtliche Eisenverhüttung im Gebiet von ‘Góry Świętokrzyskie’’, in Filip, J. (ed.) Actes du VIIe Congrès International des Sciences Préhistoriques et Protohistoriques, Prague, 21–27 août 1966. Vol. 1. Praha: Academia – Institut d'Archéologie de l'Académie Tchécoslovaque des Sciences, pp. 34–37.

Boege, W. (1937) ‘Die germanische Mahlsteinmachersiedlung am Silling’, Altschlesische Blätter, 12, pp. 37–72.

Bukowski, Z. and Wielowiejski, J. (1970) ‘Narzędzia przetwórstwa zbożowego na ziemiach polskich’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 12(1), pp. 9–100.

Butzer, K.W. (1964) Environment and Archaeology. Chicago: Aldine Publishing Company.

Cabalska, M., Nosek, E.M. and Mazur, A. (1971) ‘Wyroby żelazne ze stanowiska kultury łużyckiej w Maszkowicach, pow. nowosądecki’, Przegląd Archeologiczny, 19–20, pp. 51–76.

Chmielewski, W. (1961) La Civilisation de Jerzmanowice. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.

Chmielewski, W. (1969) ‘Influence exercée par le milieu périglaciaire sur l’habitat au pléistocène supérieur de Pologne’, Biuletyn Peryglacjalny, 20, pp. 9–27.

Chmielewski, W. (ed.) (1964) Materiały do prahistorii ziem polskich. Vol 1: Paleolit i mezolit. Warszawa: Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk.

Chmielowska, A. (1971) Grzebienie starożytne i średniowieczne z ziem polskich. Łódź–Wrocław: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Dąbrowski, J. (1968) ‘Z problematyki wytwórczości metalurgicznej w północno-zachodniej Polsce i na terenach sąsiadujących’, Archeologia Polski, 13, pp. 151–187.

Dąbrowski, J. (1969) ‘Badania stanowisk kultury łużyckiej w powiecie Chełm Lubelski w 1967’, Sprawozdania Archeologiczne, 19, pp. 85–89.

Dobrzańska, E. (1959) ‘Przyczynek do znajomości metalurgii brązowej w epoce brązu i okresie halsztackim w dorzeczu górnej Odry, Silesia Antiqua, 1, pp. 83–102.

Durczewski, D. (1960) ‘Skarby halsztackie z Wielkopolski’, Przegląd Archeologiczny, 13, pp. 7–108.

Dymaczewski, A. (1968) Zachodnia strefa basenu bałtyckiego w późnej starożytności. Główne momenty rozwoju gospodarczego. Series Materiały do Prahistorii Ziem Polskich, 5(3). Warszawa: Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk.

Dziekoński, T. (1962) ‘Metalurgia miedzi w neolitycznej osadzie kultury ceramiki wstęgowej w Złotej, pow. Sandomierz’, Studia do dziejów górnictwa i hutnictwa, 7, pp. 7–125.

Dziekoński, T. (1963) Metalurgia miedzi, ołowiu i srebra w Europie Środkowej od XV do końca XVII w. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.

Dziekoński, T. and Wiślański, T. (1968) ‘Untersuchungen zweier der Kugelamphorenkultur entstammender aus Kupferlegierung bestehender Gegenstände’, Archaeologia Polona, 10, pp. 118–132.

Emmerling, J. (1972) ‘Technologische Untersuchungen an eisernen Bodenfunden’, Alt-Thüringen, 12, pp. 267–320.

Fogel, J. (1966–1967) ‘Pracownia odlewnictwa brązu z okresu wczesnożelaznego w Bninie, pow. Śrem’, Wiadomości Archeologiczne, 32(3–4), pp. 512–531.

Gardawski, A. (1959) ‘Plemiona kultury trzcinieckiej w Polsce’, Materiały Starożytne, 5, pp. 7–189.

Gardawski, A. and Gąssowski, J. (1961) Polska starożytna i wczesnośredniowieczna. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Ginter, B. and Kozłowski, J.K. (1969) Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu i mezolitu. Kraków: PWN.

Godłowski, K. (1960) Studia nad stosunkami społecznymi w okresach późnolateńskim i rzymskim w dorzeczu Odry i Wisły. Próba interpretacji cmentarzysk. Warszawa–Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.

Godłowski, K. (1965) ‘Hutnictwo i kowalstwo na Górnym Śląsku w okresie wpływów rzymskich’, Archeologia Polski, 10, pp. 234–256.

Godłowski, K. and Kozłowski, J.K. (1971) Historia starożytna ziem polskich. Kraków: PWN.

Hensel, W. (1967) Polska przed tysiącem lat. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.

Hensel, W. (1969) Ziemie polskie w pradziejach. Warszawa: Interpress.

Hołubowicz, W. (1956) ‘Starożytny ośrodek hutniczy koło Tarchalic na Śląsku’, Dawna Kultura, 3, pp. 207–214.

Jażdżewski, K. (1965) Poland. New York: Thames and Hudson.

Junghaus, S., Sangmeister, E. and Schröder, M. (1968) Kupfer und Bronze in der frühen Metallzeit Europas. Berlin: Gebr. Mann Verlag.

Kaletyn, J. (1964) ‘Pracownia odlewnicza w osadzie kultury łużyckiej w Dębnicy, pow. Trzebnica’, Wiadomości Archeologiczne, 30, pp. 269–303.

Kmieciński, J. (1962) Zagadnienie tzw. kultury gocko-gepidzkiej na Pomorzu Wschodnim w okresie wczesnorzymskim. Łódź–Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kobusiewicz, M. (1970) ‘Mezolit w środkowozachodniej Wielkopolsce’, Światowit, 31, pp. 101–188.

Kobusiewicz, M. (1970) ‘Paleolit schyłkowy w środkowo-zachodniej Polsce’, Światowit, 31, pp. 19–100.

Kostrzewska M. (1953) ‘Wyroby kamienne kultury łużyckiej w Wielkopolsce w epoce brązowej i wczesnożelaznej’, Przegląd Archeologiczny, 9(2–3), pp. 214–258.

Kostrzewski, J. (1949) Pradzieje Polski. Poznań: Księgarnia Akademicka.

Kostrzewski, J. (1953) ‘Wytwórczość metalurgiczna w Polsce od neolitu do wczesnego okresu żelaznego’, Przegląd Archeologiczny, 9(2–3), pp. 177–213.

Kostrzewski, J. (1955) Wielkopolska w pradziejach. Warszawa–Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kostrzewski, J. (1958) Kultura łużycka na Pomorzu. Poznań: PWN.

Kostrzewski, J. (1962) ‘Skarby i luźne znaleziska metalowe od neolitu do wczesnego okresu żelaza z górnego i środkowego dorzecza Warty’, Przegląd Archeologiczny, 15(3–4), pp. 5–133.

Kostrzewski, J. (1965) Zur Frage der Siedlungsstetigkeit in der Urgeschichte Polens von der Mitte des 2. Jahrtausends v.u.Z. bis zum frühen Mittelalter. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kostrzewski, J., Chmielewski, W. and Jażdżewski, K. (1965) Pradzieje Polski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kowalski, S. (1969) ‘Zagadnienie przejścia od paleolitu środkowego do górnego w Polsce w aspekcie elementów postępu technicznego’, Światowit, 30, pp. 5-21.

Kowiańska-Piaszykowa, M. (1966) ‘Cmentarzysko z II okresu epoki brązu w Pudliszkach w pow. Gostyńskim’, Przegląd Archeologiczny, 17, pp. 86–119.

Kozłowski, J.K. (1972) ‘Wschodnia peryferia kultury magdaleńskiej’, Archeologia Polski, 17, 1972, pp. 47–85.

Kozłowski, S.K. (1972) Pradzieje ziem polskich od IX do V tysiąclecia p.n.e. Warszawa: PWN.

Kramarkowa, I. (1969) Stosunki społeczno-gospodarcze na południowych ziemiach polskich w pierwszej połowie I tysiąclecia naszej ery w świetle rozwoju metalurgii żelaznej. Opole: Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Krukowski, S. (1939) Krzemionki Opatowskie. Katowice: Muzeum Techniki i Przemysłu przy współudziale Państwowego Muzeum Archeologicznego, miesięcznika Ziemia i miesięcznika Przegląd Górniczo-Hutniczy.

Kwapieniowa, M. (1971) ‘Bezsponowe koło garncarskie (w sprawie chronologii upowszechnienia)’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 19(2), pp. 257–266.

Lange, O. (1966) Ekonomia polityczna. Vol. 2. Warszawa: PWN.

Łowmiański, H. (1953) Podstawy gospodarcze formowania się państw słowiańskich. Warszawa: PWN.

Łowmiański, H. (1964a) Początki Polski. Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e. Vol. 1. Warszawa: PWN.

Łowmiański, H. (1964b) Początki Polski. Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e. Vol. 2. Warszawa: PWN.

Łowmiański, H. (1967) Początki Polski. Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e. Vol. 3. Warszawa: PWN.

Machnik J. (1966) ‘Z badań nad początkami epoki brązu w Małopolsce’, Archeologia Polski, 9(2), pp. 376–400.

Majewski, K. (1960) Importy rzymskie w Polsce. Warszawa–Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Mojski, J. E. (1969) ‘Zarys stratygrafii zlodowacenia północnopolskiego (bałtyckiego) w północnej i środkowej części Polski’, in Galon, R. (ed.) Ostatnie zlodowacenie skandynawskie w Polsce. Warszawa: PWN, pp. 37–64.

Olczak, J. (1968) Wytwórczość szklarska na terenach Polski we wczesnym średniowieczu. Studium archeologiczno-technologiczne. Series Studia z Dziejów Rzemiosła i Przemysłu, 8. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Piaskowski, J. (1968) ‘Metaloznawcze badania starożytnych przedmiotów żelaznych z woj. Łódzkiego’, Studia z Dziejów Górnictwa i Hutnictwa, 12, pp. 7–27.

Piaskowski, J. (1968) Zagadki starożytnego hutnictwa świętokrzyskiego. Kraków: PWN.

Piaskowski, J. (1970) ‘O wytopie żelaza w ogniskach dymarskich na ziemiach polskich’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 18(1), pp. 37–52.

Piaskowski, J. (1972) ‘Kryteria określania technologii wyrobów z żelaza dymarskiego’, Archeologia Polski, 17(1), pp. 7–45.

Piaskowski, J. and Różycka, T. (1959) ‘Badania technologii wyrobów żelaznych na ziemiach polskich w okresie halsztackim i wczesnolateńskim’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 7(3), pp. 379–402.

Pyrgała, J. (1971) ‘Wapiennictwo w dorzeczu środkowej i dolnej Wisły u schyłku starożytności – I–IV w. n.e.’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 19(3), pp. 351–367.

Radwan, M. (1959) ‘Interpretacja odsłoniętych mielerzy świętokrzyskich’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 7(3), pp. 473–476.

Radwan, M. (1963) Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Radwan, M. (1966) Starożytne hutnictwo świętokrzyskie. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza.

Rauhut, L. (1957) ‘Studia i materiały do historii starożytnego i wczesnośredniowiecznego hutnictwa żelaza w Polsce’, Studia z Dziejów Górnictwa i Hutnictwa, 1, pp. 171–293.

Różycka, T. (1952) ‘Początek znajomości żelaza na Śląsku’, Z otchłani wieków, 21, pp. 43–46.

Różycka, T. (1960) ‘Wyroby żelazne kultury łużyckiej i pomorskiej na Śląsku’, Silesia Antiqua, 2, pp. 49–100.

Różycka, T. (1971) ‘Ślady dawnych hut na Dolnym Śląsku I–IV w. n.e.’, Z otchłani wieków, 37, pp. 23–30.

Różycki, S.Z. (1967) Plejstocen Polski Środkowej. Warszawa: PWN.

Rutkowski, J. (1953) Historia gospodarcza Polski (do 1864 r.). Warszawa: Książka i Wiedza.

Sarnowska, W. (1969) Kultura unietycka w Polsce. Vol. 1. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Seger, H. (1936) ‘Schlesische Hortfund aus der Bronze- und frühen Eisenzeit’, Altschlesien, 6, pp. 85–182.

Sellnow, I. (1961) Grundprinzipien einer Periodisierung der Urgeschichte. Berlin: Akademie- Verlag. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112529669

Sulimirski, T. (1960) ‘Remarks Concerning the Distribution of Some Varieties of Flint in Poland’, Światowit, 23, pp. 281–307.

Szafrański, W. (1955) Skarby brązowe z epoki wspólnoty pierwotnej (IV i V okres epoki brązowej) w Wielkopolsce. Warszawa–Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Szydłowska, E. (1964) ‘Wyroby ołowiane kultury łużyckiej w Polsce’, Przegląd Archeologiczny, 15, pp. 158–164.

Tabaczyński, S. (1970) Neolit środkowo-europejski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Thurnwald, R. (1926) ‘Handwerk’, in Ebert, M. (ed.) Reallexikon der Vorgeschichte. Vol. 5. Berlin: Walter de Gruyter, pp. 96–97.

Trudzik, Z. (1958) ‘Osada produkcyjna z okresu wpływów rzymskich w Chróścicach, pow. Opole’, Archeologia Polski, 2, pp. 57–91.

Tymieniecki, K. (1951) Ziemie polskie w starożytności. Vol. I. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Tymieniecki, K. (1955) ‘Organizacja rzemiosła wczesnośredniowiecznego a geneza miast polskich’, Studia Wczesnośredniowieczne, 3, pp. 9–86.

Weber, M. (1924) Wirtschaftsgeschichte. München–Leipzig: Duncker und Humblot.

Weber, M. (1958) Wirtschaftsgeschichte. Berlin: Duncker und Humblot.

Weiershausen, P. (1939) Vorgeschichtliche Eisenhütten Deutschlands. Leipzig: Verlag Kurt Kabitzsch.

Wielowiejski, J. (1960) Przemiany gospodarczo-społeczne u ludności południowej Polski w okresie późnolateńskim i rzymskim. Series Materiały Starożytne, 6. Warszawa: Książka i Wiedza.

Wielowiejski, J. (ed.) (1970) Materiały do prahistorii ziem polskich Part V: Epoka żelaza, issue 4: Okres późnolateński. Warszawa: Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk.

Więckowska, H. (1969) ‘Zagadnienie zróżnicowań kulturowych w mezolicie Polski’, Światowit, 30, pp. 23–115.

Wiślański, T. (1969) Podstawy gospodarcze plemion neolitycznych w Polsce północno-zachodniej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wiślański, T. (ed.) (1970) The Neolithic in Poland. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wołągiewicz, R. (1968) ‘Der östliche Ausdehnungsbereich der Jastorf-Kultur und sein siedlungsgeschichtliches Verhältnis zur pommerschen Gesichtsurnenkultur und der jüngeren vorrömischen Unterweichselgruppe’, Zeitschrift für Archäologie, 2, pp. 178–191.

Woźniak, Z. (1970) Osadnictwo celtyckie w Polsce. Wrocław: Zakład Narodowy Ossolińskich. Wydawnictwo.

Żak, J. (1962) Studia nad kontaktami handlowymi społeczeństw zachodniosłowiańskich ze skandynawskimi od VI do VIII w. n.e. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Żurowski T. (1960) ‘Górnictwo krzemienne nad rzeką Kamienną’, Światowit, 23, 249–279.

Żurowski, T. (1962) ‘Krzemionki Opatowskie, pomnik starożytnego górnictwa’, Rocznik Świętokrzyski, 1, pp. 2–96.

Themes by Openjournaltheme.com