Keywords
Food industry
Indirect taxation
Customs policy
Food industry cartels
Polish economy
Categories
How to Cite
Number of views: 11
Number of downloads: 12
Abstract
This article examines the economic policy of the Polish state towards the food industry during the interwar period (1918-1939), focusing on the nature and evolution of state interventionism in this sector. The food industry occupied a central place in the national economy: it employed over 12% of industrial workers, constituted a major source of budgetary revenue through state monopolies and indirect taxes, and significantly influenced foreign trade and agricultural incomes.
The aim of the article is to distinguish four characteristic periods of state policy: the years 1919-1923, dominated by fiscal objectives and emergency regulation of food supplies; the years 1924-1928, marked by an alternation between liberal and interventionist policies; the years 1929-1935, described as the period of intervention during the economic crisis; and the years 1936-1939, characterized by growing planning of specific branches and an active policy of limiting food industry cartels.
The analysis draws on the archives of the Council of Ministers and the Economic Committee of Ministers, the journals of laws of the Polish Republic, the reports of the Warsaw Chamber of Commerce and Industry, as well as specialized economic press and secondary literature of the period.
The study shows that the Polish state employed a variety of instruments: state monopolies on spirits and tobacco, customs policy, price and quota regulation, investment credits, export subsidies, and differentiated railway tariffs. Despite hesitations and contradictions inherent in the bourgeois system, state interventionism in the food industry interwar period was generally more active than in other industrial branches, seeking to reconcile the interests of producers, consumers, and the public treasury.
References
AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie - Komitet Ekonomiczny Ministrów (KEM), sign. 523; 732.
AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie - Prezydium Rady Ministrów (PRM), sign. 796; 798; 7783; micr. 26543; 26559; 26593; 26597; 26762; 27295; 27296; 27374.
Kościałkowski, Z.M. (1934) Sprawozdanie wojewody białostockiego za okres 1931–1933. Białystok.
Sprawozdanie Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie za rok 1928 (1929) Warszawa: Izba Przemysłowo-Handlowa w Warszawie.
Sprawozdanie Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie za rok 1930 (1931) Warszawa: Izba Przemysłowo-Handlowa w Warszawie.
Sprawozdanie Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie za rok 1934 (1934) Warszawa: Izba Przemysłowo-Handlowa w Warszawie.
Dz.Pr.P.P. 1919 No 64 item 381 – Dziennik Praw Państwa Polskiego, Ustawa z dnia 29 lipca 1919 r. o obrocie ziemiopłodami w roku gospodarczym 1919/1920.
DzURP 1924 No 78 item 756 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Ustawa z dnia 31 lipca 1924 r. o monopolu spirytusowym.
DzURP 1924, No 81 item 783 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 1924 r. w sprawie zakazu przywozu i wywozu niektórych towarów.
DzURP 1928 No 36 item 343 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o dozorze nad artykułami żywności i przedmiotami użytku.
DzURP 1928 No 91 item 801 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Ministrów: Skarbu, Przemysłu i Handlu oraz Rolnictwa z dnia 29 października 1928 r. w sprawie ustanowienia cła przywozowego od żyta.
DzURP 1928 No 99 item 886 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Ministrów: Skarbu, Przemysłu i Handlu oraz Rolnictwa z dnia 10 grudnia 1928 r. o ustanowieniu cła przywozowego od pszenicy.
DzURP 1929 No 4 item 39 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Ministrów: Skarbu, Przemysłu i Handlu oraz Rolnictwa z dnia 17 grudnia 1928 r. w sprawie zwrotu cła przy wywozie bekonów i szynek.
DzURP 1929 No 67 item 518 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Ministrów: Skarbu, Przemysłu i Handlu oraz Rolnictwa z dnia 5 września 1929 r. w sprawie częściowej zmiany taryfy celnej.
DzURP 1930 No 53 item 450 – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, Rozporządzenie Ministrów: Skarbu, Przemysłu i Handlu oraz Rolnictwa z dnia 23 lipca 1930 r. w sprawie zwrotu ceł przy wywozie zbóż, produktów przemiału i słodu.
Statistical sources
Mały Rocznik Statystyczny 1937 (1937) Warszawa: GUS.
Mały Rocznik Statystyczny 1938 (1938) Warszawa: GUS.
Mały Rocznik Statystyczny 1939 (1939) Warszawa: GUS.
Rocznik Handlu Zagranicznego Rzeczypospolitej Polskiej i W. M. Gdańska 1928 (1929) Warszawa: GUS.
‘Akcja zniżki cen kartelowych. Rozwiązanie dalszych 35 karteli’ (1935) Polska Gospodarcza, no. 51, 21 December, pp. 1622–1623.
Baird, E. (1933) ‘Sytuacja serowarstwa’, Polska Gospodarcza, no. 18, 6 May, pp. 559–560.
Bocheński, M. (1928) Stan gorzelnictwa rolniczego w Polsce. Warszawa: Dyrekcja Państwowego Monopolu Spirytusowego.
Borowski, W. (1932) Przemysł margarynowy w świetle interesów rolnictwa. Warszawa–Toruń: Pomorska Drukarnia Rolnicza.
Chilczuk, M. (1962) Rozwój i rozmieszczenie przemysłu rolno-spożywczego w województwie białostockim. Warszawa: PWN.
Chojecki, Z. (1937) Produkcja rolnicza i przemysł rolniczy w Polsce współczesnej. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Oświaty Rolniczej.
Chudziński, L. (1948) ‘Polska polityka zbożowa’, Młynarstwo, 5, pp. 4–5.
Drewnowski, S.K. (1924) Pięć lat polskiej polityki spirytusowej (1919–1923). Warszawa: Drukarnia i Litografja p.f. Jan Cotty.
Dąbrowski, J. (1922) ‘Rzut oka na stan przemysłu w Polsce w r. 1921’, Przemysł i Handel, no. 11, 16 March, pp. 164–168.
Dzik, A. (1928) Młynarstwo polskie. Warszawa: Związek Młynarzy Polskich.
Ciepielewski, J. Interventionism on the Agricultural Market in Poland, 1929–1935, unpublished typescript.
Głowacki, M. (1924) ‘Monopol spirytusowy i przyszłe budżety’, Przemysł i Handel, no. 7, 14 February, pp. 173–175.
Hoffman, M. (1953) Przemysł rolny i spożywczy w Polsce Ludowej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Techniczne.
‘Inwestycje w obrocie i przetwórstwie artykułów rolnych’ (1938) Polityka Gospodarcza, no. 51, pp. 1838–1841.
Kaltenberg, P. (1936) ‘Polityka preferencyjna w zakresie surowców tłuszczowych i tłuszczów’, Polska Gospodarcza, no. 38, 19 September, pp. 1100–1103.
Kaltenberg, P. (1937) ‘Wytyczne polityki tłuszczowej’, Polska Gospodarcza, no. 32, 7 August, p. 1064.
Korowicz, H. (1930) Polityka przemysłowa w zarysie. Lwów: nakład własny autora.
Kwiatkowski, E. (1935) Kryzys współczesny i zagadnienie odbudowy życia gospodarczego. Referat wygłoszony na posiedzeniu Rady Związku Izb i Organizacji Rolniczych R.P. w dn. 27 lutego 1935 r. Warszawa: Wydawnictwo Związku Izb i Organizacji Rolniczych R.P.
Laskowski, L. (1932) ‘Młynarstwo w okresie kryzysu’, Polska Gospodarcza, no. 40, 1 October, pp. 1175 –1177.
P. ‘Rozwiązanie dalszych 10 karteli w przemyśle przetwórczym’ (1937) Polska Gospodarcza, no. 18, 1 May, pp. 619–621.
‘Pogłoski o monopolu piwnym’ (1929) Przemysł Piwowarski, no. 5, 2 February, pp. 26–27.
Przegląd Mięsny (1929), no. 5, p. 1.
Przemysł Rolny (1930), no. 5–7, p. 148.
Przemysł Rolny (1938), no. 1, p. 12.
Przemysł Rolny (1938), no. 51, p. 1839.
Skowroński, A. (1936) Polski przemysł winiarski. Poznań: Księgarnia W. Górski i G. Tetzlaw.
‘Sprawy ograniczeń przemiału żyta’ (1929) Młynarz Polski, no. 17, 15 September, pp. 185–186.
Srokowski, S. (1939) Geografia gospodarcza Polski. Warszawa: Instytut Społeczny.
Szenwald, A.W. (1922) ‘Monopol czy akcyza’, Przemysł i Handel, no. 8, 23 February, pp. 107–111.
Taylor, E. (1932) Nauka o przemyśle. Notatki z wykładów prof. dr. E. Taylora w r. ak. 1931/32. Skrypt poprawiony przez wykładającego. Poznań: Koło Prawników i Ekonomistów Towarzystwa Studentów Uniwersytetu Poznańskiego.
Tilgner, D.J. (1929) Światowy przemysł konserw warzywno-owocowych. Poznań: s.n.
‘W sprawie projektowanego zrównania taryfy zbożowo-mącznej’ (1929) Młynarz Polski, no. 4, 28 February, pp. 41–42.
Walukiewicz, D.B. (1932) ‘Kryzys spirytusowy’, Rolnik Ekonomista, no. 17, 1 September, pp. 391–398.
Wykrętowicz, S. (1962) Przemysł cukrowniczy w zachodniej Polsce w latach 1919–1939. Poznań: PWN.
Żychliński, H. (1928) ‘Jedna z wielu przyczyn kryzysu w przemyśle młynarskim’, Młynarz Polski, no. 10, 31 May, p. 149.