Abstract
This article examines the historical trajectory of buckwheat and millet cultivation in Poland from the Middle Ages to the 20th century, highlighting changes in their economic significance, geographic distribution, and patterns of consumption. While currently marginal, these crops once played a central role in the diet of Poland’s rural population and in agricultural production, particularly among small peasant farms.
The study aims to trace the decline of buckwheat and millet cultivation through both quantitative and qualitative methods, using a wide array of sources including customs registers, agronomic manuals, estate instructions, ethnographic records, and statistical data from the 16th to the 20th centuries. Baranowski analyzes sowing quotas, acreage, and crop yields, along with socio-economic and climatic factors that influenced agricultural practices.
The findings suggest that millet, once widespread due to its dietary importance, gradually lost significance from the 16th century onward, largely replaced by rye and wheat, which were more profitable and better adapted to evolving market and climate conditions. Buckwheat, introduced from the East in the late medieval period, experienced a rise in the 17th and 18th centuries, especially in southern regions like Lublin and Łódź Voivodeships, due to its adaptability to poor soils and low agricultural input requirements.
However, both crops saw a sharp decline in the 19th and 20th centuries as agricultural modernization intensified. By the 1970s, they constituted less than 1% of total cereal production. Despite their reduced economic role, millet and buckwheat remained culturally significant, especially in terms of direct consumption among lower classes and in regional food traditions.
References
Archiwum Główne Akt Dawnych - BOZ III-28.
Preußische Statistik. Amtliches Quellenwerk (1914) Vol. 240. Berlin: Königliche Geheimen Ober- Ober-Hofbuchdruckerei.
Rocznik Statystyczny 1972 (1972) Warszawa: GUS.
Rolniczy Rocznik Statystyczny 1945–1965 (1966) Warszawa: GUS.
Statystyka Rolnicza 1946–1957 (1961) Warszawa: GUS.
Statystyka Rolnicza 1947 (1949) Warszawa: GUS.
Trudy Warszawskogo Statisticzieskogo Komitieta (1901) Vol. XVIII. Varshava: Varshavskaya Tipografiya i Litografiya.
Trudy Warszawskogo Statisticzieskogo Komitieta (1908) Vol. XXXVII. Varshava: Varshavskaya Tipografiya i Litografiya.
Użytkowanie Gruntów i Powierzchnia Zasiewów 1959 (1960) Warszawa: GUS.
Andrychiewicz, W. (ed.) (1900) Encyklopedia rolnicza. Vol. 9. Warszawa: Muzeum Przemysłu i Rolnictwa.
Baranowski, B. (1960) ‘Próba obliczenia rozmiarów produkcji rolniczej i jej konsumpcji w czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego (1807–1830)’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, VIII(2), pp. 209–228.
Baranowski, B. (1966a) ‘Sprawa badań historycznych nad strukturami zasiewów’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, XIV(3), pp. 539–544.
Baranowski, B. (1966b) Struktura produkcji roślinnej w Księstwie Warszawskim. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.
Baranowski, B., Bartyś, J. and Sobczak, T. (1963) Instrukcje gospodarcze dla dóbr magnackich i szlacheckich z XVII–XIX wieku. Vol. 2. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.
Brawer, J. (1910) Galizien, wie es an Österreich kam. Eine historisch-statistische Studie über die inneren Verhältnisse des Landes im Jahre 1772. Leipzig–Wien: G. Freytag, F. Tempsky.
Chmielewski, S. (1962) ‘Gospodarka rolna i hodowlana w Polsce w XIV i XV w.’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, Vol. 5(2), pp. 85–86.
Dekowski, J.P. (1963) ‘Kaszarze stobieccy, brzeźniccy i działoszyńscy’, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, 7, pp. 129–147.
Dembińska, M. (1957) ‘W sprawie stosowania metody statystycznej w badaniach archeologicznych’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, V(1), pp. 100–103.
Dembińska, M. (1963) Konsumpcja żywnościowa w Polsce średniowiecznej. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Fierich, J. (1950) ‘Kultury rolnicze, zmianowanie i zbiory w katastrze jozefińskim 1785/1787’, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, 12, pp. 25–67.
Gawarecki, Z. and Kohn, A. (1861) Rolnik polski. Vol. 1. Warszawa: Księgarnia Polska A. Dzwonkowski i Spółka.
Golonka, Z. and Świętochowska, B. (1954) Uprawa roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.
Grosser, M. (1954) Krótkie i bardzo proste wprowadzenie do gospodarstwa wiejskiego. Translated by Piprek, J. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.
Grossman, H. (1925) ‘Struktura społeczna i gospodarcza Księstwa Warszawskiego na podstawie spisów ludności 1808 i 1810 r.’, Kwartalnik Statystyczny, 2(1), pp. 1–108.
Jańczak, J. (1969) Okręgi rolnicze Polski zachodniej i północnej w pierwszej połowie XIX wieku. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Kiersnowski, R. (1954) ‘Rośliny uprawne i pożywienie roślinne w Polsce wczesnofeudalnej’, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, II(3), pp. 358–362.
Kostrowicka, J. (1961a) Produkcja roślinna w Królestwie Polskim (1815–1864), Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, IV(2), pp. 1–121.
Kostrowicka, J. (1961b) Produkcja roślinna w Królestwie Polskim (1816–1864). Próba analizy ekonomicznej. Warszawa: Szkoła Główna Planowania i Statystyki.
Le Roy Ladurie, E. (1960) ‘Climat et récoltes aux XVIIe et XVIIIe siècles’, Annales – Economies – Sociétés – Civilisations, 15(3), pp. 434–465. DOI: https://doi.org/10.3406/ahess.1960.421618
Lubomirski, J.T., Stawiski, E. and Przystański, S. (eds) (1879) Encyklopedia rolnictwa i wiadomości związek z nim mających. Vol. V: P-Ż. Warszawa: Księgarnia Gebethnera i Wolffa.
Łowmiański, H. (1953) Podstawy gospodarcze formowania się państw słowiańskich. Warszawa: PWN.
Łowmiański, H. (1963) Początki Polski. Vol. 1: Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e. Warszawa: PWN.
Madurowicz, H. and Podraza, A. (1958) Regiony gospodarcze Małopolski zachodniej w drugiej połowie XVIII wieku. Wrocław–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.
Majewski, J. (1957) Gospodarstwo folwarczne we wsiach miasta Poznania w latach 1582–1644. Poznań: PWN.
Maurizio, A. (1926) Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym. Warszawa: Kasa Mianowskiego.
Moszyński, K. (1929) Kultura ludowa Słowian. Vol. 1. Kraków: PAU.
Nowiński, M. (1957) Dzieje upraw i roślin uprawnych. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.
Oczapowski, M. (1848) Gospodarstwo wiejskie obejmujące w sobie wszystkie gałęzie przemysłu rolniczego, teoryczno-praktycznie wyłożone. Vol. 5: Uprawa zbóż i roślin groszkowych [dla pożytku praktycznych gospodarzy. Warszawa: S.H. Merzbach […].
Pietruszczyński, Z. (1937) Produkcja roślinna w Wielkopolsce, jej przeszłość i teraźniejszość. Poznań: s.n.
Pilat, T. (1877) ‘Zbiory roku 1876 w Galicji’, Wiadomości Statystyczne o Stosunkach Krajowych, 2, pp. 122.
Pilat, T. (ed.) (1903) Podręcznik Statystyki Galicji, 7(1), pp. 146–150.
Pilat, T. (ed.) (1908) Podręcznik Statystyki Galicji, 8(1), pp. 161–168. DOI: https://doi.org/10.1136/bmj.1.2455.161
Rybarski, R. (1931) Gospodarstwo księstwa oświęcimskiego w XVI wieku. Kraków: PAU.
Sobczak, T. (1968) Przełom w konsumpcji spożywczej w Królestwie Polskim w XIX wieku. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im Ossolińskich. Wydawnictwo PAN.
Szczygielski, W. (1963) Produkcja rolnicza gospodarstwa folwarcznego w Wieluńskim od XVI do XVIII wieku. Łódź–Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Topolski, J. (1959) Gospodarstwo wiejskie w dobrach arcybiskupstwa gnieźnieńskiego od XVI to XVIII wieku. Poznań: PWN.
Wawrzyńczykowa, A. (1957) ‘Próba obliczenia wysokości plonów w królewszczyznach województwa sandomierskiego w drugiej połowie XVI i początkach XVII wieku’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 1, pp. 94–178.
Wawrzyńczykowa, A. (1961) ‘Problem wysokości plonów w królewszczyznach mazowieckich w drugiej połowie XVI i pierwszej ćwierci XVII wieku’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 4(1), pp. 39–129.
Wąsicki, J. (1962) Opisy miast polskich z lat 1793–1794. Vol. 2. Poznań: UAM.
Wegner, J. (1953) ‘Instruktarz ekonomiczny dóbr nieborowskich z roku 1777’, Teki Archiwalne, 1, pp. 9–43.
Wyczański, A. (1960) Studia nad folwarkiem szlacheckim w latach 1560–1580. Warszawa: PWN.
Wyczański, A. (1961) ‘Plony zbóż w folwarkach królewskich województwa lubelskiego w 1564 roku’, Studia z Dziejów Gospodarstwa Wiejskiego, 4(1), pp. 17–38.