Manifestacja archetypu cienia w utworach «Román» Manfreda Macmillena oraz «Scarabeus» Jiřego Karáska ze Lvovic

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest analiza manifestacji Jungowskiego archetypu cienia w dwóch częściach trylogii Romány tří magů Jiřego Karáska ze Lvovic: Román Manfreda Macmillena oraz Scarabaeus. Uwaga została skupiona na ewolucji procesów psychicznych głównych bohaterów, Manfreda Macmillena i Marcela d’Offémont, poprzez badanie ich postaw według schematu: czynnik sprawczy, mechanizm projekcji oraz tragiczny skutek. Analiza wykazuje, że u Manfreda cień manifestuje się przez lęk przed brakiem oryginalności i projekcję postaci sobowtóra, co prowadzi do destrukcyjnej paranoi oraz ostatecznego oddania się fatalizmowi. Z kolei u Marcela d’Offémont dochodzi do patologicznej asymilacji cienia, gdzie wyparcie słabości oraz fascynacja zbrodniczym dziedzictwem przodków skutkują sadyzmem i dążeniem do absolutnej kontroli nad innymi. Rozważania osadzono w kontekście fin de sičcle’u, wykorzystując koncepcje Carla Gustava Junga oraz Jerzego Prokopiuka do interpretacji okultyzmu jako metafory stanów psychicznych.