Wątki religijne w twórczości i życiu Klemensa Janickiego (1516-1543)

Main Article Content

Ignacy Lewandowski

Abstrakt

Klemens Janicki (1516-1543), bodaj największy poeta łaciński w Polsce, dla ludzi naszych czasów jest postacią mało znaną. Wielkopolanin, urodził się w Januszkowie pod Żninem. W każdym gatunku jego twórczości, czy to będzie elegia, czy epigram, czy skarga i satyra, czy pieśń weselna, nie mówiąc o parafrazie psalmu Dawidowego, znajdziemy mniejsze lub większe nawiązania do religii. Co w nich autor przekazał? Przepiękne obrazy wiary w Boga Ojca i Syna Bożego, w człowieczeństwo Chrystusa, w potężne wstawiennictwo Najświętszej Bogarodzicy Dziewicy, namalował wzory świętych polskich męczenników, Wojciecha i Stanisława, nakreślił swój stosunek do historycznych i aktualnych przedstawicieli Kościoła. Obrazy te zdecydowanie świadczą o katolickim profilu wyznawanej wiary. Pojawiające się w nich niekiedy słowa krytyczne nie dotyczą samych prawd wiary, lecz przestrzegania ich w praktyce codziennego życia, i wskazują raczej na intelektualną i emocjonalną sympatię dla nich oraz na troskę poety o jednoznaczność ludzkich postaw niezależnie od społecznego statusu. Luterańskie wpływy na niego były niewielkie, chociaż widoczne w niektórych wypowiedziach. Z całą mocą natomiast występował przeciw islamowi szerzącemu się w Europie przez zbrojne najazdy. Znając na wylot filozofię i ducha starożytnego świata, nie identyfikował się z nim w kwestiach wiary i moralności. Wiara Janickiego bowiem – jak to wynika z przedstawionych wątków – była dojrzałą katolicką wiarą renesansowego intelektualisty, a nie cichego i pokornego syna chłopa z Januszkowa pod Żninem.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Lewandowski, I. (2018). Wątki religijne w twórczości i życiu Klemensa Janickiego (1516-1543). Ecclesia. Studia Z Dziejów Wielkopolski, (13), 7-26. https://doi.org/10.14746/e.2018.13.1
Dział
Articles

Bibliografia

  1. Clementis Ianicii poetae laureati Carmina. Edidit... L. Ćwikliński, Cracoviae 1930.
  2. Klemens Janicki, Carmina. Dzieła wszystkie. Wydał i wstępem (I) poprzedził J. Krokowski, przełożył E. Jędrkiewicz, wstęp (II), komentarz, similia, appendices, słownik imion własnych i indeks oprac. J. Mosdorf, Kraków 1966.
  3. Klemens Janicjusz, Poezje wybrane. Wybrał, przełożył i wstępem poprzedził Zygmunt Kubiak, Warszawa 1975.
  4. Medytacje Janicjusza. Wybór, wstęp, przekład, komentarz Z. Kubiak, Warszawa 1993.
  5. Brückner A., Dzieje kultury polskiej, Warszawa 1958, t. 2.
  6. Ćwikliński L., Poeta uwieńczony, 1516-1543, Kraków 1893.
  7. Kuehn A., Zdrowie Klemensa Janickiego z apteką w tle, Żnin 2016.
  8. Lewandowski I., Poeta laureatus czyli Życie i dzieło Klemensa Janickiego, [krótki wybór poezji w polskim przekładzie oraz ilustracje], Żnin 2016.
  9. Lewandowski I., Janickiego epigramy o arcybiskupach gnieźnieńskich, w: I. Lewandowski, Polonia Latina. Szkice o literaturze łacińskiej w dawnej Polsce. Do druku podali A.W. Mikołajczak, K. Dominas i M. Miazek-Męczyńska, Gniezno 2007.
  10. Modlińska A., Indywidualizacja wyznania modlitewnego w poetyckiej parafrazie psalmu „In te, Domine, speravi” Klemensa Janickiego, Studia Classica et Neolatina, t. 6, Od Średniowiecza po Oświecenie, Gdańsk 2004.
  11. Sawicki S., Matka Boska w poezji średniowiecza i renesansu, w: Matka Boska w poezji polskiej, t. I, Lublin 1959.
  12. Stawecka K., Religijna poezja łacińska XVI wieku w Polsce. Zagadnienia wybrane, Lublin 1964.
  13. Urban-Godziek G., Elegia renesansowa. Przemiany gatunku w Polsce i w Europie, Kraków 2005.