Referenda niepodległościowe w Katalonii i ich polityczne znaczenie

Main Article Content

Elżbieta Lesiewicz

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest przeprowadzonym w 2014 i 2017 roku dwóm referendom niepodległościowym, które zostały przez rząd Hiszpanii oraz hiszpański Trybunał Konstytucyjny uznane za nielegalne. Referenda te były wyrazem dążeń znacznej części Katalończyków do utworzenia własnego państwa. W artykule przedstawiono rozważania dotyczące uwarunkowań historycznych katalońskiego ruchu niepodległościowego, analizy głosowań referendalnych referendum, wpływu pandemii w 2020 na kataloński ruch niepodległościowy. W toku przeprowadzonej analizy przy wykorzystaniu metod: analizy instytucjonalno-prawnej, analizy systemowej oraz historycznej metody genetycznej, wykazano, iż zjawiskiem, które w dużej mirze przyczyniło się do wzrostu nastrojów niepodległościowych w Katalonii były uwarunkowania historyczne, jak i kryzys gospodarczy z 2008 roku. Wszystko to wpływało na wzrost poparcia wśród Katalończyków dla idei niepodległościowej. Dowodem tego były wyniki dwóch referendów niepodległościowych, z których pierwsze przeprowadzone było 9 listopada 2014 r., wzięło w nim udział 2 mln spośród 5,4 mln uprawnionych. Za niepodległością opowiedziało się 80% uczestników głosowania. Z kolei w referendum 2017 roku wzięło udział 42,3% z uprawnionych do głosowania 5,34 mln. 90% z 2,26 mln osób biorących udział w głosowaniu opowiedziało się za niepodległością. 8% było przeciw. Referenda w Katalonii pokazały, że kwestia dążeń niepodległościowych poszczególnych europejskich regionów wciąż jest aktualna. Nawet kryzys spowodowany pandemią w 2020 roku, separatyści wykorzystali jako nowy argument za uniezależnieniem się od Hiszpanii.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Artykuły
Biogram autora

Elżbieta Lesiewicz, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Elżbieta Lesiewicz – politolog i historyk, doktor habilitowana, profesor Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM, kierownik Zakładu Najnowszej Historii Politycznej. Zainteresowania badawcze: polityczne i społeczne aspekty integracji europejskiej, polityka historyczna, partycypacja kobiet w polityce, historia regionalna dzieje Wielkopolski, stosunki polsko-czeskie.

Bibliografia

  1. Berumen R. Separatist rhetoric and health crisis: Spanish regional identities and their political rhetoric in the face of COVID-19, http://www.lejournalinternational.info/en/le-discours-separatiste-et-la-crise-sanitaire-les-identites-regionales-espagnoles-et-leurs-discours-politiques-face-au-covid-19%E2%80%A8/, 20.09.2020.
  2. Catalonia celebrates National Day under Covid-19 restrictions – live updates, https://www.catalannews.com/politics/item/catalonia-celebrates-national-day-under-covid-19-restrictions-live-updates, 24.10.2020.
  3. Catalan separatists use coronavirus crisis to argue for independence, https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-spain-catalonia-idUSKBN22B2AW, 20.10.2020.
  4. Catalan president banned from office for 18 months and fined for disobedience, https://murciatoday.com/catalan-president-banned-from-office-for-18-months-and-fined-for-disobedience_1510295-a.html, 22.10.2020.
  5. Catalan Parliament Votes Yes to Independence Referendum Next September, https://www.voanews.com/europe/catalan-parliament-votes-yes-independence-referendum-next-september, 28.09.2020.
  6. Czapiewski T. (2017), Demokracja bezpośrednia wobec dążeń separatystycznych. Rozważania nad kategorią referendum niepodległościowego, „Przegląd Politologiczny”, nr 2.
  7. El president Puigdemont, el vicepresident Junqueras i el conseller Romeva explicaran al Parlament Europeu el referèndum que Catalunya celebrarà aquest 2017, http://premsa.gencat.cat/pres_fsvp/AppJava/convocatoriavw/132559/ca/president-puigdemont-vicepresident-junqueras-conseller-romeva-explicaran-parlament-europeu-referendum-catalunya-celebrara-2017.do, 12.02.2019.
  8. El Govern convoca la votación del 1-O tras aprobar la ley del referendum, http://www.elmundo.es/cataluna/2017/09/06/59af0a25e2704e4a0b8b46f1.html, 12.09.2020.
  9. Faus J., Catalan separatists use coronavirus crisis to argue for independence, https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-spain-catalonia-idUSKBN22B2AW, 28.10.2020
  10. Dramatyczny przebieg referendum w Katalonii. Wzrosła liczba rannych, trwa liczenie głosów, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114871,22450698,katalonczycy-staneli-w-kolejkach-do-urn-hiszpanski-rzad-probuje.html, 18.09.2020.
  11. Gregulska J. (2017), Raport z okupowanego kraju, „Tygodnik Powszechny”, https://www.tygodnikpowszechny.pl/raport-z-okupowanego-kraju-139350, 18.09.2020.
  12. Historyczne podstawy kształtujące autonomię Katalonii i Kraju Basków, http://www.psz.pl/168-archiwum/historyczne-podstawy-ksztaltujace-autonomie-katalonii-i-kraju-baskow, 18.09.2020.
  13. Hankus P. (2014), Rok 2014 czasem katalońskiego referendum, „Dyplomacja i Bezpieczeństwo”, nr 1.
  14. Hiszpania: grzywna dla b. premiera za referendum z 2014 r., https://www.bankier.pl/wiadomosc/Hiszpania-grzywna-dla-b-premiera-Katalonii-za-referendum-z-2014-r-4011879.html, 18.09.2020.
  15. Hiszpania ma nowego premiera, https://www.newsweek.pl/swiat/polityka/pedro-sanchez-zaprzysiezony-jako-premier-hiszpanii/pxy1150, 29.11.2020.
  16. Husar W. (2014), Decentralizacja niesymetryczna Hiszpanii – implikacje polityczne i ustrojowe, „Analles”, vol. XXI, 2.
  17. Jackiewicz A. (2013), Kontrowersje konstytucjonalonoprawne i polityczne wokół ustroju terytorialnego Królestwa Hiszpanii, in: Aktualne problemy reform konstytucyjnych, ed. S. Bożyk, Białystok.
  18. Katalonia chce niepodległości, https://www.tvn24.pl/raporty/katalonia-chce-niepodleglosci,1222, 19.10.2020.
  19. Katalonia ma premiera. Parlament w Barcelonie przegłosowała kandydaturę secesjonisty Quima Torry, https://wyborcza.pl/7,75399,23398351,katalonia-ma-premiera-parlament-w-barcelonie-przeglosowal-kandydature.html, 23.10.2020.
  20. Katalonia zmierza ku niepodległości. Zwolennicy odłączenia od Hiszpanii zdobyli większość w wyborach lokalnych, https://www.tvp.info/21825813/katalonia-zmierza-ku-niepodleglosci-zwolennicy-odlaczenia-od-hiszpanii-zdobyli-wiekszosc-w-wyborach-lokalnych, 19.09.2020.
  21. Katalońska deklaracja o niepodległości zawieszona przez Trybunał Konstytucyjny, https://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1906365,Katalonska-deklaracja-niepodleglosci-zawieszona-przez-Trybunal-Konstytucyjny, 20.09.2020.
  22. Kataloński parlament zagłosował za odłączeniem się od Hiszpanii. Jest reakcja Madrytu, http://wiadomosci.radiozet.pl/Swiat/Hiszpania-Parlament-Katalonii-zaglosowal-za-niezaleznoscia-od-Madrytu, 20.09.2020.
  23. Katalonia: zwolennicy niepodległości górą w wyborach regionalnych, http://www.lewica.pl/?id=31742&tytul=Katalonia:-Zwolennicy-niepodleg%C5%82o%C5%9Bci-g%C3%B3r%C4%85-w-wyborach-regionalnych, 20.09.2020.
  24. Kluczowe fakty na temat referendum, http://www.barcelonacheckin.com/pl/r/barcelona_przewodnik/artykuly/zrozumiec-katalonski-ruch-niepodleglosciowy, 28.09.2020.
  25. Kozłowska-Socha Z. (2014), Krajobraz historyczno-polityczny separatystycznej Katalonii, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, vol. 3.
  26. Masreal F., Barrena X. (2017), Un Parlament fracturado declara la independencia tras una votación secreta, http://www.elperiodico.com/es/politica/20171027/parlament-declaracion-independencia-cataluna-6383895, 28. 09.2020.
  27. Mora J.-S. (2013), Katalonia na drodze do niepodległości, http://monde-diplomatique.pl/LMD92/index.php?id=1_3, 28.09.2020.
  28. Musseau F., En Catalogne, la double bataille contre le Covid-19 et contre Madrid, https://www.liberation.fr/planete/2020/04/24/en-catalogne-la-double-bataille-contre-le-covid-19-et-contre-madrid_1786269, 14.10.2020.
  29. Myśliwiec M. (2006), Katalonia na drodze do niepodległości, Bytom.
  30. Parliament approves calling a referendum with or without Spani s consent, http://web.archive.org/web/20170817034451/http://www.catalannews.com/politics/item/parliament-approves-calling-a-referendum-with-or-without-spain-s-consent, 28.12.2020.
  31. Pawłowski M., Perspektywa wyborów parlamentarnych w Hiszpanii w kontekście kryzysu w Katalonii, https://pism.pl/publikacje/Perspektywa_wybor_w_parlamentarnych_w_Hiszpanii_w_kontek_cie_kryzysu_w_Katalonii, 20.01.2020.
  32. Premier Katalonii Carles Puigdemont ścigany nakazem aresztowania, https://wyborcza.pl/7,75399,22602978,premier-katalonii-carles-puigdemont-scigany-europejskim-nakazem.html, 24.03.2020.
  33. Pro-independence protests across Catalonia amid coronavirus concerns, https://www.catalannews.com/society-science/item/pro-independence-protests-across-catalonia-amid-coronavirus-concerns, 12.10.2020.
  34. Rząd Katalonii zaprzysiężony. Zapowiedź dalszych starań o niepodległość, https://tvn24.pl/swiat/katalonia-rzad-zaprzysiezony-koniec-bezposredniego-nadzoru-madrytu-ra841985-2580427, 23.09.2020.
  35. Separatyści wygrali wybory w Katalonii (2012), http://www.newsweek.pl/swiat/separatysci-wygrali-wybory-w-katalonii,98905,1,1.html, 28.12.2020.
  36. Setki tysięcy osób na ulicach Barcelony. Domagały się uwolnienia więźniów politycznych, https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114881,23273225,setki-tysiecy-osob-na-ulicach-barcelony-domagally-sie-uwolnienia.html, 12.10.2019.
  37. Skorzycki M. (2019), Możliwości zakończenia sporu hiszpańsko-katalońskiego w świetle teorii konfliktu Lewisa Cosera, „Studia Europejskie – Studies in European Affairs”, nr 4.
  38. Sytuacja skrajnie poważna. Do tamtej Hiszpanii nie ma powrotu, https://www.tvn24.pl/magazyn-tvn24/sytuacja-skrajnie-powazna-do-tamtej-hiszpanii-nie-ma-juz-powrotu,119,2155, 28.09.2020.
  39. Szul R. (2015), Regionalizm w Hiszpanii, Mazowsze, Studia Regionalne, Analizy i Studia nr 16.
  40. Torres D., Catalonia elects a new leader, https://www.politico.eu/article/quim-torra-catalonia-elects-new-regional-president/, 25.10.2020.
  41. Quim Torra został nowym premierem Katalonii https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1123548,nowy-premier-katalonii.html, 23.10.2020.
  42. Quim Torra: Spain’s top court bans Catalonia leader from office, https://www.bbc.com/news/world-europe-54328334, 28.10.2020.
  43. W Katalonii: Konieczne drugie referendum w sprawie niepodległości regionu, https://www.tvp.info/44891835/premier-katalonii-konieczne-drugie-referendum-w-sprawie-niepodleglosci-regionu, 20.09.2020.
  44. Walka Katalonii o niepodległość, http://demagog.org.pl/wypowiedzi/walka-katalonii-o-niepodleglosc/, 29.09.2020.