Długi cień historii. Kontrola cywilna a efektywność polskich sił zbrojnych

Main Article Content

Marek Rohr-Garztecki

Abstrakt

Artykuł prezentuje wyniki badań stanowiących część historyczno-porównawczego studium wyzwań, jakie wejście do NATO postawiło przed siłami zbrojnymi i polityką obronną Polski. Badając ewolucję stosunków cywilno-wojskowych (SCW) w Polsce przed i po jej wstąpieniu do NATO pytaliśmy czy mają one formę kopii, szablonów czy progów uznanych „zachodnich” rozwiązań instytucjonalnych. Pytaliśmy też, czy można uznać, że Polskie siły zbrojne zaakceptowały demokratyczną kontrolę cywilną nad sobą behawioralnie, postawowo i konstytucjonalnie. Przeprowadziliśmy trzy serie bezpośrednich, częściowo ustrukturalizowanych wywiadów w latach 1996, 2006 i 2015–2016 przy użyciu własnego kwestionariusza zawierającego pytania otwarte. W wywiadach wzięło udział 41 osób reprezentujących istotną część polskich decydentów i ekspertów zaangażowanych w proces poszerzania NATO. Ich wyniki zostały zweryfikowane rezultatami badań archiwalnych pierwotnych źródeł polskiej doktryny obronnej, w tym ustaw i publikowanych oświadczeń dotyczących koncepcji, praktyk i procedur militarnych. Krytyczny przegląd istniejącej, głównie angielskojęzycznej literatury posłużył poszerzeniu perspektywy badawczej. Rezultaty naszych badań wskazują, że Polska przyjęła zachodnie szablony SCW, co wskazuje, że przyjęcie to było dobrowolne, ale użyte tylko w przybliżeniu. Sugerują one też, że polscy wojskowi zaakceptowali kontrolę cywilną konstytucjonalnie i behawioralnie, ale ich akceptacja postawowa jest jeszcze ciągle niepełna.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Rohr-Garztecki, M. (2021). Długi cień historii. Kontrola cywilna a efektywność polskich sił zbrojnych. Przegląd Politologiczny, (2), 145-162. https://doi.org/10.14746/pp.2021.26.2.10
Dział
Dyskusje i raporty z badań
Biogram autora

Marek Rohr-Garztecki, Ambasador, Stały Przedstawiciel RP przy Programach i Biurze ONZ w Nairobi

MAREK ROHR-GARZTECKI – urodzony w 1947 r. w Rzymie. Mgr socjologii – Uniwersytet Warszawski, studia doktoranckie (nie ukończone) LSE. Praca m.in. jako RA w IISS (Londyn), ISP PAN (Warszawa), dla ŚFE (Afryka), amb. RP m.in. w Angoli, Kongo i Kenii (aktualnie). Uczył w Collegium Civitas (Warszawa). Autor ponad 500 artykułów prasowych i naukowych, artykuły w trzech encyklopediach, wykłady gościnne m.in. Harvard, Yale, Trinity College.

Bibliografia

  1. Balcerowicz B. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  2. Dorn L. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  3. Garztecki M. (1997), The Challenge of NATO Accession: The Czech, Hungarian and Polish Experience, Adelphi Paper (maszynopis), International Institute for Strategic Studies, London.
  4. Gogolewska A. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  5. Jacoby W. (2004), The Enlargement of the European Union and NATO: Ordering from Menu in Central Europe, Cambridge University Press, Cambridge–New York.
  6. Kamiński A. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  7. Kamiński A. (2016), Wywiad telefoniczny przeprowadzony przez autora.
  8. Karkoszka A. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  9. Latawski P. (2006), The Transformation of Postcommunist Civil-military Relations in Poland, w: T. Edmunds, A. Cottey, A. Forster, Civil-Military Relations in Postcommunist Europe: Reviewing the Transition, Routledge, London–New York.
  10. Linz J. J., Stepan A. (1996), Problems of Democratic Transition and Consolidation: Southern Europe, South America and Post-Communist Europe, John Hopkins University Press, Baltimore.
  11. Matei F. C. (2015), A New Conceptualisation of Civil-Military Relations, w: The Routledge Handbook of Civil-Military Affairs, red. T. C. Bruneau, F. C. Matei, Routledge, London–New York.
  12. Michta A. A. (1997), The Soldier-Citizen: The Politics of the Polish Army after Communism, Macmillan, Basingstoke–London.
  13. Miziołek J., Staniszewski M. (2015), Kupowaliśmy broń bez strategii, „Wprost”, 20 grudnia 2015.
  14. Niesiołowski S. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  15. NIK (2012), Stan profesjonalizacji sił zbrojnych RP na przykładzie wybranych jednostek, http://www.nik.gov.pl/plik/id,3650,vp,4648.pdf, 3.02.2016.
  16. Ojrzanowski M. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  17. Onyszkiewicz J. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  18. Praczyk G. (2006), Lekcja nowoczesnej armii: Pustynna misja obnażyła słabe strony naszych jednostek – staroświecki sprzęt i nieskuteczną taktykę, „Rzeczpospolita”, 12 kwietnia 2006.
  19. Puchała F. (niedatowany), Polska Ludowa a III Rzeczpospolita; Różne uwarunkowania geopolityczne, różne koncepcje obronności i bezpieczeństwa, http://www.klubgeneralow.pl/wplyw-zmian-geopolitycznych-po-1945-i-1991roku-na-polskie-koncepcje-obronnosci-i-bezpieczenstwa/.
  20. Sejm (2015), Parlamentarna Komisja Obrony Narodowej, http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=KOMISJAST&NrKadencji=7&KodKom=OBN.
  21. Simon J. (2004), Poland and NATO: A Study in Civil-Military Relations, Rowman & Littlefield, Lanham–Oxford.
  22. Skrzypczak W. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  23. Tacik H. (2015), Wywiad bezpośredni przeprowadzony przez autora.
  24. Was M. (2015), Polacy na misjach: Fiasko w bałkańskim kotle, „Gazeta Wyborcza” http://wyborcza.pl/1.147953,18676823,fiasko-w-balkanskim-kotle.html#ixzz400SC3onb, 2.02.2016.
  25. Wikipedia (niedatowany), Stowarzyszenie Euro-Atlantyckie, https://pl.wikipedia.org.wiki/Stowarzyszenie_Euro-Atlantyckie, 22.04.2015.