Abstract
The research topic discussed in this article is memory politics and historical politics in international relations, within which the role of the anniversary celebrations of the liberation of Auschwitz-Birkenau in Polish-Israeli relations during the United Right’s rule from 2016 to 2023 is analysed. The article analyses the annual event of the anniversary of the liberation of Auschwitz-Birkenau, with particular emphasis on the statements made by politicians present at the event and the topics they raised. By examining the celebrations of the anniversary of the liberation of Auschwitz-Birkenau, the authors attempt to answer the question of whether the shared and difficult legacy of the memory of the Holocaust brings Poland and Israel closer together or drives them apart.
References
71. rocznica wyzwolenia Auschwitz – „Powroty”, auschwitz.org, 11.12.2015, https://www.auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/71-rocznica-wyzwolenia-auschwitz-powroty,1771.html, dostęp: 25.08.2025.
73. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz, auschwitz.org, 27.01.2018, https://www.auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/73-rocznica-wyzwolenia-niemieckiego-nazistowskiego-obozuauschwitz,1962.html, dostęp: 25.08.2025.
75. rocznica wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau, „Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent.pl”, 27.01.2020, https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wizyty-krajowe/75-rocznica-wyzwolenia-klauschwitz-birkenau-plen,2673, dostęp: 25.08.2025.
76. ROCZNICA WYZWOLENIA NIEMIECKIEGO NAZISTOWSKIEGO OBOZU KONCENTRACYJNEGO I ZAGŁADY AUSCHWITZ 27 STYCZNIA 2021, auschwitz.org, https://www.auschwitz.org/strona-glowna-76/, dostęp: 25.08.2025.
2019 Program Prawa i Sprawiedliwości. Polski model państwa dobrobytu, „Prawo i Sprawiedliwość”, 14.09.2019, https://pis.org.pl/document/archive/download/1496, dostęp: 25.08.2025.
Andrzej Duda zbulwersowany słowami ambasador Izraela. Padły w Auschwitz, „Do Rzeczy” 29.01.2018, https://dorzeczy.pl/obserwator-mediow/54569/prezydent-o-annie-azari-bulwersujace.html, dostęp: 25.08.2025.
Azari Anna, Ambasador Izraela o nowelizacji ustawy o IPN, embassies.gov.il, 29.01.2018, https://embassies.gov.il/warsaw/newsAndEvents/Pages/2018/2018-Ambasador-Izraela-nowelizacja-IPN.aspx, dostęp: 25.08.2025.
CBOS, Auschwitz-Birkenau w pamięci zbiorowej – 75 lat po wyzwoleniu, „Komunikat z Badań” 2020, 12/2020.
„Czas”. 72. rocznica wyzwolenia Auschwitz, auschwitz.org, 27.01.2017, https://www.auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/czas-72-rocznica-wyzwolenia-auschwitz-,1876.html, dostęp: 25.08.2025.
Delegacje państwowe, auschwitz.org, https://www.auschwitz.org/delegacje-panstwowe/, dostęp: 25.08.2025.
Forecki Piotr, Od Shoah do strachu. Spory o polsko-żydowską przeszłość i pamięć w debatach publicznych, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2010.
Furdyna Marcin, Polska zamroziła akcje rosyjskiego oligarchy. Wiaczesław Mosze Kantor to bliski współpracownik Putina, „Polska Agencja Prasowa”, 11.07.2023, https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C1595826%2Cpolska-zamrozila-akcje-rosyjskiego-oligarchywiaczeslaw-mosze-kantor, dostęp: 25.08.2025.
Greń Paweł, Pamięć a media. Obchody wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau w dyskursie prasowym, Wydawnictwo Areus, Kraków 2017.
Izrael wzywa Polskę do zmiany ustawy ws. obozów śmierci, „Dzieje.pl”, 28.01.2018, https://dzieje.pl/aktualnosci/izrael-wzywa-polske-do-zmiany-ustawy-ws-obozow-smierci, dostęp: 25.08.2025.
Jest nowy ambasador Polski w Izraelu, „Tvn24”, 22.07.2025, https://tvn24.pl/swiat/maciej-hunia-to-nowy-ambasador-polski-w-izraelu-st8566627, dostęp: 25.08.2025.
Kanał użytkownika: Auschwitz Memorial / Miejsce Pamięci Auschwitz, 71. rocznica wyzwolenia Auschwitz - 27 stycznia 2016 - "Powroty", 27.01.2016, YouTube, https://www.youtube.com/live/wL4pQ83teEM?si=keO1aUxzGl4qdoKM, dostęp: 25.08.2025.
Kanał użytkowanika: Auschwitz Memorial / Miejsce Pamięci Auschwitz, 73. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz, 31.01.2018, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=fe6Cq6z-hXY, dostęp: 25.08.2025.
Kanał użytkownika: Auschwitz Memorial / Miejsce Pamięci Auschwitz, 74. rocznica wyzwolenia Auschwitz (cz. I), 29.01.2019, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=krCa6lWBmO0, dostęp: 25.08.2025.
Kanał użytkownika: Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau, Obchody 76. rocznicy wyzwolenia Auschwitz [NA ŻYWO - JĘZYK POLSKI], 27.01.2021, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=- XvkTkRju8s, dostęp: 25.08.2025.
Kanał użytkownika: RMF24, Azari: Ta burza zaczęła się w Izraelu. Dyplomaci mają swoje instrukcje, 30.01.2018, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=WaUQGkRujww&t=1s, dostęp: 25.08.2025. DOI: https://doi.org/10.15575/anida.v25i1.42793
"Nakazem chwili jest przyjrzenie się antysemityzmowi, rasizmowi i tęsknotom faszystowskim, które podnoszą głowę", tvn24.pl, 27.02.2020, https://tvn24.pl/polska/auschwitz-birkenau-prezydent-andrzej-duda-i-prezydentreuwen-riwlin-o-potrzebie-walki-z-rasizmem-i-antysemityzmem-st3387817, dostęp: 25.08.2025.
Obchody 76. rocznicy wyzwolenia Auschwitz odbędą się w internecie, „Wyborcza.pl Kraków", 15.12.2020, https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,26611284,76-rocznica-wyzwolenia-auschwitz-odbedzie-sie-winternecie.html, dostęp: 25.08.2025.
OGRÓD SPRAWIEDLIWYCH WŚRÓD NARODÓW ŚWIATA, sprawiedliwi.org.pl, https://sprawiedliwi.org.pl/pl/o-sprawiedliwych/instytut-yad-vashem/ogrod-sprawiedliwych-wsrod-narodowswiata, dostęp: 25.08.2025.
Oświadczenie Instytutu Pamięci Narodowej ws. apelu Ambasador Izraela o zmianę nowelizacji ustawy o IPN – 28 stycznia 2018, „Instytut Pamięci Narodowej”, 28.01.2018, https://ipn.gov.pl/pl/dlamediow/komunikaty/46356,Oswiadczenie-Instytutu-Pamieci-Narodowej-ws-apelu-Ambasador-Izraela-ozmiane-now.html, dostęp: 25.08.2025
„Podróż życia jeszcze się nie skończyła”. 71. rocznica wyzwolenia Auschwitz, auschwitz.org, 27.01.2016, https://www.auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/podroz-zycia-jeszcze-sie-nie-skonczyla-71-rocznicawyzwolenia-auschwitz,1780.html, dostęp: 25.08.2025.
Premier Mateusz Morawiecki podczas obchodów 74. rocznicy Wyzwolenia Auschwitz: Państwo polskie stoi na straży prawdy, która nie może być relatywizowana, „Serwis Rzeczypospolitej Polskiej”, 27.01.2019, https://www.gov.pl/web/premier/premier-mateusz-morawiecki-podczas-obchodow-74-rocznicy-wyzwoleniaauschwitz-panstwo-polskie-stoi-na-strazy-prawdy-ktora-nie-moze-byc-relatywizowana, dostęp: 25.08.2025.
Prezydenci Polski i Izraela oddali hołd rtm. Witoldowi Pileckiemu, „Dzieje.pl”, 27.01.2020, https://dzieje.pl/aktualnosci/prezydenci-polski-i-izraela-oddali-hold-rtm-witoldowi-pileckiemu, dostęp: 25.08.2025.
Prezydent powołał rząd, „Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent.pl”, 16.11.2015, https://www.prezydent.pl/aktualnosci/nominacje/prezydent-powolal-rzad,7469, dostęp: 25.08.2025.
Pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego został odsłonięty w Oświęcimiu, „Dzieje.pl”, 21.09.2018, https://dzieje.pl/aktualnosci/pomnik-rotmistrza-witolda-pileckiego-zostal-odsloniety-w-oswiecimiu, dostęp: 25.08.2025.
Program Prawa i Sprawiedliwości 2014, „Prawo i Sprawiedliwość”, https://pis.org.pl/media/download/528ca7b35234fd7dba8c1e567fe729741baaaf33.pdf, dostęp: 25.08.2025.
Resolution adopted by the General Assembly on 1 November 2005. 60/7. Holocaust remembrance, „United Nations Digital Library”, 21.11.2005, https://digitallibrary.un.org/record/559922?v=pdf, dostęp: 25.08.2025.
Słowa nienawiści zatruwają wyobraźnię i otępiają sumienia. 74. rocznica wyzwolenia Auschwitz, auschwitz.org, 27.01.2019, https://www.auschwitz.org/muzeum/aktualnosci/slowa-nienawisci-zatruwajawyobraznie-i-otepiaja-sumienia-74-rocznica-wyzwolenia-auschwitz,2036.html, dostęp: 25.08.2025.
Strzelecki Andrzej, Ewakuacja, likwidacja, wyzwolenie KL Auschwitz, Państwowe Muzeum w Oświęcimiu, Oświęcim 1982.
The Fifth World Holocaust Forum – 23 January 2020, yadvashem.org, 20.11.2019, https://www.yadvashem.org/events/20-november-2019.html, dostęp: 25.08.2025.
Tomkiewicz Monika, Monika Tomkiewicz: Niemieckie obozy na ziemiach polskich 1939–1945, Instytut Pamięci Narodowej, https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/86223,Monika-Tomkiewicz-Niemieckie-obozy-naziemiach-polskich-19391945.html, dostęp: 25.08.2026.
Ustawa chroniąca dobre imię Polski uchwalona, „Serwis Rzeczypospolitej Polskiej”, 26.01.2018, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ustawa-chroniaca-dobre-imie-polski-uchwalona, dostęp: 25.08.2025.
Yechiel Klar, Schori-Eyal Noa, Yonat Klar, The “Never Again” State of Israel: The Emergence of the Holocaust as a Core Feature of Israeli Identity and Its Four Incongruent Voices, „Journal of Social Issues” 2013, nr 69 (1), s. 125-143. DOI: https://doi.org/10.1111/josi.12007
Walker Shaun, Holmes Oliver, Polish president pulls out of Holocaust event in Israel over snub, „The Guardian", 9.01.2020, https://www.theguardian.com/world/2020/jan/09/polish-president-pulls-out-of-holocaustevent-in-israel-over-snub, dostęp: 25.08.2025.
Wójcik Rafał, Kwiatkowska Agnieszka, Prezydent powoła "rząd dwutygodniowy" Morawieckiego. Kaczyński: Kształt rządu to był mój pomysł, „Wyborcza.pl”, 27.11.2023, https://wyborcza.pl/relacje/14,126862,30446419.html, dostęp: 25.08.2025.
Wystąpienie Prezydenta Andrzeja Dudy podczas konferencji z Prezydentem Izraela, „Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent.pl”, 27.01.2020, https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wypowiedzi-prezydenta-rp/wystapienia/wystapienie-prezydenta-andrzejadudy-podczas-konferencji-z-prezydentem-izraela-,4153, dostęp: 25.08.2025.
License
Copyright (c) 2025 Bartosz Mościcki, Ada Rogalewicz-Żylińska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
