Rola miłości w teologii

Abstrakt

W definicjach teologii zazwyczaj pomija się rolę miłości. Tymczasem to właśnie ona otworzyła uczniów na doświadczenie Zmartwychwstałego i przygotowała ich wrażliwość — już po wniebowstąpieniu Jezusa — na Jego duchową obecność. W trakcie misji ewangelizacyjnej świadkowie wydarzeń paschalnych stawali się teologami. Miłość do Jezusa oraz troska o zbawienie pogan budziły w nich niezwykły zapał w głoszeniu Dobrej Nowiny. Tę nierozerwalną więź między teologią a miłością przejęli Ojcowie Kościoła. Pierwsze poważne osłabienie tej relacji nastąpiło w XII wieku i ujawniło się w sporze między Piotrem Abelardem a Bernardem z Clairvaux. Nowa teologia, rozwijana przez mistrza Piotra i oparta przede wszystkim na rozumie, zaczęła się kształtować na uniwersytetach, w przestrzeni świeckiej. Prowadziło to do stopniowego oddalania się teologii od miłości w zachodnim chrześcijaństwie.

Współcześnie coraz wyraźniej dostrzega się potrzebę zachowania równowagi między miłością a rozumem w refleksji teologicznej. Uznanie fundamentalnego znaczenia miłości niesie ze sobą istotne konsekwencje zarówno dla celu, jak i dla metody uprawiania teologii. Po pierwsze, dążenie do rozumienia i wyjaśniania źródeł wiary nie powinno przesłaniać innego, równie ważnego zadania: wprowadzania adresatów teologii w tajemnicę zbawienia. W takim ujęciu teologia przestaje być jedynie przedsięwzięciem intelektualnym, a staje się doświadczeniem egzystencjalnym. Po drugie, docenienie roli miłości chroni przed redukowaniem teologii do wymiaru czysto historycznego. Metoda historyczna, choć nieodzowna, podlega prawu właściwemu każdej dyscyplinie naukowej: im dokładniej bada źródła, tym bardziej skupia się na coraz mniejszych fragmentach rzeczywistości. Dlatego badania historyczne należy uzupełniać metodą hermeneutyczną, która pozwala interpretować Objawienie w świetle pytań i doświadczeń współczesnego człowieka. Dzięki temu teologia zachowuje swoją tożsamość jako żywy dialog między wiarą a rozumem, Objawieniem a egzystencją, a nie jedynie jako rekonstrukcja dawnych form i pojęć.