Abstrakt
Artykuł podejmuje aktualną i istotną tematykę współczesnego ukraińskiego pisarstwa wojennego. Koncentruje się na dziennikach wojennych Serhija Żadana jako przykładzie nowej formy literackiej dokumentującej doświadczenie pełnoskalowej agresji. Autorka analizuje mozaikową strukturę zapisków, zwraca uwagę na ich temporalną i przestrzenną organizację, funkcjonowanie podwójnego podmiotu narracyjnego, obraz miasta jako wspólnoty oraz mechanizmy konstruowania tożsamości narodowej w warunkach traumatycznego czasu. Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób dziennik przekształca się w narzędzie świadectwa, pamięci i mobilizacji społecznej. Wyniki analizy dowodzą, że fragmentaryczna forma zapisków wiernie odzwierciedla autentyzm wojennego doświadczenia, zaś powracające motywy – ból, gniew, wiara i miłość – budują spójną wizję zbiorowej podmiotowości. We wnioskach podkreślono znaczenie dzienników Żadana jako ważnego dokumentu kulturowej i emocjonalnej historii współczesnej Ukrainy. Zastosowano metody analityczną i hermeneutyczną.
Bibliografia
Biliatska V., Khudozhnia realnist vyprobuvan povnomasshtabnoho vtorhnennia v antolohii „Viina 2022: shchodennyky, esei, poeziia”, „Visnyk nauky ta osvity. Seriia: Filolohiia”, 2024, no. 11(29), s. 122–133.
Chyzh N.O., Voiennyi shchodennyk yak „tekst pamiati” v umovakh ekstremalnoho napruzhennia osobystosti, „Naukovi zapysky Natsionalnoho universytetu” „Ostrozka akademiia”. Seriia: Filolohichna”, 2017, vyp. 6, s. 99–102.
Klimakin Ye., cyt. za: A. Kruszyńska, „Viina 2022”, abo zh dolia Ukrainy pislia 24 liutoho, vyslovlena v eseiakh, virshakh ta shchodennykakh ukrainskykh pysmennykiv, Polska Agencja Prasowa, 25.10.2023, https://www.pap.pl/ua/ukrainian/news/viyna-2022-abo-zh-dolya-ukraini-pislya-24-lyutogo-vislovlena-v-eseyakh-virshakh-ta
Kulinska Ya., Shchodennykovyi zhanr v konteksti suchasnoi ukrainskoi voiennoi prozy (na materiali tvoriv M. Matios „Pryvatnyi shchodennyk. Maidan. Viina…”, A. Kurkova „Shchodennyk Maidanu ta Viiny”, O. Mamaluia „Viiskovyi shchodennyk” ta in.), „Science and Education a New Dimension. Philology”, 2020, t. VIII (72), no. 141, s. 30–33. DOI: https://doi.org/10.31174/SEND-Ph2020-241VIII72-06
Rafieienko V., cyt. za: Kruszyńska A., „Viina 2022”, abo zh dolia Ukrainy pislia 24 liutoho, vyslovlena v eseiakh, virshakh ta shchodennykakh ukrainskykh pysmennykiv, Polska Agencja Prasowa, 25.10.2023, https://www.pap.pl/ua/ukrainian/news/viyna-2022-abo-zh-dolya-ukraini-pislya-24-lyutogo-vislovlena-v-eseyakh-virshakh-ta
Romanenko O., Shchodennyky rosiisko-ukrainskoi viiny: avtobiohrafichne svidchennia, kolektyvna spovid, mediaarkhiv pamiati, „Studia Ukrainica Posnaniensia”, 2025, t. XIII/1, s. 97–108.
Tkachyk N., „Viina 2022”. Antolohiia boliu y liubovi, https://novapolshcha.pl/article/viina-2022-antologiya-bolyu-i-lyubovi/
Zhadan S., Nad mistom maioriat nashi prapory, [v:] Viina 2022. Shchodennyky, esei, poekhiia: antolohiia, upor. V. Rafieienko, Lviv–Varshava: Vyd. Staroho Leva, 2023.
Żadan S., Nad miastem powiewają nasze flagi, [w:] Wojna 2022: eseje, wiersze, dzienniki, wybór i oprac. W. Rafiejenko, Warszawa: Centrum im. J. Mieroszewskiego, Nowa Polszcza, 2023.
Żadan S., W mieście wojna, przeł. M. Petryk, wstęp. W. Meniok, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2024.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Horniatko-Szumiłowicz

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
