Ключові слова
законопроєкт №12414
банери
питальні конструкції
лінгвістика протесту
Як цитувати
Анотація
Питання часто супроводжують людей, коли виникає потреба розуміння життя, світу або конкретної ситуації. Спірний законопроєкт № 12414, ухвалений Верховною Радою України в липні 2025 року, який фактично маргіналізує роль антикорупційних органів в Україні, спричинив низку протестів та зумовив появу нових протестних гасел, серед яких значну
роль відіграли питальні конструкції. У цій статті зроблено спробу проаналізувати гасла, що зображувалися на банерах під час вуличних протестів проти суперечливого законопроєкту, з позицій політичного дискурсу та лінгвістики протесту. Дослідження показує, що найчисленнішими групами питальних конструкцій є риторичні та емоційні запитання, які надають
політичному дискурсу сучасної України емоційно-експресивно забарвлення.
Посилання
Bekjar M., Space, language and power: The rhetoric of street protests, „Socjoloski pregled”, 2015, t. XLIX, nr 3. DOI: https://doi.org/10.5937/socpreg1503337B
Callies M., Politics and fan communication in football stadia in Germany: A multimodal linguistic analysis of protest banners, „Soccer & Society”, 2023, t. 24, nr 7, s. 958–973. DOI: https://doi.org/10.1080/14660970.2023.2250661
Kobchuk Y.Y., Zahnitko A.P., Funktsiini osoblyvosti pytalnykh rechen u politychnomu dyskursi, „Visnyk studentskoho naukovoho tovarystva DonNU imeni Vasylia Stusa”, 2021, t. 1, nr 13, s. 166–169.
Koshik I., Introduction, [w:] Koshik I., Beyond rhetorical questions: Assertive questions in everyday interaction, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 2005. DOI: https://doi.org/10.1075/sidag.16
Kukieła E., Zabiegi retoryczne w dyskursie politycznym, czyli jak powiedzieć wszystko, co trzeba i tylko to, co trzeba?, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica”, 2010, t. 45, s. 77–93. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.45.06
Marples D.R., Introduction, [w:] Marples D.R., Ukraine’s Euromaidan. Analyses of a civil revolution, Stuttgart: Ibidem Press, 2015.
Miasoiedova S.V., Rytorychne pytaniia iak zasib vyrazhennia nepriamoho sponukannia v suchasnij ukrainskij movi, „Molodyi vchenyi”, 2015, nr 9 (24), cz. 1, s. 118–121.
Olszewski T.A., Wybory prezydenckie na Ukrainie, październik-grudzień 2004, Warszawa:Ośrodek Studiów Wschodnich, 2005.
O’Toole O., Rhetorical strategies in Poland’s women’s strike: The diffusion of „semiotic disobedience” through protest banners and signage, „Современа филологија”, 2024, t. 7, nr 1, s. 15–28. DOI: https://doi.org/10.37834/JCP2471015ot
Piekot T., Mediacje semiotyczne. Słowo i obraz na usługach ideologii, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Sedno, 2016.
Porivnialna tablytsia do proektu Zakonu Ukrainy pro vnesennia zmin do Kryminalno-protsesualnoho kodeksu Ukrainy shchodo osoblyvostei dosudovoho rozsliduvannia kryminalnykh pravoporushen, poviazanykh iz znyknenniam osib bezvisty za osoblyvykh obstavyn v umovakh voiennoho stanu, https://itd.rada.gov.ua/b87c518c-0980-423b-82db-e1cac592fd87
Shulzhuk K.F., Syntaksys ukrainskoi movy, Kyiv: Vydavnychyi tsentr „Akademiia”, 2004.
Vintoniv M.O., Vintoniv T.M., Mala Y.V., Syntaksychni zasoby ekspresyvizatsii v ukrainskomu politychnomu dyskursi, Vinnytsia: „Tvory”, 2018.
Vysnovok Komitetu Verkhovnoi Rady Ukrainy z pytan prav liudyny, deokupatsii ta reintehratsii tymchasovo okupovanykh terytorii Ukrainy, natsionalnykh menshyn i mizhnatsionalnykh vidnosyn shchodo reiestr. no. 12414 vid 16.01.2025, https://itd.rada.gov.ua/2dcbfdad-a016-4c66-8112-f13e4b44a295
Vysnovok na proekt Zakonu Ukrainy „Pro vnesennia zmin do Kryminalnoho protsesualnoho kodeksu Ukrainy shchodo osoblyvostei dosudovoho rozsliduvannia kryminalnykh pravoporushen, poviazanykh iz znyknenniam osib bezvisty za osoblyvykh obstavyn v umovakh voiennoho stanu” (reiestr. no. 12414 vid 16.01.2025), https://itd.rada.gov.ua/b87c518c-0980-423b-82dbe1cac592fd87
Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2004.
Zahnitko A., Ukrainskyi syntaksys. Teoretyko-prykladnyi aspekt, Donetsk: Vyd. DNU, 2009.
Zahnitko A., Myronova H., Syntaksys ukrainskoi movy. Teoretyko-prykladnyi aspekt, Brno: Masarykova univerzita, 2013.
Zakon Ukrainy no 4555-IX „Pro vnesennia zmin do Kryminalnoho protsesualnoho kodeksu Ukrainy shchodo osoblyvostei dosudovoho rozsliduvannia kryminalnykh pravoporushen, poviazanykh iz znyknenniam osib bezvisty za osoblyvykh obstavyn pid chas dii voiennoho stanu”, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/4555-20#Text
Ліцензія
Авторське право (c) 2025 Алан Тулач
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).