Słowa kluczowe
architectural research
new and traditional research methods
new technologies in art history
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 52
Liczba pobrań: 19
Abstrakt
The article reviews the current situation and trends in research in the field of the history of architecture. Various research methods are used, including traditional ones, which produce excellent results, and modern ones that have emerged relatively recently due to revolutionary technological progress. Among the latter, the use of modern measurement and analytical techniques that provide new data for interpretation is particularly fruitful. Based on examples of research from the last quarter of a century, excellent progress has been noted in research based on both the latest technologies and those based on the use of updated traditional tools. Modern techniques and methods do not render traditional methods (such as the comparative or genetic method) obsolete, but supplement them by providing substantial new data, which allows them to be used in a more precise way. A collection of many data (observation statements) alone is not an explanation. It should be organized in the form of a theory, statements that answer the basic question: Why is it like this and not different? In the case of art history, this is called interpretation.
Bibliografia
Adamski J., Between Form and Meaning. Research Gothic Architecture as a Bearer of Ideological Content in Polish Historiography of the Last Five Decades, „Folia Historiae Artium, Seria Nowa” 2020, 18, s. 5–15
Adamski J., Gotycka architektura sakralna na Śląsku w latach 1200–1420. Główne kierunki rozwoju, Kraków 2017
Albrecht S., Die Querhausbaustelle von Notre Dame in Paris im 13. Jahrhundert. Eine Bilanz der Untersuchungen, w: Le chantier cathédral en Europe. Diffusionet sauvegarde des savoirs, savoir-faire et materiaux du Moyen-Âge à nos jours, red. I. Chave, E. Faisant, D. Sandron, Paris–New York 2020, s. 233–243
Arszyński M., Organizacja i technika średniowiecznego budownictwa ceglanego w Prusach w kontekście europejskim, Malbork 2016
Aubert M., Notre-Dame de Paris, Paris 1919
Badania architektoniczne. Historia i perspektywy rozwoju, red. M. Arszyński, M. Prarat, U. Schaaf, B. Zimnowoda-Krajewska, Toruń 2015
Barnes C.F., Villard de Honnecourt, the Artist and his Drawings. A Critical Bibliography, Boston 1982
Barnes Jr. C.F., The Portfolio of Villard de Honnecourt: A New Critical Edition and Color Facsimile (Paris, Bibliothèque nationale de France, MS Fr 19093), New York 2016 (wyd. 1, 2009)
Belting H., Das Ende der Kunstgeschichte. Eine Revision nach zehn Jahren, München 1995
Binding G., Baubetrieb im Mittelalter, wyd. 2, Darmstadt 2013
Böcker H.J., Architektur der Gotik. Bestandskatalog der weltgrößten Sammlung an gotischen Baurissen der Akademie der Bildenden Künste Wien, Salzburg 2005
Böcker H.J., A.Ch. Brehm, J. Hanschke, J.S. Sauvé, Architektur der Gotik. Die Rheinlande. Ein Bestandskatalog der mittelalterlichen Architekturzeichnungen, Salzburg 2013
Böcker H.J., A.Ch. Brehm, J. Hanschke, J.S. Sauvé, Architektur der Gotik. Ulm und der Donauraum. Ein Bestandskatalog der mittelalterlichen Architekturzeichnungen aus Ulm, Schwaben und dem Donaugebiet, Salzburg 2011
Bork R., The Geometry of Creation. Architectural Drawing and the Dynamics of Gothic Design, Farnhm 2011
Brachmann Ch., Um 1300. Vorparlerische Architektur im Elsass, in Lothringen und Südwestdeutschland, Korb 2008
Bredekamp H., Michelangelo, Berlin 2021
Connors J., Finanza e progettazione in quattro edifici religiosi: uno studio comparato, w: L’edilizia prima della rivoluzione industriale secc. XIII–XVIII. Atti della „Trentaseiesima Settimana di Studi” 26–30 aprile 2004, red. S. Cavaciocchi, Prato, Florence 2005, s. 19–29
Conrad G., Meine Erinnerungen an den Grafen Eduard Raczynski, „Zeitschrift der historischen Gesllschaft für die Provinz Posen” 1881, 1, s. 185–233
Czekalski S., Intertekstualność i malarstwo. Problemy badań nad związkami międzyobrazowymi, Poznań 2006
Dziedzictwo architektoniczne. Badania podstawowe i ich dokumentowanie, red. E. Łużyniecka, Wrocław 2018
Großmann G.U., Einführung in die historische und kunsthistorische Bauforschung, Darmstadt 2010
Gryglewski P., De Sacra Antiquitate. Odwołania do przeszłości w polskiej architekturze sakralnej w XVI wieku, Warszawa 2012
Hahnloser H., Villard de Honnecourt. Kritische Gesamtausgabe des Bauhüttenbuches ms.fr.19093 der Pariser Nationalbibliothek, wyd. 2, Graz 1972
Herrmann Ch., Mittelalterliche Architektur im Preussenland. Untersuchungen zur Frage der Kunstlandschaft und -geographie, Petersberg 2017
Ingarden R., O budowie obrazu, w: idem, Studia z estetyki, t. 2, Warszawa 1958, s. 7–111
Ingarden R., O dziele architektury, w: idem, Studia z estetyki, t. 2, Warszawa 1958, s. 115–160
Jarzewicz J., Architektura średniowieczna Pomorza Zachodniego, Poznań 2019
Jarzewicz J., Czy historia sztuki jest już historią?, w: Historia sztuki dzisiaj. Materiały z LVIII Ogólnopolskiej Sesji Naukowej Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Poznań, 19–21 listopada 2009, red. J. Jarzewicz, J. Pazder, T.J. Żuchowski, Warszawa 2010, s. 29–35
Jarzewicz J., Historia sztuki średniowiecznej, w: Vademecum historyka mediewisty, red. J. Nikodem, D.A. Sikorski, Warszawa 2012, s. 409–425
Jarzewicz J., O kościele-mauzoleum Raczyńskich w Rogalinie, Poznań 2005
Jarzewicz J., Okno w oknie. Malowany maswerk na witrażu w Chartres, w: Super fundamenta. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Szczęsnemu Skibińskiemu, red. J. Jarzewicz, T. Ratajczak, A. Soćko, T.J. Żuchowski, Poznań 2022, s. 357–388
Jasiński T., O pochodzeniu Galla Anonima, Kraków 2008
Kowalski J., Gotyk Wielkopolski, architektura sakralna XIII–XVI wieku, Poznań 2010
Kraus H., Gold was the Mortar. The Economics of Cathedral Building, wyd. 2, New York 1994
Kuthan J., Parléřovský mýtus. Rod Parléřů – dílo a jeho ohlas, Praha 2021
Kutzner M., Wie wurden schlesische Pfarrkirchen im 14. Jahrhundert erbaut? Ein Beitrag zur Erforschung der Finanzierung und Arbeitsweise an städtischen Sakralbauten im Spätmittelalter, w: Denkmalkunde und Denkmalpflege Wissen und Wirken, Festschrift für Heinrich Magirius zum 60. Geburtstag, red. U. Reupert, T. Trajkovits, W. Werner, Dresden 1995, s. 177–195
Lalik T., Uwagi o finansowaniu budownictwa murowanego w Polsce do początku XIII w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1967, XV(1), s. 55–74
Lem S., Wyprawa szósta, czyli jak Trurl i Klapaucjusz demona drugiego rodzaju stworzyli, aby zbójcę Gębona pokonać, w: idem, Cyberiada, Dzieła, t. XV, Warszawa 2009, s. 133–147
Łużyniecka E., F. Hackemer, Dziedzictwo architektoniczne. Badania cyfrowe bazyliki kolegiackiej w Grudziądzu, Wrocław 2024 DOI: https://doi.org/10.37190/DZAR_1_202
Makała R., Nowoczesna praarchitektura. Architektoniczne pomniki narodowe w wilhelmińskich Niemczech (1888–1918), Szczecin 2015
Miedziak W., Gotyk nowożytny. Tradycja gotycka w murowanej architekturze kościelnej Wielkopolski i Polski środkowej w XVI i XVII wieku, Poznań 2024 DOI: https://doi.org/10.56091/Gotykn
Nille Ch., Mittelalterliche Sakralarchitektur interpretieren. Eine Einführung, Darmstadt 2013
Nowak W., „Fabryka” kościoła i klasztoru ss. Norbertanek w Imbramowicach w latach 1711–1740. Nowe ustalenia w sprawie finansowania i organizacji prac budowlanych oraz angażowanych artystów, „Modus. Prace z Historii Sztuki” 2019, XIX, s. 69–140
Ostrowska-Kębłowska Z., Maison Carée w Rogalinie. Kościół – kaplica grobowa – pomnik, w: Rozum i rzetelność są wsparciem jedynym. Studia z historii sztuki ofiarowane Ewie Chojeckiej, red. B. Szczypka-Gwiazda, Katowice 2006, s. 102–122
Pächt O., Methodisches zur kunsthistorischen Praxis, wyd. 3, München 1995
Pajor P., O budowaniu królestwa. Książęce i królewskie fundacje architektoniczne w Małopolsce jako środek reprezentacji władzy 1243–1370, Kraków 2020
Palladio A., Cztery księgi o architekturze, tłum. M. Rzepińska, Warszawa 1955
Platon, Kratylos, tłum. W. Stefański, Wrocław 1990
Prarat M., U. Schaaf, Inwentaryzacja pomiarowo-rysunkowa zabytków architektury drewnianej w procesie konserwatorskim – problemy i propozycje standaryzacji, „Budownictwo i Architektura” 2015, 14(4), s. 99–110 DOI: https://doi.org/10.35784/bud-arch.1550
Pyka K., Podstawy fotogrametrii, Kraków 2025
Schmidt G., Probleme der Begriffsbildung: kunstgeschichtliche Terminologie und geschichtliche Realität, w: idem, Gotische Bildwerke und ihre Meister, Wien 1992
Sedlmayr H., Kunstgeschichte als Kunstgeschichte, w: idem, Kunst und Wahrheit. Zur Theorie und Methode der Kunstgeschichte, wyd. 2, Mittenwald 1978, s. 49–80
Skubiszewski P., Elementy metodologii, w: Wstęp do historii sztuki. Przedmiot – metodologia – zawód, red. P. Skubiszewski, t. 1, Warszawa 1973, s. 213–311
Steinmann M., Die Westfassade des Kölner Domes. Der mittelalterliche Fassadenplan F (= Forschungen zum Kölner Dom; 1), Köln 2004
Tajchman J., A. Jurecki, Historia technik budowlanych, Warszawa 2020
Torbus T., Zamki konwentualne państwa krzyżackiego w Prusach, t. 1–2, Gdańsk 2014–2023
Vroom W., Financing Cathedral Building in the Middle Ages. The Generosity of the Faithful, Amsterdam 2010
Waddell A., Creating the Pantheon. Design, Materials and Construction, Roma 2008
Wirth J., Villard de Honnecourt. Architecte du XIIIe siècle, Genève 2015 DOI: https://doi.org/10.26530/OAPEN_579631
Wolff A., Was kostet so ein Dom? Die Finanzierung des Dombaues in Köln 1248–1998, eine Betrachtung zum Geldwert und zur Geldbeschaffung, w: Die Kunst der Denkmalpflege. Festschrift für Paul Artur Memmesheimer zum 70. Geburtstag, red. G. Knopp, Worms 2006, s. 37–48
https://www.avista.org/ [dostęp: 11 sierpnia 2025]
https://u-bordeaux3.academia.edu/YvesGallet [dostęp: 11 sierpnia 2025]
https://uni-halle.academia.edu/LeonhardHelten [dostęp: 11 sierpnia 2025]
https://history.academia.edu/AlexandraGajewski [dostęp: 11 sierpnia 2025]
https://kunstgeschichte.info/media/tools/kunsthistorische-bilddatenbanken/ [dostęp: 11 sierpnia 2025]
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Jarosław Jarzewicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawo autorskie regulowane jest oświadczeniem autora przygotowanym przez Wydawnictwo Naukowe UAM a od nr XXVIII także umową licencyjną na publikację online zawartą pomiędzy Autorem i Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza. Autorzy ponoszą odpowiedzialność za oryginalność zamieszczanego materiału tekstowego oraz regulację praw autorskich dotyczących materiałów ilustracyjnych. W przypadku, gdy materiały pochodzą od redakcji – odpowiedzialność ponosi redakcja czasopisma.
Ten utwór dostepny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.