Słowa kluczowe
literatura faktu
Helena Skalická
Pavel Novotný
pábitelství
art brut
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł analizuje książkę A to si pak můžeš říkat, co chceš Heleny Skalickej i Pavla Novotnego, sytuując ją na styku współczesnej czeskiej pikareski i literatury faktu. Autobiograficzny monolog bohaterki, outsiderki doświadczającej przemocy, wyobcowania i bezdomności, realizuje kluczowe cechy powieści łotrzykowskiej, a zarazem wpisuje się w tradycję czeskiego pábitelství i żywiołu języka mówionego. Tekst analizowany jest także przez pryzmat reportażu gonzo, oral biography i kategorii syllepsis, ukazując jego podwójny – dokumentarny i literacki – charakter oraz związek z estetyką art brut.
Bibliografia
SKALICKÁ, H. i NOVOTNÝ, P. (2014). A to si pak můžeš říkat, co chceš. Praha: Dybbuk.
ADAMCZEWSKA-BARANOWSKA, I. (2020) Łże-reportaże i prawdziwe fikcje. Powieść dziennikarska i reportaż w czasie postprawdy i zwrotu performatywnego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8142-893-4
BALUCH, J. i GIEROWSKI, P. (2016). Czesko-polski słownik terminów literackich. Wydanie 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
BALUCH, J. i HAŠEK J. (2017). Przygody dobrego wojaka Szwejka czasu wojny światowej. Przeł. A. Kroh. Wstęp i opracowanie J. Baluch. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
BAUER, Z. (2008). Gatunki dziennikarskie. W Zbigniew Bauer, Edward Chudziński (red.), Dziennikarstwo i świat mediów. Kraków : Studium Dziennikarskie Akademii Pedagogicznej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.
BOUILLET, A. (2011). Co to jest art brut? Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 65(1), 141–152.
DOKOUPIL, B. a kol. (1994). Slovník české prózy 1945–1994. Ostrava: Sfinga.
GUILLÉN, C. (1971). Toward a Definition of the Picaresque. In Claudio Guillén, Literature as System: Essays Toward the Theory of Literary History (s. 71–106). Princeton: Princeton University Press.
HAŠEK, J., (1921). Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války. I. Praha: vydáno A. Sauerem a V. Čermákem; vydává J. Hašek, expeduje A. Synek.
KARDYNI-PELIKÁNOVÁ, K. (2000). „Hospodská historka“ jako gatunek i tworzywo literackie. W: Krystyna Kardyni-Pelikánová, Czesko-polskie spotkania literackie: komparatystyka – genologia – przekład (s. 87–99). Brno: Masarykova Univerzita v Brně.
KOSÍK, K. (2003). Hašek a Kafka a neboli groteskní svět. In Michal Přibáň (ed.), Z dějin českého myšlení o literatuře: antologie k Dějinám české literatury 1945–1990 (sv. 3, s. 103–112). Praha: Ústav pro českou literaturu AV ČR.
LEJEUNE, Ph. (1975). Pakt autobiograficzny. Teksty, 23(5), 31–49.
MOCNÁ, D. a kol. (2004). Encyklopedie literárních žánrů. Praha: Paseka.
MOJSAK, K. (2008). „Przygody ciała” – podmiotowość i groteska w powieści „Matuga idzie” Mariana Pankowskiego. Pamiętnik Literacki, 99(4), 123–144.
MUKAŘOVSKÝ, J. (1981). Próba stylistycznej analizy „Babuni” Boženy Němcovej. W: Maria Dąbrowska-Partyka (red.), Interpretacja literacka na terenie zachodniej i południowej Słowiańszczyzny: antologia. T. 2. Kraków: UJ.
NYCZ, R. (2002). Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
PYTLÍK, R. (1967). Jarosław Haszek. Warszawa: Wiedza Powszechna.
SKALICKÁ, H. i TYPLT, J. (2000). Láska ve vodě. Liberec: Fokus MYklub.
TABASZEWSKA, J. (2019). Forma i fakt. Wyzwania współczesnego reportażu. Teksty Drugie, 6, 9–18. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2019.6.1
WELZL, J. E. (1930). Třicet let na zlatém severu. Praha: Fr. Borový.
WICKS, U. (1974). The Nature of Picaresque Narrative. A Modal Approach Publications of Modern Language Association of America, 89(2), 240–249. DOI: https://doi.org/10.2307/461446
WIECZORKIEWICZ, Anna. (1996). Wędrowcy fikcyjnych światów. Pielgrzym, rycerz i włóczęga. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Gierowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.