Słowa kluczowe
źródła pisane
krytyka historiografii
organizmy polityczne
relacje międzynarodowe
onomastyka
badania porównawcze
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł analizuje stan badań nad historią Pelagonów, ludu zamieszkującego obszary sąsiadujące ze starożytną Macedonią, którego dzieje pozostają słabo poznane. Problem jest istotny ze względu na fragmentaryczność i niejednoznaczność źródeł oraz liczne sprzeczności w dotychczasowych interpretacjach. Celem pracy jest krytyczna analiza dostępnych źródeł oraz istniejących koncepcji badawczych, a także próba rekonstrukcji historii Pelagonów. Autor wykorzystuje metodę krytyki źródeł pisanych (m.in. Homera, inskrypcji ateńskich, przekazów późniejszych historyków) oraz analizę dorobku historiografii. Najważniejsze wyniki wskazują, że źródła dotyczące Pelagonów są nieliczne i obejmują głównie inskrypcje z IV w. p.n.e., które potwierdzają istnienie niezależnego królestwa Pelagonów oraz ich kontakty z Atenami. Autor krytycznie ocenia wcześniejsze hipotezy, zwłaszcza te łączące Pelagonów z dynastią Lynkestów lub zakładające ich podbój przez Pajonów, wskazując na słabość argumentacji opartej na onomastyce czy numizmatyce. Analiza sugeruje, że Pelagonia w IV w. p.n.e. była samodzielnym organizmem politycznym, który później znalazł się pod wpływem silniejszych sąsiadów, najpierw Pajonów lub Ilirów, a ostatecznie Macedonii. Wnioskiem jest konieczność ostrożnego podejścia do rekonstrukcji dziejów Pelagonów oraz uznanie ich za odrębny podmiot polityczny w regionie, którego historia wymaga dalszych badań i krytycznej reinterpretacji źródeł.
Bibliografia
Aristotelis Politica, red. F. Susemühl, Lipsiae 1894.
Diodori Bibliotheca historica, red. F. Vogel, Lipsiae 1856.
Dittenberger G., Sylloge inscriptionum Graecarum, Toronto 1915.
Homeri Ilias, red. G. Dindorf, Lipsiae 1910.
Inscriptiones Graecae, t. 2.1, red. J. Kirchner, Berlin 1913.
Libanii Declamationes, VIII, s. 606, 18.
Plinii Secundi Naturalis historia, red. C. Mayhoff, Lipsiae 1875.
Plutarchi Moralia, 14.
Polybius Historiae, red. Th. Büttner-Wobst, Lipsiae 1905.
Strabonis Geographica, red. A. Meineke, Lipsiae 1852.
Suidae Lexicon, red. A. Adler, Leipzig 1928.
Thucydidis Historiae, red. H. S. Jones, J. E. Powell, Oxford 1942.
Titi Livii Ab urbe condita libri, red. Weissenborn, M. Müller, Lipsiae 1865.
Aly W., Neue Beiträge zur Strabon-Überlieferung, „Sitzungsberichte der Heidelberger Akademie der Wissenschaften. Philologisch-historische Klasse” 1931–1932, s. 3–32.
Beloch K. J., Griechische Geschichte, Berlin 1923.
Bengtson H., Griechische Geschichte, München 1960.
Costanzi V., Studi di storia Macedonica fino a Filippo, Pisa 1934.
Daskalakis A. V., The Hellenism of Ancient Macedonians, Thessaloniki 1965.
Detschev D., Die thrakischen Sprachreste, Wien 1976.
Fergusson W., The Introduction of the Secretary Cycle, „Klio” 1915, t. 14. DOI: https://doi.org/10.1524/klio.1915.14.14.393
Fluss M., Illyrioi [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, suppl. 5, Stuttgart 1934, s. 327.
Geyer F., Makedonien bis zur Thronbesteigung Philipps II., München 1930. DOI: https://doi.org/10.1515/9783486761337
Geyer F., Menelaos [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, t. 15, Stuttgart 1931, s. 840.
Habicht Ch., Zwei Angehörige des lynkestischen Königshauses, „Ancient Macedonia” 1977, t. 2.
Hammond N. G. L., A History of Greece to 322 B.C., Oxford 1959.
Hammond N. G. L., The Kingdom in Illyria ca 400–167 B.C., „The Annual of the British School at Athens” 1967, t. 61, s. 239–253. DOI: https://doi.org/10.1017/S0068245400019043
Hoffmann O., Die Makedonen. Ihre Sprache und ihr Volkstum, Göttingen 1906.
Kaerst J., Archelaos [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, t. 2, Stuttgart, s. 448.
Kacarov G., Peonija. Prinos kăm starata etnografija i istorija na Makedonija, Sofija 1921.
Kalleris J., Les anciens Macédoniens, t. 1, Athènes 1954.
Kanatsoulis D., He Makedonia mechri tou thanatou Archelaou, Thessaloniki 1964.
Katičić P., Peonci i njihov jezik, „Živa Antika” 1977, t. 27, s. 25–31.
Keil J., Premerstein A. von, Bericht über eine Reise in Lydien und der südlichen Aiolis, Wien 1908.
Kiepert H., Formae Orbis Antiqui. Atlas Antiquus, t. 16–17, Berolini 1893–1914.
Ködderitzsch R., Brygisch, Paionisch, Makedonisch, „Linguistique Balkanique” 1985, t. 28, s. 18–41.
Köhler U., Makedonien unter König Archelaos, „Sitzungsberichte der Königlichen Preußischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin” 1893, s. 492.
Lenk B., Paeonia [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, t. 17, Stuttgart 1931, s. 2406.
Mayer A., Die Sprache der alten Illyrier, t. 1, Wien 1957.
Mayer A., Položaj Damastia, „Numizmatika” 1936, t. 2–4, s. 17–25.
Mikulčić I., Pelagonija u svetlosti arheoloških nalaza, Skopje 1966.
Momigliano A., Filippo il Macedone, Firenze 1934.
Oberhummer E., Pelagones, Pelagonia [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, t. 37, Stuttgart 1937, s. 243–244.
Pająkowski W., Bryges. Ze studiów nad geografią plemienną Ilirii [w:] Europa–Słowiańszczyzna–Polska, Poznań 1970.
Pająkowski W., Ilirowie. Illyrioi, Poznań 1980.
Pająkowski W., Pochodzenie Pajonów, „Balcanica Posnaniensia” 1984, t. 1, s. 52.
Pająkowski W., Einige Bemerkungen zur Lokalisierung der persischen Provinz Skudra, „Eos” 1983, t. 71, s. 243–255.
Papazoglu F., Etnička struktura antičke Makedonije, „Balcanica” 1977, t. 8, s. 66–81.
Papazoglu F., Herakleja i Pelagonija, „Živa Antika” 1954, t. 4, s. 308–345.
Papazoglu F., Les origines et la destinée de l’État illyrien, „Historia” 1965, t. 14, s. 143–179.
Papazoglu F., Makedonski gradovi u rimsko doba, Skopje 1957, s. 199–211.
Papazoglu F., Poreklo i razvoj ilirske države, „Godišnjak” 1967, t. 5, s. 123–144.
Papazoglu F., Politička organizacija Ilira u vreme njihove samostalnosti [w:] Simpozijum o Ilirima u antičko doba, Sarajevo 1967.
Schmidt J., Orestae [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, t. 19, Stuttgart, s. 961–965.
Schütt C., Untersuchungen zur Geschichte der alten Illyrier, Breslau 1910.
Spiridonov T., Fol A., Istoričeska geografija na trakijskite plemena do III v. pr.n.e., t. 1, Sofija 1983.
Tarn W., Antigonos Gonatas, Oxford 1913.
Tomaschek W., Die alten Thraker, Wien 1980.
Venedikov I., Zemite po srednija Vardar, Skopje 1943.
Wałek-Czernecki T., Dzieje greckie [w:] Wielka historia powszechna, t. 2, Warszawa 1934, s. 388–389.
Werner R., Geschichte des Donau-Schwarzmeer-Raumes im Altertum, München 1961.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1990
OPEN ACCESS