Słowa kluczowe
Królestwo Węgier
Królestwo Polski
chrystianizacja
Pieczyngowie
piśmiennictwo średniowieczne
Jak cytować
Abstrakt
Celem autora jest rekonstrukcja chronologii wypraw misyjnych Brunona z Querfurtu oraz ocena ich znaczenia religijnego i politycznego. Szczególną uwagę zwrócono na jego podróże do Królestwa Węgier, Polski, Rusi Kijowskiej i do koczowniczych Pieczyngów, a także na rolę kontaktów z władcami – królem Stefanem I, Bolesławem Chrobrym i Włodzimierzem Wielkim. Podstawę analizy stanowią źródła narracyjne, zwłaszcza pisma samego Brunona, a także teksty hagiograficzne i kronikarskie powstałe na Węgrzech, w Polsce i na Rusi. Autor zastosował krytykę źródłową, zestawiając różne tradycje piśmiennicze i wskazał na trudności związane z niejasną chronologią oraz tendencyjnością przekazów. Główne ustalenia obejmują m.in. potwierdzenie trzykrotnego pobytu Brunona w Polsce (1005–1006, 1007, 1008–1009), sprostowanie dat jego misji na Węgrzech oraz udowodnienie, że wyprawa do Pieczyngów rozpoczęła się z ziem polskich, a nie z Węgier. Autor podkreśla, że działalność Brunona miała charakter ściśle misyjny i nie służyła realizacji planów politycznych, choć była powiązana z kontekstem międzynarodowym. Wnioski wskazują na znaczenie Brunona jako świadka i uczestnika procesów chrystianizacji pogranicza Europy, którego spuścizna pisarska i działalność misyjna dokumentują religijne i kulturowe przemiany epoki.
Bibliografia
Angenendt A., Kaiserherrschaft und Königstaufe. Kaiser, Könige und Papste als geistliche Patrone in der abendländischen Missionsgeschichte, Berlin 1984. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110858570
Epistola Brunonis ad Henricum regem [w:] „Monumenta Poloniae Historica. Series Nova”, t. 4, fasc. 3, s. 105–108.
Fried J., Oton III i Bolesław Chrobry, Warszawa 2000.
Görich K., Otto III. Romanus, Saxonicus et Italicus. Kaiserliche Rompolitik und sächsische Historiographie, Sigmaringen 1993.
Győrffy G., Kontakty Polski i Węgier w dobie tworzenia się obu państw, „Kwartalnik Historyczny” 1988, t. 95, nr 4, s. 5–15.
Győrffy G., Krónikánik és a Magyar őstörtenet, Budapest 1948.
Győrffy G., Święty Stefan I król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003.
Karwasińska J., Świadek czasów Chrobrego. Brunon z Querfurtu [w:] Polska w świecie. Szkice z dziejów kultury polskiej, red. J. Dowiat, Warszawa 1972, s. 91–105.
Karpow A., Władimir Swjatoj, Moskwa 1997.
Klapuch G., Wpływ Polski na chrystianizację Skandynawii, „Studia Theologica Varsoviensia” 1966, t. 4, nr 2, s. 139–145.
Kłoczkowski J., Wspólnoty chrześcijańskie, Kraków 1964.
Koczy L., Misja Brunona wśród Suigiów, „Roczniki Missiologiczne” 1932/1933, t. 4–5, s. 82–98.
Kristo G., Les relations des Hongrois et des Polonais aux X–XII siècles d’apres les sources, „Quaestiones Medii Aevi Novae” 2002, t. 7, s. 127–137.
Kumor B., Problem jedności Kościoła na Rusi z Kościołem katolickim do końca XII w. [w:] Chrystus zwyciężył. Wokół chrztu Rusi Kijowskiej, red. J.S. Gajek, W. Hryniewicz, Warszawa 1989, s. 45–53.
Legenda s. Stephani regis maior et minor, atque Legenda ab Hartvico episcopi conscripta, red. E. Bartoniek [w:] Scriptores Rerum Hungaricarum, tempore ducum regumque stirpis Arpadianae gestarum, t. II, red. E. Szentpétery, Budapestini 1938, s. 377–400.
Michałowska T., Średniowiecze, Warszawa 1995.
Nesmy C.J., Saint Benoit et la vie monastique, Paris 1959.
Pianowski Z., Proksa M., Przedromańskie palatium i rotunda na wzgórzu Zamkowym w Przemyślu, Przemyśl 2003.
Polak W., Gesta Gallowe a kultura oralna [w:] Tekst źródła. Krytyka. Interpretacja, red. B. Trelińska, Warszawa 2005, s. 65–76.
Poppe A., Wokół chrztu Rusi [w:] Narodziny średniowiecznej Europy, red. H. Samsonowicz, Warszawa 1999, s. 212–230.
Rapov O.M., Russkaja cerkow w IX–pierwoj treti XII ww. Priujatie christianstwa, Moskwa 1988.
Rutkowska-Płachcińska A., Pasje świętych Wojciecha i Brunona z tzw. Kodeksu z Tegernsee, „Studia Źródłoznawcze” 2002, t. 40, s. 27–34.
Sczaniecki P., Święty Benedykt, Poznań 1983.
Strzelczyk J., Diabeł Swarożyc czy św. Maurycy? Bruno z Kwerfurtu – apostoł ludów wschodnich [w:] idem, Apostołowie Europy, Warszawa 1997, s. 210–229.
Szymański J., Bruno-Bonifacy [w:] Hagiografia polska. Słownik biobibliograficzny, red. R. Gustaw, t. I, Poznań 1971, s. 219–222.
Tryjarski E., Pieczyngowie [w:] Dąbrowski K., Nagrodzka-Majchrzyk T., Tryjarski E., Hunowie europejscy, Protobułgarzy, Chazarowie, Pieczyngowie, Wrocław 1975, s. 566–593.
Tyszkiewicz J., Bruno of Querfurt and the Resolutions of the Gniezno Convention of 1000. Facts and Problems, „Questions Medii Aevi Novae” 2000, t. 5, s. 189–208.
Tyszkiewicz J., Brunon z Querfurtu i jego misje, „Fasciculi Historici Novi” 1998, t. II, s. 40–45.
Tyszkiewicz J., Brunon z Querfurtu na Rusi [w:] E scientia et amicitia. Studia poświęcone prof. E. Potkowskiemu, red. M. Drzewiecki, Warszawa-Pułtusk 1999, s. 219–227.
Tyszkiewicz J., Historyczne momenty kształtowania granic Polski przez pierwszych Piastów do 1000 roku [w:] idem, Geografia historyczna Polski w średniowieczu. Zbiór studiów, Warszawa 2003, s. 22–43.
Tyszkiewicz J., Misja z Polski w stepach u Pieczyngów. Kościół i państwo w czasach Bolesława Chrobrego, „Rocznik Tatarów Polskich” 1997, t. IV, s. 45–58.
Voigt H.G., Zakrzewski S., Meysztowicz W., Karwasińska J., Wstęp [w:] Vita Quinque Fratrum Eremitarum [auctore] Brunone Querfurtensi, „Monumenta Poloniae Historica. Series Nova”, t. 4, fasc. 3, Warszawa 1973, s. 9–21.
Weiss A., Biskupstwa bezpośrednio zależne od Stolicy Apostolskiej w średniowiecznej Europie, Lublin 1992.
Wojciechowski Z., Szkice historyczne XI wieku, Warszawa 1970.
Zakrzewski S., Bolesław Chrobry Wielki, Lwów 1925.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2009
OPEN ACCESS