Słowa kluczowe
Tesalonika
Arabowie
Bizancjum
homilia
904 rok
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł dotyczy homilii patriarchy Mikołaja Mistyka wygłoszonej po zdobyciu Tesaloniki przez Arabów w 904 roku. Autorka analizuje tekst jako źródło do badań nad reakcją Bizancjum na jedno z najtragiczniejszych wydarzeń początku X wieku. Celem artykułu jest określenie funkcji homilii, metod oddziaływania patriarchy na słuchaczy i przydatności tekstu dla rekonstrukcji wydarzeń związanych z upadkiem Tesaloniki. Autorka wykorzystuje analizę źródłową homilii i porównuje ją z relacją Jana Kameniatesa oraz innymi świadectwami epoki. W pracy wykazano, że homilia była bezpośrednią reakcją na dramatyczne wydarzenia i miała charakter moralno-religijny – patriarcha interpretował klęskę jako karę za grzechy mieszkańców i całego społeczeństwa bizantyńskiego. Jednocześnie tekst zawiera cenne informacje o nastrojach społecznych po zdobyciu miasta oraz o postrzeganiu zagrożenia arabskiego. Rezultaty analizy wskazują, że homilia Mikołaja Mistyka pełniła funkcję zarówno duszpasterską, jak i polityczną, wzmacniając poczucie wspólnoty religijnej po katastrofie.
Bibliografia
Ioannis Caminiatae, De Expugnatione Thessalonicae, rec. G. Böhlig, Berlin 1973.
Nicholas I Patriarch of Constantinople, Letters, Greek and English translation by R.J.H. Jenkins, L.G. Westerink, Washington 1973.
Nicholas I Patriarch of Constantinople, Miscellaneous Writings, Greek text and English translation by L.G. Westerink, Washington 1981.
Christides V., Once again Caminites’ „Capture of Thessaloniki”, „Byzantinische Zeitschrift” 1981, t. 74, s. 7–10.
Christides V., The Raids of the Moslem of Recte in the Aegean Sea: Piracy and Conquist (800–961 A.D), „Byzantion” 1981, t. 51, , s. 76–111.
Evert-Kappesowa H., Słowianie pod Tesaloniką [w:] Europa – Słowiańszczyzna – Polska. Studia ku uczczeniu profesora Kazimierza Tymienieckiego, Poznań 1970, s. 179–196.
Farag W. A., Some Remarks on Leo of Trypoli’s Attack on Thessaloniki in 904 A.D, „Byzantinische Zeitschrift” 1989, t. 82, s. 133–139.
Frendo J. D. C., The Miracles of St. Demetrius and the Capture of Thessaloniki. An Examination of the Purpose, Significance and Authenticity of John Kaminiates ’De Expugnatione Thessalonicae, „Byzantinoslavica” 1997, t. 58, s. 205–224.
Jurewicz O., Historia literatury bizantyńskiej. Zarys, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1984.
Kazhdan A., Some Questions Addressed to Scholars Who Believe in the Authenticity of Kaminiates’ „Capture of Thessalonica”, „Byzantinische Zeitschrift” 1978, t. 71, s. 301–314.
Korres T., Some Remarks on the First Two Major Attempts of Avaroslavs to Capture Thessaloniki (597 and 614), „Byzantina” 1998, t. 19, s. 171–185.
Lemerle P. 1979, Les plus anciens recueils des Miracles de saint Demetrius et la pénétration des Slaves dans les Balkans, t. 1–2, Paris 1979–1981.
Leszka M. J., Kilka uwag na temat śmierci Prebuda, księcia Rynchinów, „Slavia Antiqua” 2005, t. 46, s. 57–62.
Leszka M. J., Obraz wojny w listach Mikołaja Mistyka do Symeona, władcy bułgarskiego, „Slavia Antiqua” 2006, t. 47, s. 9–16.
Leszka M. J., Wizerunek władców pierwszego państwa bułgarskiego w bizantyńskich źródłach pisanych (VIII – pierwsza połowa XII wieku), Łódź 2003.
Ljubarskij J. N., Zamečanija o Nikolaje Mistikie v svjazi z izdaniem jego sočinienij [w:] idem, Vizantijskije istoriki i pisateli, Sankt-Peterburg 1999, s. 53–67.
Nikolaou Patriarchou homilia eis ten alosin tes Thessalonikes, „Makedonika” 1940, nr 1, s. 236–246.
Odetallah R. K., Leo Tripolites – Ghulām Zurāfa and the Sack of Thessaloniki in 904, „Byzantinoslavica” 1995, t. 56, s. 97–102.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, tłum. W. Ceran, H. Evert-Kappesowa, S. Wiśniewski, Warszawa 2008.
The Oxford Dictionary of Byzantium, t. 2, New York–Oxford 1991.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, red. M. Peter, M. Wolniewicz, Poznań 2003.
Słownik starożytności słowiańskich. Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych do schyłku wieku XII, red. G. Labuda, L. Stieber, t. 5, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1975.
Swoboda W., Sołuń (Saloniki) [w:] Słownik starożytności słowiańskich. Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych do schyłku wieku XII, red. G. Labuda, L. Stieber, t. 5, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1975, s. 336–340.
Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian, oprac. W. Swoboda, tłum. i oprac. A. Brzóstkowska, Seria Grecka, z. 3, Warszawa 1995.
Tougher S., The Reign of Leo VI (886–912). Politics and People, Leiden, New York, Koln 1997.
Vickers M., The Byzantine Sea Walls of Thessaloniki, „Balkan Studies” 1970, t. 11, nr 2, s. 261–280.
Westerink L. G., Introduction [w:] Nicholas I Patriarch of Constantinople, Letters, Greek and English translation by R. J. H. Jenkins, L. G. Westerink, Washington 1973, s. XV–XXVII.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 2011
OPEN ACCESS