Abstrakt
W artykule przeanalizowano stosunek Bizancjum do wydarzeń związanych z bitwą pod Warną oraz znaczenie fortyfikacji Hexamilionu dla polityki Cesarstwa w 1444 roku. Problem badawczy dotyczy ambiwalentnej postawy cesarza Jana VIII Paleologa wobec konfliktu chrześcijańsko-osmańskiego i miejsca Bizancjum w rywalizacji między Turkami a Zachodem. Zagadnienie to jest istotne dla zrozumienia polityki późnego Bizancjum wobec zagrożenia tureckiego i unii florenckiej. Celem pracy jest reinterpretacja stanowiska cesarza Jana VIII oraz ocena wpływu wydarzeń warneńskich na sytuację Cesarstwa. Autorka wykorzystuje źródła bizantyńskie, korespondencję polityczną z epoki i współczesną historiografię dotyczącą unii florenckiej oraz polityki bałkańskiej XV wieku. W artykule wykazano, że Bizancjum było zainteresowane osłabieniem Turków, lecz jednocześnie obawiało się nadmiernego wzmocnienia państw łacińskich. Autorka podważa autentyczność listu przypisywanego Janowi VIII, wzywającego króla Władysława III do zerwania pokoju z Turkami, uznając, że taka polityka nie leżała w interesie Bizancjum. Najkorzystniejsza dla Cesarstwa była sytuacja czasowego osłabienia obu stron konfliktu, która umożliwiała Konstantynowi Paleologowi odbudowę umocnień Hexamilionu i odzyskiwanie wpływów na Peloponezie. Rezultaty analizy wskazują, że bitwa pod Warną była dla Bizancjum wydarzeniem niejednoznacznym, a polityka cesarska miała charakter wyczekujący i defensywny.
Bibliografia
Chalkokondyles L., Historiarum libri decem, red. I. Bekker, Bonnae 1843.
Długosz J., Historia Poloniae, t. IV, wyd. A Przeździecki, Cracoviae 1877.
Ducas M., Historia Byzantina, „Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae”, red. I. Bekker, Bonnae 1834.
Phrantzes G., Chronicon Maius, de facto: Pseudo-Sfrantzes czyli kronika Melissenosa z XVI v., „Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae”, red. I. Bekker, Bonnae 1838.
Babinger F., Z dziejów Imperium Osmanów. Sułtan Mehmed Zdobywca i jego czasy, Warszawa 1977.
Bon A., La Morée franque. Recherches historiques, topographiques et archéologiques sur la principauté d’Achaie (1204–1430), t. I, Paris 1969.
Buchon A., Nouvelles recherches sur la principauté française de Morée et ses hautes baronnies, t. II, cz.1: Testament de Nerio Acciaiuoli, Paris 1843.
Cvetkova B., La bataille mémorable des peuples, Sofia 1971.
Dąbrowska M., Francja i Bizancjum w okresie wielkiej schizmy zachodniej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1993, nr 48, s. 127–141.
Dąbrowski J., Rok 1444. Spór o traktat segedyński, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966.
Dölger F., Regesten der Kaiserurkunden des Oströmischen Reiches, cz. 5, Munich–Berlin 1965.
Gill J., Personalities of the Council of Florence and the Other Essays, Oxford 1964.
Halecki O., Nowe uwagi krytyczne o wyprawie warneńskiej, „PAU. Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego”, s. II, t. XLV, Kraków 1939.
Hohlweg A., Kaiser Johannes VIII. Palaiologos und der Kreuzzug des Jahres 1444, „Byzantinische Zeitschrift” 1980, t. 73, s. 14–24. DOI: https://doi.org/10.1515/bz-1980-0105
Nicol D.M., Byzantium and Venice. A Study in Diplomatic and Cultural Relations, Cambridge 1988. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511660917
Nicol D.M., The Immortal Emperor. The Life and Legend of Constantine Palaiologos, Last Emperor of the Romans, Cambridge 1992. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511583698
Theocharides I., The Stand of the Byzantine Emperor on the Battle of Varna (1444) According to Greek Sources, „Etudes Balkaniques” 1987, t. 23, nr 1, s. 107–119.
Zakythinos D.A., Le Despotat grec de Morée, t. 1: Histoire politique, Paris 1932.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1997
OPEN ACCESS