Abstract
The article analyzes the activities of Michał Czajkowski, later known as Sadyk Pasha, in the context of the policy of the Hôtel Lambert camp led by Prince Adam Jerzy Czartoryski. The author presents the connections between religion, Polish émigré politics, and diplomatic activity conducted in the Ottoman Empire. The aim of the article is to demonstrate Czajkowski’s role in the activities of Hôtel Lambert and the significance of his conversion to Islam for the Polish political emigration. The author employs the historical method and an analysis of biographical sources, correspondence, and documents connected with émigré activities. The study demonstrates that Czajkowski was one of the most important political agents of Hôtel Lambert in the Ottoman Empire and played a significant role in organizing Polish political activity in the East. The author emphasizes that his conversion to Islam and adoption of the name Sadyk Pasha provoked numerous controversies among the Polish émigré community and was exploited in political disputes. The results of the analysis indicate that Czajkowski’s activities constituted an example of the close relationship between politics, religion, and national ideas within the milieu of the Great Emigration.
References
Biblioteka Kórnicka Polskiej Akademii Nauk (BK PAN):
BK 2464: Korespondencja Władysława i Zygmunta Jordanów, dotycząca działalności Misji Wschodniej w łatach 1857–1866, k. 28–29.
Gawroński F.R., Materyały do historyi polskiej: działalność emigracji z roku 1831 na terenie Turcyi do pokoju paryskiego, Kraków 1909.
Jenerał Zamoyski 1803–1868, t. 4–6, Poznań 1918–1930.
Polacy nad Bosforem w czasie wojny krymskiej, „Przegląd Narodowy” 1921, R. 10, t. 21, nr 3, s. 380–394.
Raport Jenerała Zamoyskiego, do J.X.M. Xięcia Czartoryskiego, w ciągu mowy Xięcia czytany na zebraniu Polaków, 29 listopada 1855 r [w:] Raport do J.X.M. Xięcia Czartoryskiego i dwie przemowy Jenerała Zamoyskiego dotyczące formacyi dywizyi polskiej kozaków sułtańskich, Paryż 1856, s. 5–8.
Chudzikowska J., Dziwne życie Sadyka Paszy, Warszawa 1982.
Czajkowski M., Moje wspomnienia o wojnie 1854 roku, Warszawa 1962.
Dopierała K., Adampol – Polonezköy. Z dziejów Polaków w Turcji, Poznań 1983.
Dopierała K., Emigracja polska w Turcji w XIX i XX wieku, Lublin 1988.
Fijałek J., Wstęp [w:] Czajkowski M., Moje wspomnienia o wojnie 1854 roku, Warszawa 1962, s. VII–XIII.
Gawroński F. R., Michał Czajkowski (Sadyk Pasza). Jego życie i działalność wojskowa i literacka, Petersburg 1901.
Handelsman M., Adam Czartoryski, t. 1, Warszawa 1948.
Handelsman M., Adam Czartoryski, t. 3 cz. 1, Warszawa 1950.
Knapowska W., Mickiewicz w latach 1853/5 w świetle dokumentów emigracyjnych, „Kwartalnik Historyczny” 1955, t. 62, z. 6, s. 71–89.
Lewak A., Dzieje emigracji polskiej w Turcji w latach 1831–1878, Warszawa 1935.
Łątka J. S., Carogrodzki pojedynek, Kraków 1985.
Łątka J. S., Odaliski, poturczeńcy i uchodźcy, Kraków 2001.
Łątka J. S., Polacy w Turcji, Lublin 1980.
Materyały do historyi polskiej: działalność emigracji z roku 1831 na terenie Turcyi do pokoju paryskiego, red. F.R. Gawroński, Kraków 1909.
Michał Czajkowski [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 155.
Miłkowski Z., Sylwety emigracyjne, Lwów 1904.
Mickiewicz W., Pamiętniki, t. 3, Kraków 1933.
Nowak J., Władysław Zamoyski: o sprawę polską w Europie (1848–1868), Poznań 2000.
Pawlicowa M., O formacjach kozackich w czasie wojny krymskiej. Epilog, „Kwartalnik Historyczny” 1936, t. 50, s. 622–655.
Reychman J., Działalność Adama Mickiewicza w czasie Wojny Krymskiej w latach 1853–1855, „Studia i materiały do historii wojskowości” 1958, t. 4, s. 47–95.
Skowronek J., Michał Czajkowski – patrioty pogranicza biografia tragiczna [w:] Losy Polaków w XIX i XX w., red. B. Grochulska, J. Skowronek, Warszawa 1987, s. 549–575.
Skowronek J., Polityka bałkańska Hotelu Lambert (1833–1856), Warszawa 1976.
Skowronek J., Sprzymierzeńcy narodów bałkańskich, Warszawa 1983.
Tanty M., Bosfor i Dardanele w polityce mocarstw 1832–1878, Warszawa 1982.
Tarle E., Wojna Krymska 1853–1856, t. 2, Warszawa 1953.
Wasyłenko W., Ukraińskim tropem polskich pisarzy XIX i XX w., Poznań 1996.
Wierzbicki P., Działalność Sadyka Paszy w czasie wojny krymskiej na tle jego relacji z obozem Czartoryskich [w:] Polacy i ziemie polskie w dobie wojny krymskiej, red. J. W. Borejsza, G. P. Bąbiak, Warszawa 2008, s. 104–125.
Zamoyska J., Wspomnienia, Londyn 1961.
License
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2011
OPEN ACCESS