Słowa kluczowe
Buceațchi
Kazimierz Wielki
Mołdawia
Podole
Ruś Czerwona
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł Constantina Rezachevicia podejmuje problematykę związków politycznych i rodzinnych pomiędzy rodem Buczackich-Jazłowieckich a Mołdawią w XV i XVI wieku, ukazując ich rolę w relacjach polsko-mołdawskich. Autor osadza badanie w kontekście sąsiedztwa Korony Polskiej i Mołdawii od czasów Kazimierza Wielkiego, gdy Dniestr stanowił naturalną granicę między oboma państwami. W tym układzie magnaci z Podola i Rusi Halickiej, reprezentujący króla polskiego, odgrywali istotną rolę w polityce pogranicza oraz w kontaktach z hospodarami mołdawskimi. Celem badania jest rekonstrukcja historii rodu Buczackich-Jazłowieckich, herbu Abdank, oraz ujawnienie ich nieznanej dotąd mołdawskiej gałęzi — bojarskiej rodziny Buceațchi. Rezachevici wykorzystał szeroki korpus źródeł – polskich, rumuńskich, łacińskich i słowiańskich – w tym dokumenty kancelaryjne, kroniki oraz opracowania genealogiczne. Metodą badawczą była krytyczna analiza porównawcza źródeł, umożliwiająca weryfikację wcześniejszych ustaleń historiografii polskiej i rumuńskiej. Wyniki badań dowodzą, że przedstawiciele rodu Buczackich pełnili kluczowe funkcje administracyjne i wojskowe na Podolu, uczestnicząc w dyplomacji z hospodarami mołdawskimi, m.in. Aleksandrem Dobrym, Stefanem II czy Stefanem Wielkim. Autor identyfikuje także boczną gałąź rodu, która osiedliła się w Mołdawii w XV wieku, dając początek rodzinie Buceațchi, znanej z dokumentów aż do XVII wieku. W konkluzji Rezachevici podkreśla znaczenie rodu Buczackich-Jazłowieckich jako pośredników między Polską a Mołdawią oraz ich wkład w kształtowanie politycznej i kulturowej historii pogranicza. Badanie wnosi istotny wkład w poznanie wspólnego dziedzictwa polsko-rumuńskiego.
Bibliografia
Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej, t. XIV, Lwów 1889.
Bogdan I., Documentele lui Ștefan cel Mare, t. II, București 1913.
Catalogul documentelor moldovenești din Arhiva istorică centrală a statului, t. III, București, 1968, s. 199.
Corfus I., Documente privitoare la istoria României culese din arhivele polone. Secolul al XVI-lea, București 1979.
Corfus I., Documente privitoare la istoria României culese din arhivele polone. Secolele al XVI-lea și al XVIII-lea, București 2001.
Costăchescu M., Documentele moldovenești înainte de Ștefan cel Mare, II, Iași 1932.
Direcția Arhivei Naționale Istorice Centrale, A. N., CCXI/2.
Długosz J., Historiae polonicae liber XIII et ultimus, t. II, Leipzig 1712.
Documente privind istoria României, seria A, XVI-1, XVI-3, București.
Documente privitoare la istoria românilor, red. E. Hurmuzaki, t. II/3, București, 1892.
Documenta Romaniae Historica, seria A, t. I–III, București 1975–1976.
Boniecki A., Herbarz polski, t. II, Warszawa 1900.
Cazacu M., À propos de l’expansion polono-lituanienne au nord de la Mer Noire aux XIV-eme XV-eme siècles [w:] Passé turco-tatar présent sovietique. Études offert à Alexandre Bennigsen, Louvain-Paris 1986, s. 101–102, 114, 122.
Ciobanu V., Țările Române și Polonia. Secolele XIV–XVI, București 1985.
Cronicile slavo-române publicate de loan Bogdan, red. P.P. Panaitescu, București 1959.
Czamańska I., Mołdawia i Wołoszczyzna wobec Polski, Węgier i Turcji w XIV i XV wieku, Poznań 1996.
Czamańska I., Ștefan cel Mare și Polonia, „Revista de istorie a Moldovei” 2004, nr 3(59), s. 19.
Dörflerówna A., Ostatni Buczaccy, „Miesięcznik heraldyczny” 1937, XVI, nr 10, s. 145–.
Dörflerówna A., Buczacki Dawid, h. Abdank († 1485) [w:] Polski słownik biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 81.
Dörflerówna A., Buczacki Michał, h. Abdank († 1392) [w:] Polski słownik biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 84.
Dörflerówna A., Buczacki Michał, h. Abdank († 1438) [w:] Polski słownik biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 84–85.
Dörflerówna A., Buczacki Michał Mużyło, h. Abdank († 1470) [w:] Polski słownik biograficzny, t. III, Kraków 1937, s. 85–86.
Dworzaczek W., Genealogia. Tablice, Warszawa, 1959.
Dworzaczek W., Jarosławski Spytek (Spytek z Jarosławia) h. Leliwa (ok. 1436–1519) [w:] Polski słownik biograficzny, t. XI, Wrocław 1964–1965, s. 5–7.
Istoriceskie sviazi narodov SSSR i Rumânii v XV–naceale XVIII v., t. I, Moscova 1965.
Panaitescu, P.P., Contribuţii la istoria lui Ștefan cel Mare, „Analele Academiei Române” 1934, M.S.I., S. III, t. XV, s. 63–68.
Przyboś, K., Urzędnicy województwa podolskiego XV–XVIII wieku: Spisy, Kraków 1994.
Rezachevici C., A doua domnie 1541–1546 [w:] Petru Rareș, București 1978, s. 230.
Rezachevici C., Buczacki – un neam de magnați dregători din vechea Podolie și rosturile sale în istoria Moldovei [w:] Familiile boierești din Moldova și Țara Românească. Enciclopedie istorică, genealogică și biografică, t. II, București (w druku).
Rezachevici C., Cine a fost soția lui Ilia, fiul lui Alexandru cel Bun? Un alt episod dinastic moldo-polono-lituan, „Arhiva genealogică” 1995, t. II, nr 3–4, s. 11–18.
Rezachevici C., Cronologia critică a domnilor din Țara Românească și Moldova, 1324–1881, t. I, București 2001.
Rezachevici C., Istoria popoarelor vecine și neamul românesc în Evul Mediu, București 1998.
Rezachevici C., La hotarul polono-român în secolul XV. Ștefan cel Mare între „regișorii Odrowąż" din Rusia Haliciului și magnații Buczacki din Podolia [w:] Rumuni i Polacy w Europie. Historia i dzień dzisiejszy, Suceava, 2006, s. 225–239.
Semkowicz W., Ród Awdańców w wiekach średnich, Kraków 1920.
Șimanschi L., Ciocan, N., Acte slavone inedite din anii 1443-1447 privind istoria Moldovei [w:] „Anuarul Institutului de Istorie și Arheologie A.D. Xenopol” 1974, XI, s. 178–185.
Ureche G., Letopisețul Țării Moldovei, ed. a II-a, red. P.P. Panaitescu, București 1958.
Uruski S., Herbarz Polski, t. II, Warszawa 1905.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2009
OPEN ACCESS