Próby współpracy Polski z kemalistowską Turcją w okresie Ententy Bałkańskiej

Abstrakt

Artykuł analizuje próby zbliżenia polityczno-gospodarczego między II Rzecząpospolitą a kemalistowską Republiką Turecką w okresie tworzenia i funkcjonowania Ententy Bałkańskiej (lata 30. XX wieku). Punktem wyjścia badań jest koncepcja polityczna Józefa Piłsudskiego, zakładająca budowę systemu bezpieczeństwa regionalnego w Europie Środkowo-Wschodniej, opartego na współpracy z państwami bałkańskimi i Turcją. Autorka przedstawia tło historyczne – od narodzin Republiki Tureckiej i jej modernizacji po zmianę kierunków polityki zagranicznej Ankary – oraz analizuje przeszkody utrudniające zacieśnienie polsko-tureckich relacji, zwłaszcza odmienne stosunki obu krajów z ZSRR. W badaniu wykorzystano źródła archiwalne (m.in. dokumenty MSZ przechowywane w Archiwum Akt Nowych) oraz literaturę naukową z zakresu historii dyplomacji i stosunków międzynarodowych. Zastosowano metodę analizy źródeł oraz porównawczą analizę polityki zagranicznej Polski i Turcji w kontekście ówczesnych układów sojuszniczych. Wyniki badań wskazują, że mimo wzajemnego zainteresowania i podpisania kilku umów handlowych oraz konwencji osiedleńczych, współpraca polsko-turecka nie osiągnęła wymiaru strategicznego. Polska dyplomacja widziała w Turcji potencjalnego sojusznika w budowie bloku państw profrancuskich, jednak turecka polityka – zorientowana na utrzymanie poprawnych relacji z ZSRR i Niemcami – ograniczała możliwość szerszego zbliżenia. Artykuł podkreśla, że mimo braku trwałego efektu politycznego, działania podejmowane w okresie Ententy Bałkańskiej przyczyniły się do umocnienia pozycji Polski w regionie oraz utrwalenia pozytywnego wizerunku współpracy z Turcją.