Islamski fundamentalizm w Bośni po 1991 roku

Abstrakt

Autorka analizuje zjawisko islamskiego fundamentalizmu w Bośni i Hercegowinie po 1991 roku, ukazując jego genezę, rozwój i konsekwencje dla współczesnego społeczeństwa bośniackiego. Punktem wyjścia jest przemiana Bośni z wieloetnicznego i laickiego społeczeństwa socjalistycznej Jugosławii w państwo rozdarte wojną, w którym religia zaczęła odgrywać coraz silniejszą rolę tożsamościową i polityczną. Tłem badań jest konflikt zbrojny z lat 1992–1995, który stał się impulsem dla napływu zagranicznych ochotników – mudżahedinów – oraz dla rozwoju środowisk radykalnych inspirowanych ideologią wahabicką. Celem autorki jest ukazanie, w jakim stopniu islam bośniacki uległ wpływom zewnętrznym i czy zjawisko fundamentalizmu stanowi realne zagrożenie dla stabilności kraju. W pracy wykorzystano głównie źródła prasowe, raporty organizacji międzynarodowych, opracowania naukowe oraz materiały internetowe dokumentujące działalność grup islamskich w Bośni po zakończeniu wojny. Autorka posługuje się metodą analizy porównawczej i studium przypadku, zestawiając lokalne tradycje islamu z importowanymi wzorcami religijnymi. W wyniku badań ustalono, że mimo obecności środowisk radykalnych, wpływy islamskiego fundamentalizmu w Bośni są ograniczone. Większość Boszniaków odrzuca ekstremistyczne interpretacje islamu, pozostając przy umiarkowanej, tolerancyjnej formie religijności. Ruchy wahabickie, choć aktywne i finansowane z zewnątrz, pozostają marginesem społecznym, lecz ich obecność generuje napięcia i stanowi potencjalne zagrożenie dla spójności społecznej oraz procesu integracji Bośni i Hercegowiny z Unią Europejską.