Abstrakt
Traktaty karłowickie, podpisane w 1699 roku, zakończyły długotrwałą wojnę między Imperium Osmańskim a koalicją państw „Świętej Ligi” (Austrią, Rzecząpospolitą, Wenecją i Rosją). Mimo ich kluczowego znaczenia dla dziejów Europy Środkowo-Wschodniej, dotychczas nie doczekały się one nowoczesnego, kompleksowego opracowania naukowego. W artykule podjęto próbę zarysowania najważniejszych problemów badawczych związanych z tą tematyką. Celem jest wskazanie luk i kontrowersji w dotychczasowej historiografii dotyczącej traktatów karłowickich oraz analiza przyczyn braku całościowych opracowań. Autorka przedstawia polityczne uwarunkowania wojny, interesy poszczególnych członków koalicji i trudności towarzyszące negocjacjom pokojowym. Szczególną uwagę poświęca rozbieżnościom w interesach cesarza, Polski, Wenecji i Rosji oraz roli mediacji angielsko-holenderskiej. Autorka wskazuje na znaczny zasób niewykorzystanych materiałów archiwalnych, szczególnie w archiwach wiedeńskich, warszawskich, weneckich oraz potencjalnie w archiwach rosyjskich i tureckich. Zwraca uwagę na potrzebę nowoczesnej edycji krytycznej tekstów traktatowych, które w dotychczasowych publikacjach wykazują liczne rozbieżności.
Bibliografia
Gorkowski A., Obszerna Relacya Ostatniej Podróży do Turek, Pracy, Pilności y sławnego zawarcia Traktatu pod Karłowicami 1698, BK rkps 402.
HHStA Wien - Haus- Hof- und Staatsarchiv Wien, Türkei.
Kriegsarchiv Wien, Alte Feldakten, 195, 1689 Türkenkrieg, fasc. 10 i 11.
Kriegsarchiv Wien, Alte Feldakten, 210.
Gorkowski A., Obszerna Relacya Ostatniej Podróży do Turek, Pracy, Pilności y sławnego zawarcia Traktatu pod Karłowicami 1698, BK rkps 402.
Abrahamowicz Z., Tło polityczne i ekonomiczne wyprawy wiedeńskiej Kara Mustafy, „Kwartalnik Historyczny” 1983, nr 1, s. 21–54.
Camariano N., Alexandre Mavrocordato, Le Grand Dragoman. Son activité diplomatique (1673–1709), Thessaloniki 1970.
Chowaniec C., Wyprawa Sobieskiego do Mołdawii w 1686 r., „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1931, t. IV, nr 2, s. 1–117.
Chowaniec C., Z dziejów powiedeńskiej polityki Jana III. Do genezy sprawy wschodniej, „Przegląd Współczesny” 1929, t. 30, s. 321–341.
Czamańska I., Mołdawia i Wołoszczyzna w stosunkach polsko-tureckich XV–XVII w., „Balcanica Posnaniensia” 1989, t. IV, s. 301–312.
Czamańska I., Oswobodziciel czy najeźdźca? Polityka Jana III Sobieskiego wobec hospodarstw Mołdawii i Wołoszczyzny, „Roczniki Historyczne” 1989–1990, R. LV–LVI, s. 151–177.
Kołodziejczyk D., Podole pod panowaniem tureckim. Ejalet kamieniecki 1672–1699, Warszawa 1994.
Konopczyński W., Polska a Turcja 1683–1792, Warszawa 1936.
Moga I., Rivalitatea polono-austriacă şi orientarea politică a tărilor române la sfârşitul secolului XVII, Cluj 1930.
Mont du J., Batailles Gagnées par le Serenissime Prince Fr. Eugene de Savoye, A la Haye 1720.
Oppenheimer W., Eugeniusz książę Sabaudzki, Warszawa 1997.
Pajewski J., Buńczuk i koncerz, Warszawa 1983.
Rezachevici C., Constantin Brâncoveanu. Zărneşti 1690, Bucureşti 1990.
Ricaut C., Histoire de lʽEmpire Ottoman, Vol. III contenant Tome V et VI, a la Haye 1709.
Serczyk W.A., Piotr I Wielki, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1990.
Spielman J.P., Leopold I. Zur Macht nicht geboren, Graz–Wien–Köln 1981.
Szyszkowski W., Wenecja. Dzieje Republiki 726–1797, Toruń 1994.
Wimmer J., Wyprawa wiedeńska 1683 r., Warszawa 1983.
Woliński J., Z dziejów wojen polsko-tureckich, Warszawa 1983.
Wójcik Z., Jan Sobieski, Warszawa 1983.
Wasilewski W., Wyprawa bukowińska Stanisława Jabłonowskiego w 1685 roku, Warszawa 2002.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2003
OPEN ACCESS