Abstrakt
Artykuł analizuje sposób relacjonowania traktatów pokojowych zawartych w Karłowicach w 1699 roku przez francuską gazetę „Gazette de France”. Tłem badania jest znaczenie traktatów karłowickich jako momentu przełomowego w relacjach między mocarstwami chrześcijańskimi a Imperium Osmańskim oraz rosnące zainteresowanie opinii publicznej Europy Zachodniej wydarzeniami politycznymi w Europie Środkowo-Wschodniej. Celem jest zrekonstruowanie obrazu wydarzeń politycznych, negocjacji dyplomatycznych i konsekwencji zawartego pokoju, jakie prezentowała francuska prasa. Szczególną uwagę poświęcono sposobowi przedstawienia działań Rzeczypospolitej, Austrii, Wenecji, Rosji i Imperium Osmańskiego. Podstawowym źródłem była seria wydań „Gazette de France” z roku 1699, w których publikowano relacje z Warszawy, Wiednia, Wenecji i innych europejskich stolic. Metodą badawczą jest analiza porównawcza przekazów prasowych i faktów historycznych znanych z innych źródeł. Pozwoliło to uchwycić różnice w narracji i wskazać propagandowe nacechowanie poszczególnych tekstów. „Gazette” przekazywała informacje w sposób oszczędny i oficjalny, bez pogłębionej interpretacji. Podkreślano korzyści polityczne i gospodarcze zawartego pokoju, ale i wskazywano na trudności w jego realizacji – zwłaszcza na opóźnienia w ewakuacji Kamieńca Podolskiego oraz napięcia w stosunkach z Tatarami i Turcją.
Bibliografia
„Gazette de France”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Biblioteka PAN we Wrocławiu, sygn. Mf. nr 4012 i 4013.
Poselstwo Rafała Leszczyńskiego do Turcji w 1700 roku. Diariusze i inne materiały, oprac. I. Czamańska przy współpr. D. Zydorek, Leszno 1998.
Volumina legum, red. J. Ohryzko, t. VI, Petersburg 1860.
Artamonow W.A., Zwycięstwo połtawskie i unia polsko-saska, „Sobótka” 1982, nr 3–4, s. 403–411.
Chaliński S., Rzeczpospolita wenecka. Zarys dziejów i ustroju, Warszawa 1919.
Ciobanu V., Relatiile politice româno-polone între 1699 si 1848, Buçuresti 1980.
Daru P., Histoire de la Republique de Venise, t. IX, Paris 1853.
Dworzaczek W., Stanisław Małachowski [w:] „Polski Słownik Biograficzny”, t. XIX, 1974, s. 414–415.
Dybaś B., Sejm pacyfikacyjny w 1699 r., Toruń 1991.
Felczak W., Historia Węgier, Wrocław 1983.
Galibert L., Histoire de la République de Venise, Paris 1856.
Gierowski J. A., Historia Włoch, Wrocław 1985.
Gravier G., Les frontières historiques de la Serbie, Paris 1919.
Historia dyplomacji, t. I: Do 1871 roku, red. W.M. Chwostow, Warszawa 1973.
Historia dyplomacji polskiej, t. II: 1572–1795, red. Z. Wójcik, Warszawa 1982.
Jarochowski K., Dzieje panowania Augusta II od śmierci Jana III do chwili wstąpienia Karola XII na ziemię polską, Poznań 1856.
Kołodziejczyk D., Podole pod panowaniem tureckim. Ejalet kamieniecki 1672–1699, Warszawa 1994.
Konopczyński W., Polska a Turcja 1683–1792, Warszawa 1936.
La Jonquière A. de, Histoire de l’Empire Ottomane depuis les origines jusqu ’a nos jours, Paris 1914.
Lenkiewicz W., Udział Rosji w pokoju karłowickim, „Przewodnik Naukowy i Literacki” 1901, t. XXIX, s. 1094–1095.
Opis jeograficzny i statystyczny Węgier, Siedmiogrodu, Kroacji i pogranicza wojskowego, Warszawa 1849.
Perdenia J., Stanowisko Rzeczypospolitej szlacheckiej wobec sprawy Ukrainy na przełomie XVII–XVIII w., Wrocław 1963.
Podhorodecki L., Jugosławia. Zarys dziejów, Warszawa 1979.
Stolicki J., Egzulanci podolscy 1672–1699, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 1994, nr 114, s. 5–159.
Szwagrzyk J.A., Pieniądz na ziemiach polskich X–XX w., Wrocław 1990.
Szyszkowski W., Wenecja. Dzieje Republiki 726–1797, Toruń 1994.
Wandycz P.S., Cena wolności. Historia Europy środkowo-wschodniej od średniowiecza do współczesności, Kraków 1995.
Wasilewski T., Felczak W., Historia Jugosławii, Wrocław 1985.
Wimmer J., Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1965.
Wojtasik J., Przed traktatem karłowickim, „Kwartalnik Historyczny” 1970, t. LXXVII, nr 2, s. 293–307.
Wołoszyński R. W., Polska w opiniach Francuzów XVIII w., Warszawa 1964.
Wójcik Z., Bezkrólewie 1673/1674 i elekcja polska 1674 roku w relacjach „Gazette de France”, w: Między wielką polityką a szlacheckim partykularzem: studia z dziejów nowożytnej Polski i Europy, red. K. Mikulski, Toruń 1993, s. 233–252.
Życiński S., Les monnaies d'or en Pologne au XVII et XVIII s. Florin, czerwony złoty, ducat hongrois et portugal, „Balcanica Posnaniensia” 1989, t. IV, s. 329–332.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2003
OPEN ACCESS