Mniejszości narodowe w Europie – problem prawny czy polityczny?

Abstrakt

W artykle przeanalizowano problem mniejszości narodowych w Europie na przełomie XX i XXI wieku, rozważając, czy jego istota ma charakter przede wszystkim prawny, czy polityczny. Autor wychodzi od obserwacji, że po upadku systemu komunistycznego konflikty etniczne ponownie stały się jednym z najważniejszych wyzwań europejskich, czego najbardziej dramatycznym przykładem był rozpad Jugosławii. Zastosowano metodę historyczno-polityczną, przedstawiając ewolucję podejścia do kwestii mniejszości od XIX wieku, przez system ochrony mniejszości Ligi Narodów, aż po współczesne rozwiązania europejskie. Autor wykazuje, że samo istnienie regulacji prawnych nie wystarcza do rozwiązywania konfliktów etnicznych, jeśli brakuje woli politycznej, aby je realizować. Szczególną uwagę poświęca on napięciu między zasadą państwa narodowego a prawem grup etnicznych do zachowania własnej tożsamości. We wnioskach wskazano, że skuteczna ochrona mniejszości wymaga zarówno instrumentów prawnych, jak i odpowiedzialnej polityki państw oraz organizacji międzynarodowych.