Abstrakt
W artykle przeanalizowano dzieje polskich Ormian zamieszkujących Rumunię w okresie międzywojennym i podczas II wojny światowej. Celem pracy jest ukazanie genezy tej społeczności, jej pozycji społecznej oraz znaczenia dla życia gospodarczego i kulturalnego Rumunii, zwłaszcza Bukowiny. Autor zastosował metodę historyczną i etnologiczną, opierając się na źródłach dotyczących osadnictwa ormiańskiego oraz działalności społecznej i politycznej przedstawicieli tej grupy. Jak wynika z przeprowadzonych badań, polscy Ormianie wywodzili się głównie z dawnych ośrodków ormiańskich Rzeczypospolitej, takich jak Lwów czy Kamieniec Podolski, a od końca XVIII wieku licznie osiedlali się na Bukowinie. Społeczność ta odegrała znaczącą rolę w rozwoju gospodarczym regionu jako właściciele ziemscy, przedsiębiorcy i działacze społeczni. Autor podkreśla, że mimo postępującej asymilacji zachowali oni świadomość własnego pochodzenia oraz silne związki z kulturą polską. Szczególną uwagę poświęcono działalności politycznej i społecznej rodzin ormiańskich, które należały do elit Bukowiny i aktywnie wspierały polskie życie narodowe. Z przeprowadzonej analizy wynika wniosek, że Ormianie polscy przyczyniali się do rozwoju szkolnictwa, prasy i organizacji społecznych. Społeczność ta stanowiła ważny element wielokulturowego krajobrazu Rumunii, łącząc dziedzictwo ormiańskie z polską tradycją narodową i odgrywając istotną rolę w życiu publicznym regionu.
Bibliografia
Augustynowicz-Ciecierska H., Ormianie – kulturze polskiej, „Tygodnik Powszechny” 1976, nr 38, s. 4–5.
Barącz S., Rys dziejów ormiańskich, Tarnopol 1869.
Biedrzycki E., Historia Polaków na Bukowinie, Warszawa–Kraków 1973.
Bohdanowicz K., Kilka słów o Bukowinie, Kraków 1912.
Bohosiewicz M., Andrzej Łukasiewicz [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVIII, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1973, s. 519–520.
Bukowina. Wspólnota kultur i języków, red. K. Feleszko, J. Molas, Warszawa 1992.
Danilewicz A., O Ormianach i Polakach zamordowanych w Baniłowie nad Czeremoszem na Bukowinie, „Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego” 1994, nr 2, s. 11–18.
Danilewicz A., Opatrzność Boska czuwała, „Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego” 1996, nr 9, s. 22–24.
Danilewicz A., Ormianie z prawego brzegu Czeremoszu, Kraków 1994.
Danilewicz A., Z daleka widać lepiej, Kraków 1999.
Danilewicz A., Z jednego drzewa i krzyż i łopata, „Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego” 1996, nr 18, s. 4–8.
Gawlik S., Życie i działalność ks. abpa Józefa T. Teodorowicza, Kraków–Warszawa–Struga 1988.
Hanusz J., O nazwiskach Ormian polskich, „Muzeum” 1886, nr 2, s. 565–573.
Infułat Kajetan Kasprowicz założyciel Bursy Ormiańsko-katolickiej w Czerniowcach, „Posłaniec św. Grzegorza” 1930, nr 42–43, s. 189–196.
Jakubowicz A., M. Bohosiewicz-Mamikonian, „Ararat” 1990, nr 124, s. 59.
Kościów Z., Wiadomość o Ormianach kuckich, Warszawa 1989.
Kumor B., 350 lat unii kościelnej Ormian polskich, „Tygodnik Powszechny” 1980, nr 5, s. 4.
Longchamp de Berier B., Ochrzczony na szablach powstańczych, Wrocław 1983.
Michał Teodorowicz 1916–1996, „Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego” 1997, nr 10, s. 3–4.
Negrusz M., Głos z Bukowiny, „Posłaniec św. Grzegorza” 1930, nr 32–33, s. 15–17.
Obertyński Z., Historia kościoła ormiańskiego w Polsce, Warszawa 1990.
Pełczyński G., Ormianie polscy w XX wieku, Warszawa 1997.
Pisowicz A., Wokół unii Ormian polskich z Kościołem katolickim w XVII wieku, „Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego” 1999, nr 15, s. 17–19.
Reychman J., Orient w kulturze polskiego Oświecenia, Wrocław 1964.
Stopka K., Początki organizacji kościoła ormiańskiego na Rusi, Warszawa 1983.
Willaume M., Polacy w Rumunii, Lublin 1981.
Żychiewicz T., Pokłon i wyznanie, „Tygodnik Powszechny” 1976, nr 52, s. 3 i 9.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2001
OPEN ACCESS