Polityka państwa wobec ludności autochtonicznej w Polsce po II wojnie światowej (1945–1956)

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest polityce władz polskich wobec ludności autochtonicznej zamieszkującej ziemie przyłączone do Polski po II wojnie światowej. Autor analizuje problem określenia statusu narodowego mieszkańców uznawanych za ludność rodzimą oraz konsekwencje prowadzonej wobec nich polityki weryfikacyjnej i repolonizacyjnej. Celem pracy jest przedstawienie mechanizmów działania państwa wobec autochtonów w latach 1945–1956 oraz ocena skutków podejmowanych działań. Badania oparto na analizie akt administracyjnych, materiałów Ministerstwa Administracji Publicznej, dokumentów Polskiego Związku Zachodniego i źródeł dotyczących władz lokalnych. Autor wskazuje, że podstawowym narzędziem polityki państwa była weryfikacja narodowościowa, mająca oddzielić ludność polskiego pochodzenia od Niemców przeznaczonych do wysiedlenia. Przyjęto kryteria obejmujące m.in. znajomość języka polskiego, udział w polskich organizacjach, więzi rodzinne oraz deklarowaną identyfikację narodową. W praktyce proces ten często prowadził do nadużyć i represji wobec ludności miejscowej. Autochtonów osadzano w obozach pracy, pozbawiano majątku i traktowano jako Niemców pomimo polskiego pochodzenia. Działania władz nie doprowadziły do pełnej integracji tej grupy. Kongres Autochtonów z 1946 r. ujawnił liczne problemy i rozczarowanie polityką państwa. W kolejnych latach kwestie narodowościowe ustępowały miejsca kryteriom klasowym, a kolektywizacja i represje wobec zamożniejszych gospodarzy dodatkowo pogłębiały nieufność ludności rodzimej. Autor dochodzi do wniosku, że polityka państwa wobec autochtonów była niespójna i obciążona licznymi sprzecznościami, co utrudniło osiągnięcie zakładanych celów integracyjnych.