Abstrakt
Artykuł podejmuje problem definicji i zakresu pojęcia „Frygowie” oraz rekonstrukcji struktury etnicznej tej populacji, której interpretacja w historiografii pozostaje niejednoznaczna i sprzeczna. Problem jest istotny ze względu na brak spójnych badań oraz rozproszenie danych wykorzystywanych selektywnie przez różne dyscypliny. Celem pracy jest ustalenie rzeczywistego znaczenia terminu oraz określenie relacji między różnymi nazwami etnicznymi przypisywanymi tej grupie. Autor stosuje analizę źródeł antycznych, etymologii oraz porównawczą metodę językoznawczą i historyczną. Najważniejsze wyniki wskazują, że termin „Frygowie” był używany niejednolicie i obejmował różne grupy etniczne, takie jak Brygowie czy Mygdonowie, które w rzeczywistości stanowiły elementy jednego większego kompleksu etnicznego. Analiza wariantów etnonimu (np. Brigowie/Frygowie) wykazuje ich wspólne indoeuropejskie pochodzenie oraz przekształcenia wynikające z różnic językowych i kontaktów kulturowych. Autor dowodzi również, że migracje tej ludności z Bałkanów do Azji Mniejszej oraz ich obecność w różnych regionach tłumaczą zróżnicowanie nazw i tradycji. Wnioskiem pracy jest teza o istnieniu zwartego etnosu frygijskiego, którego zróżnicowanie nomenklaturowe wynikało z uwarunkowań językowych i regionalnych, a nie z faktycznego rozbicia etnicznego.
Bibliografia
Arnaud D., Starożytny Bliski Wschód. Od wprowadzenia pisma do Aleksandra Wielkiego, Warszawa 1982.
Barnett R. D., Phrygia and the Peoples of Anatolia in the Iron Age, „Cambridge Ancient History” 1967, t. 2, s. 417–442. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521086912.019
Beloch K. J., Griechische Geschichte, t. 1.2, Berlin 1916, s. 56–60.
Danov Ch., Zu der Ethnogenese und den Lageverschiebungen der Volkstämme Altthrakiens…, „Studia Balcanica” 1971, t. 5.
Detschev D., Die thrakischen Sprachreste, „Schriften der Balkankommission. Linguistische Abteilung” 1957, t. 14, s. 91.
Diakonov I. M., Assiro-vavilonskie istočniki po istorii Urartu, „Vestnik Drevnej Istorii” 1951, t. 2, s. 46–54.
Diakonov I. M., Malaja Azija i Armenija okolo 600 g. do n.e., „Vestnik Drevnej Istorii” 1981, t. 2.
Diakonov I. M., Poslednie gody Urartskogo gosudarstva po assiro-vavilonskim istočnikam, „Vestnik Drevnej Istorii” 1951, t. 2, s. 35–54.
Diakonov I. M., Predystorija armianskogo naroda, Erevan 1968.
Dimitrov D. P., Troia VII b 2 und die thrakischen und mösischen Stämme auf dem Balkan [w:] L’ethnogenèse des peuples balkaniques. Symposium international sur l’ethnogenèse des peuples balkaniques (Plovdiv, 23–28 avril 1969), Sofia 1971, s. 63–78.
Dobiáš J., Studie k Apianove knize illyrske, Praha 1930.
Dottin G., Les anciennes peuples de l’Europe, Paris 1916.
Duridanov I., Die Vorgeschichte Mygdoniens im Lichte der Sprache, „Studia Balcanica” 1971, t. 5.
Duridanov I., Ezikăt na trakite, Sofija 1976.
Fol A., Spiridonov T., Istoričeska geografija na trakijskite plemena do III v. pr.n.e., Sofija 1983.
Gavela B., Predan’a i znan’a o starom Balkanu, Beograd 1978.
Georgacas D. J., The Name Asia for the Continent, „Onoma” 1968, t. 13, nr 2–3, s. 386.
Georgiev V., Issledovanija po sravnitelno-istoričeskomu jazykoznaniju, Moskva 1958.
Georgiev V., Trakite i tehnijat ezik, Sofija 1977.
Georgiev V., Značenieto na savremennata toponimija za objasnenieto na drevnite geografski nazvanija, „Izvestija na Instituta za bălgarski ezik” 1967, t. 14, s. 5–32.
Georgiev V. I., La toponymie ancienne de la péninsule Balkanique et la thèse méditerranéenne, „Linguistique Balkanique” 1961, t. 3, nr 1, s. 7–38.
Georgiev V. I., L’ethnogenèse de la Péninsule Balkanique d’après les données linguistiques, „Studia Balcanica” 1971, t. 5, s. 155–170
Gibbon E., Zmierzch cesarstwa rzymskiego, t. 1, Warszawa 1975.
Gindin L. A., Drevnejšaja onomastika Vostočnych Balkan, Sofija 1981.
Gindin L. A., Nekotorye voprosy drevnego balkanskogo substrata i adstrata [w:] Voprosy etnogeneza i etničeskoj istorii slavjan i vostočnych romancev. Metodologija i istoriografija, Moskva 1976, s. 120–135.
Goetze A., Kleinasien, München 1957.
Gurney O. R., Hetyci, Warszawa 1970.
Haas O., Die phrygischen Sprachdenkmäler, „Linguistique Balkanique” 1966, t. 10, s. 139–209.
Haas O., Über die phrygischen Sprachdenkmäler und ihr Verhältnis zum Armenischen, „Handes Amsorya” 1939, nr 7–12, s. 228–232.
Hoffmann J. B., Etymologisches Wörterbuch des Griechischen, München 1960.
Katicić J., O jeziku i narodnosti starih Makedonaca, „Godišnjak” 1976, t. 13, s. 339.
Kazarov G., Die ethnographische Stellung der Päonien, „Klio” 1923, t. 10, s. 20–26. DOI: https://doi.org/10.1524/klio.1923.18.18.20
Kempiński A. M., Ze studiów nad antyczną recepcją kultur peryferyjnych: frygijskie odkrycia i wynalazki, „Balcanica Posnaniensia. Acta et studia” 1984, t. 3, s. 103–104.
Kempiński A. M., Zagadnienie pochodzenia Frygów i problem datacji ich pojawienia się na obszarach bałkańskich i małoazjatyckich, „Balcanica Posnaniensia. Acta et studia” 1984, t. 1, s. 45–46.
Keil J., Premerstein A. von, Bericht über eine Reise in Lydien und der südlichen Aiolis, Wien 1908.
Ködderitzsch R., Brygisch, Päonisch, Makedonisch, „Linguistique Balkanique” 1985, t. 28, s. 24–36.
Krahe H., Lexikon altillyrischer Personennamen, Heidelberg 1929.
Krahe H., Die Sprache der Illyrier, Wiesbaden 1955.
Kretschmer P., Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache, Göttingen 1896.
Kretschmer P., Die phrygische Episode in der Geschichte von Hellas [w:] Miscellanea Academia Berolinensia. Gesammelte Abhandlungen zur Feier des 250jährigen Bestehens der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Berlin 1950, s. 173–194.
Lelewel J., Narody na ziemiach słowiańskich przed powstaniem Polski [w:] Dzieła, t. 5, Warszawa 1972.
Losev A. F., Gomer, Moskva 1960.
Lur’je S. J., Jazyk i kultura mikenskoj Grecii, Moskva 1957.
Mannert K., Geographie der Griechen und Römer, Landshut 1812.
Milewski T., Ludy starożytnych Bałkanów, „Etnografia Polska” 1966, t. 10.
Neroznak V. P., Paleobalkanskie jazyki, Moskva 1978.
Pająkowski W., Bryges. Ze studiów nad geografią plemienną Ilirii [w:] Europa–Słowiańszczyzna–Polska, Poznań 1970.
Pająkowski W., Frygowie na Półwyspie Bałkańskim, „Eos” 1980, t. 68, s. 200.
Pająkowski W., Ilirowie, Poznań 1981.
Pająkowski W., Satrapia Skudra, „Meander” 1981, t. 2, s. 84–85.
Papazoglu F., Sur quelques noms „thraces” en Illyrie, „Godišnjak” 1974, t. 12, s. 63–74.
Przeworski S., Dzieje i kultura Azji Mniejszej… [w:] Wielka historia powszechna, t. 1, Warszawa 1935.
Pudić I., Staromakedonski jezik, „Godišnjak” 1979, t. 8.
Russu I. I., Die Sprache der Thrako-Daker, Bucureşti 1969.
Russu I. I., Illirii, Bucureşti 1969.
Schröder O., Keilschrifttexte aus Assur, t. 2, Leipzig 1922.
Spiridonov T., Istoričeska geografija na trakijskite plemena do III v. pr.n.e. Atlas, Sofija 1983.
Tomaschek W., Die alten Thraker, t. 1, Wien 1893.
Toporov V. N., Μουσαι („Muzy”): soobraženija ob imeni i predystorii obraza (k ocenke frakijskogo vlada) [w:] Slavianskoe i balkanskoe jazykoznanie. Antičnaja balkanistika i sravnitelnaja grammatika, Moskva 1977, s. 82.
Vindekens A. J. van, Études pelasgiques, Louvain 1960.
Vulić N., La nationalité des Péoniens, „Musée Belge” 1926, t. 30, s. 107–117.
Walde A., Lateinisches etymologisches Wörterbuch, Heidelberg 1906.
Zawadzki T., Z zagadnień struktury agrarno-społecznej krajów małoazjatyckich w epoce hellenizmu, Poznań 1952, s. 54–55.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1990
OPEN ACCESS