Abstrakt
Artykuł omawia znalezisko czarnego naszyjnika odkrytego w pochówku kobiecym w Novae. Problem dotyczy interpretacji funkcji i znaczenia biżuterii w kontekście kulturowym i symbolicznym. Celem pracy jest analiza materiału, formy oraz znaczenia ozdoby. Autor stosuje metody archeologiczne i porównawcze. Najważniejsze wyniki wskazują, że naszyjnik składał się ze 156 paciorków wykonanych najprawdopodobniej z gagatu i pochodził z III–IV w. n.e., z możliwymi analogiami w rejonie Renu. Ozdobie przypisywano właściwości magiczne i ochronne, szczególnie związane z kobiecością i cyklem życia. Wnioskiem jest interpretacja naszyjnika jako przedmiotu o znaczeniu nie tylko dekoracyjnym, ale także symbolicznym i rytualnym.
Bibliografia
Agricola G., De natura fossilium libri X, Basileae 1546.
Bartholomaeus Anglicus, De proprietatibus rerum, wyd. J. Corbett, London 1975.
Damigeron, De lapidibus [w:] Lapidarii latini medii aevi, wyd. J. Pitra, Paris 1855.
Isidorus Hispalensis, Etymologiae sive Originum libri XX, wyd. W. M. Lindsay, Oxford 1911.
Marbodus Redonensis, Liber lapidum seu De gemmis [w:] Patrologia Latina, t. 171, wyd. J. Migne, Paris 1854.
Plinius Secundus Maior (Pliniusz Starszy), Naturalis historia, wyd. K. Mayhoff, Lipsiae 1892–1906.
Pseudo-Orpheus, Lithiká [w:] Orphicorum Graecorum fragmenta, wyd. O. Kern, Berlin 1922.
Solinus (Gaius Iulius Solinus), Collectanea rerum memorabilium, wyd. Th. Mommsen, Berlin 1895.
Svod archeologičeskich istočnikov, Moskva 1978.
Alekseeva J. M., Antičnye busy severnogo Pričernomorja, Moskva 1978.
Babelon E., Gemmae [w:] Dictionnaire des antiquités grecques et romaines, red. Ch. Daremberg, E. Saglio, t. 2, Paris 1896, s. 1548–1565.
Eliade M., Mythes et symboles de la corde, „Eranos-Jahrbuch” 1960, t. 29, s. 109–139.
Edgar C., Graeco-Egyptian Coffins, Masks and Portraits, Le Caire 1905.
Filov B., Rimskoto sakrovište ot Nikolajevo, „Izvestija na Bălgarskija Archeologičeski Institut” 1914, t. 4.
Greifenhagen A., Schmuckarbeiten in Edelmetall, t. 2, Berlin 1975.
Graves R., Mity greckie, Warszawa 1967.
Hagen W., Kaiserzeitliche Gagatarbeiten aus dem rheinischen Germanien, „Bonner Jahrbücher” 1937, t. 142, s. 77–144.
Hansmann L., Kriss-Rettenbeck L., Amulett und Talisman, München 1966.
Hopfner Th., Lithiká [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE), t. 13, Stuttgart 1927, szp. 756–760.
Ingholt H., Studier over Palmyrensk Skulptur, København 1928.
James E. O., Starożytni bogowie, Warszawa 1970.
Jurewicz O., Winniczuk L., Starożytni Grecy i Rzymianie w życiu prywatnym i państwowym, Warszawa 1968.
Kunz G. F., The Magic of Jewels and Charms, Philadelphia 1915.
L’homme et l’invisible, Paris 1964.
Loeffler-Delachaux M., Le cercle magique. Essai sur les pierres gravées et la magie antique, Genève 1947.
Maślankiewicz K., Kamienie szlachetne, Warszawa 1982.
Marshall F. H., Catalogue of the Jewellery, Greek, Etruscan, and Roman, in the British Museum, London 1911.
Rousseau R. L., Les couleurs, Paris 1959.
Ruxer M., Kubczak J., Naszyjnik grecki w okresach hellenistycznym i rzymskim, Warszawa 1972.
Rudolph W. E., Ancient Jewelry from the Collection of Burton Y. Berry, Bloomington 1973.
Reuterswärd P., Studien zur Polychromie der Plastik, t. 1: Ägypten, Uppsala 1958.
Sprawozdanie tymczasowe z wykopalisk w Novae w 1960 roku, red. K. Majewski, „Archeologia” 1961, t. 12, s. 123–130.
Sztuka złotnicza starożytnej Italii. Katalog wystawy, Warszawa 1962.
Winniczuk L., Ludzie, zwyczaje, obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1983.
Świderkówna A., Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta, Warszawa 1974.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1990
OPEN ACCESS