Abstrakt
Artykuł analizuje stemple legionu I Italica z przedstawieniami okrętów, odkryte na cegłach i dachówkach w Novae. Problem dotyczy znaczenia i funkcji tych nietypowych przedstawień. Celem pracy jest ich interpretacja ikonograficzna i chronologiczna. Autorzy stosują analizę archeologiczną i porównawczą. Najważniejsze wyniki wskazują, że stemple te występują głównie w kontekście budownictwa (np. łaźni legionowych) i datowane są prawdopodobnie na II w. n.e. Przedstawienia okrętów mogą nawiązywać do działalności transportowej lub militarnej legionu. Wnioskiem jest uznanie stempli za świadectwo aktywności budowlanej i symboliki związanej z funkcjonowaniem jednostki.
Bibliografia
Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), t. III, XII, XIII, Berlin 1873–1902.
Roman Inscriptions of Britain (RIB), t. 1, wyd. R. G. Collingwood, R. P. Wright, Oxford 1965.
L’Année épigraphique (AE) 1911, nr 225.
L’Année épigraphique (AE) 1940, nr 100.
Notitia Dignitatum, wyd. O. Seeck, Berlin 1876.
Alföldy G., S. J. de Laet, Portorium. Étude sur l’organisation douanière chez les Romains (recenzja), „Gnomon” 1985, t. 56, s. 784–787.
Aricescu A., Armata in Dobrogea romana, Bucureşti 1977.
Baatz D., Mogontiacum, Berlin 1962.
Besnier M., Mogontiacum [w:] Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE), t. 15/2, Stuttgart 1932, szp. 2421–2439.
Božilova V., Neue Ziegelstempel aus Novae, „Klio” 1980, t. 62, nr 1, s. 62–74.
Božilova V., Au sujet des emblèmes des briques et des tuiles de Novae [w:] Praktika tou e diethnous synedriou ellenikes kai latinikes epigrafikes, t. 2, Ateny 1987, s. 87–89.
Brandis K., Danubius [w:] RE, t. 4, Stuttgart 1901, szp. 2118–2132.
Cagnat R., Legio [w:] Dictionnaire des antiquités grecques et romaines (DA), t. 3, Paris 1904, s. 1074.
de Laet S. J., Portorium. Étude sur l’organisation douanière chez les Romains, Brugge 1949.
Domaszewski A. von, Die Bedeutung des Reliefs XXXV der Trajanssäule, „Philologus” 1906, t. 65, nr 3, s. 330.
Domaszewski A. von, Die Rangordnung des römischen Heeres, Köln 1967.
Dobson B., Kommentar zu Domaszewski [w:] A. von Domaszewski, Die Rangordnung des römischen Heeres, Köln 1967.
Doruțiu-Boilă E., Castella und Befestigungen in Dobrudscha in spätrömischer Zeit [w:] Studien zu den Militärgrenzen Roms, t. 2, Köln–Bonn 1977, s. 289–296.
Doruțiu-Boilă E., Inscriptiile din Scythia Minor, Bucureşti 1980.
Duval P.-M., Ratis, „Mélanges d’archéologie et d’histoire de l’École française de Rome” 1949, t. 61, s. 138.
Fink O. R., A papyrus concerning Danubian grain transport, „Journal of Roman Studies” 1958, t. 48, s. 102–110.
Fluss M., Siscia [w:] RE, t. 3, Stuttgart 1927, szp. 362.
Gauer W., Untersuchungen zur Trajanssäule, Berlin 1977.
Glodariu I., Relaţii comerciale a le Daciei cu lumea elenistică şi romană, Cluj 1974.
Gauckler P., Pristis [w:] DA, t. 4, Paris 1918, s. 655–657.
Gauckler P., Ratis [w:] DA, t. 4, Paris 1918, s. 813–814.
Kienast D., Untersuchungen zu den Kriegsflotten der römischen Kaiserzeit, Bonn 1966.
Kolendo J., Nagrobek Juliusza Iero z Novae, „Archeologia” 1965, t. 16, s. 132–138.
Kovačeva T., Ziegelstempel aus Oescus, „Izvestija na Muzeite v Severozapadna Bălgarija” 1980, t. 5, s. 67–78.
Miltner F., Seewesen [w:] RE, Suppl. t. 5, Stuttgart 1931, szp. 955–1014.
Mitova-Džonova D., Arheologičeski pametnici v plevenski okrăg, Sofija 1979.
Mitova-Džonova D., Antični kanali v okolnostite na Dimum, „Čitalište” 1980, nr 2, s. 24–26.
Mrozewicz L., Portorium w prowincjach naddunajskich, „Archeologia” 1981 (1984), t. 32, s. 73–84.
Nesselhauf H., Die römischen Militärdiplome und ihre Bedeutung für die Geschichte der Hilfstruppen, „Bericht der Römisch-Germanischen Kommission” 1937, t. 27, s. 1–232.
Nesselhauf H., Der römische Zoll in Moesia, „Epigraphica” 1939, t. 1, s. 334.
Pająkowski W., Novae – The Western Sector 1976, 1978, Poznań 1981.
Panciera S., Le iscrizioni relative alle liburne, „Epigraphica” 1956, t. 18, s. 130–156.
Parker H. M. D., The Roman Legions, Oxford 1928.
Parnicki-Pudełko S., Press L., Hypocaustum w Novae, „Meander” 1981, nr 5, s. 245–248.
Parnicki-Pudełko S. [w:] Novae – The Western Sector 1976, 1978, Poznań 1981.
Passerini A., Legio [w:] Enciclopedia dell’Arte Antica, t. 4, Roma 1950, s. 603–610.
Peters B. G., Morskoe delo v antičnyh gosudarstvah Severnogo Pričernomorja, Moskva 1982.
Rémondon R., Plateypegia, „Revue de Philologie” 1954, t. 28, nr 2, s. 210–214.
Sarnowski T., Die Ziegelstempel aus Novae, „Archeologia” 1985, t. 34, s. 17–61.
Saxer R., Untersuchungen zu den Vexillationen des römischen Kaiserheeres von Augustus bis Diokletian, Köln 1967.
Seure G., Bateaux du Bas-Danube et navigation antique, „Revue Archéologique” 1915, s. 186–192.
Spitzlberger G., Die römische Flotte auf Rhein und Donau und ihre militärische Bedeutung, „Saalburg Jahrbuch” 1968, t. 25, s. 5–32.
Starr Ch. G., The Roman Imperial Navy, „Classical Philology” 1940, t. 35, s. 361–376.
Starr Ch. G., The Roman Imperial Navy, 31 B.C.–A.D. 324, Cambridge 1941.
Torr C., Navis [w:] DA, t. 4, Paris 1918, s. 1–27.
Trynkowski J., Przedstawienia łodzi na zabytkach rzymskich z terenów naddunajskich, „Archeologia” 1966, t. 17, s. 185–196.
Trynkowski J., Uwagi o żegludze rzecznej na Dunaju w świetle źródeł archeologicznych, „Archeologia” 1975, t. 26, s. 185–195.
Velkov V., Les villes et le territoire en Thrace et en Mésie inférieure, „Eirene” 1966, t. 5, s. 149–159.
Velkov V., Epigraphica (contributi alla storia della Tracia e della Mesia), „Epigraphica” 1965, t. 27, s. 97–110.
Viereck H. D. L., Die römische Flotte. Classis Romana, Hereford 1975.
Žuglev K., Rimskijat flot i negovata rolja po Dolnija Dunav, „Godišnik na Sofijskija Universitet. Filologičeski Fakultet” 1965, t. 59, nr 3, s. 1–32.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1990
OPEN ACCESS