Abstrakt
Artykuł analizuje Acta Martyrum jako źródło do badań historii Bałkanów w okresie prześladowań chrześcijan. Problem badawczy dotyczy wartości tych tekstów dla rekonstrukcji realiów historycznych oraz ich wiarygodności. Celem pracy jest przedstawienie charakteru dokumentów martyrologicznych oraz ich znaczenia dla badań nad dziejami regionu. Autor stosuje analizę źródeł pisanych i ich klasyfikację. Najważniejsze wyniki wskazują, że teksty martyrologiczne dzielą się na trzy grupy: protokoły sądowe (acta), opisy męczeństwa (passiones) oraz legendy. Szczególnie cenne są pierwsze dwa typy, gdyż zawierają informacje o przebiegu procesów, strukturze administracji rzymskiej i realiach prześladowań. Autor omawia także prześladowania za Dioklecjana, wskazując na ich skalę oraz znaczenie polityczne. Wnioskiem jest uznanie Acta Martyrum za ważne, choć wymagające krytycznej analizy, źródło historyczne.
Bibliografia
Augustyn, O państwie Bożym (De civitate Dei), tłum. W. Kornatowski, t. 2, Warszawa 1977.
Eusebius Caesariensis, Historia ecclesiastica, wyd. E. Schwartz, GCS 9, Lipsk 1903–1909.
Eusebius Caesariensis, De martyribus Palaestinae [w:] Historia ecclesiastica, wyd. E. Schwartz, GCS, Lipsk 1903–1909.
Hrotsvitha von Gandersheim, Dulcitius [w:] Opera omnia, wyd. W. Berschin, Turnhout 2001. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110947670
Knopf R., Krüger G., Ruhbach G. (red.), Ausgewählte Märtyrerakten, Tübingen 1965.
Lactantius, De mortibus persecutorum, wyd. E. Brandt, CSEL 27, Wiedeń 1890.
Radziwiłłowa U., Sędzia bez rozsądku, Nieśwież 1747 (rkp.).
Ruinart T., Acta primorum martyrum sincera et selecta, Paryż 1689 (wyd. repr.).
Bober A., Acta Martyrum [w:] Antologia patrystyczna, Kraków 1965, s. 79–80.
Bober A., Acta Martyrum [w:] J. M. Szymusiak, M. Starowieyski (red.), Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa, Poznań 1971, s. 13–15.
Cumont F., Le martyre de Dasius, „Analecta Bollandiana” 1897, t. 16, s. 65–80. DOI: https://doi.org/10.1484/J.ABOL.4.03302
Kubiś A., Stan badań nad literaturą patrystyczną o męczeństwie, „Analecta Cracoviensia” 1969, t. 1, s. 429–433. DOI: https://doi.org/10.15633/acr.2718
Longosz S., Niektóre aspekty teologii męczeństwa w literaturze wczesnochrześcijańskiej, „Tarnowskie Studia Teologiczne” 1979, t. 7, s. 52–55.
Michalski M., Antologia literatury patrystycznej, t. 1, cz. 1, Warszawa 1969, s. 211.
Simon M., Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa. I–IV w., Warszawa 1979, s. 208–213.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1990
OPEN ACCESS