Słowa kluczowe
odkrycia w Valkenburgu
odkrycia w Rottweillu
odkrycia w Vindolandzie
odkrycia w Pazyryku
Józef Flawiusz
Jak cytować
Abstrakt
W artykule podjęto problem genezy i funkcjonalności konstrukcji jeździeckich używanych w starożytności i wczesnym średniowieczu, koncentrując się na rzymskich siodłach „z rogami”. Celem tekstu jest wyjaśnienie źródeł pochodzenia tych konstrukcji, ich związku z tradycjami ludów koczowniczych oraz ocena ich znaczenia dla rozwoju jazdy ciężkozbrojnej i łuczników konnych. Autor odrzuca jednostronne przypisywanie tego wynalazku Celtom, wskazuje na silne powiązania ze środowiskiem stepowym, zwłaszcza z kręgiem sarmacko-partyjskim. Podstawą analiz są źródła archeologiczne (m.in. znaleziska z Valkenburga, Rottweillu, Vindolandy i Pazyryku), ikonograficzne (reliefy, przedstawienia nagrobne, zabytki sztuki perskiej i partyjskiej) oraz pisane (m.in. Józef Flawiusz). Ważnym elementem metodologicznym jest rekonstrukcja siodeł i eksperymenty z użytkowaniem, które pozwoliły zweryfikować hipotezy dotyczące ich funkcjonalności. We wnioskach wskazano, że rzymskie siodła „z rogami” powstały jako efekt syntezy tradycji osiadłych i koczowniczych, a ich konstrukcja była ściśle związana z potrzebami jazdy ciężkozbrojnej i łuczników konnych. Ewolucja tych rozwiązań wpisuje się w szerszy proces przemian militarnych przełomu er, prowadzących do dominacji kawalerii pancernej w armiach starożytnego świata.
Bibliografia
Bishop M.C., Cavalry Equipment of the Roman Army in the First Century AD [w:] Military Equipment and the Identity of the Roman Soldiers, Procedings of the Fourth Roman Military Equipment Conference, red. J.C. Coulston, „British Archaeological Research International Series”, Oxford 1988, s. 67–195.
Brzeziński R., Mielczarek M., The Sarmatians 600 BC–AD 450, „Men-at-Arms”, Oxford 2002.
Connolly P., Experiments with the Roman Saddle, „Exercitus” 1988, nr 2, z. 5, s. 71–76.
Connolly P., Historia armii rzymskiej, Wrocław 1992.
Connolly P., The Roman Saddle [w:] The Accoutrements of War, British Archaeological Reports, red. M. Dawson, „BAR International Series” nr 336, Oxford 1987, s. 7–27.
Coulston J.C.N., Phil A.M., Roman Archery Equipment [w:] The Production and Distribution of Roman Military Equipment. Proceedings of the Second Roman Military Equipment Research Seminar, red. M.C. Bishop, „BAR International Series” nr 275, Oxford 1985, s. 220–366.
Dmitriev A.B., Pogrebeniya vsadnikov i boevykh konei v mogil'nike epokhi pereseleniya narodov na r. Dyurso bliz Novorosiiska, „Sovetskaya Arkheologiya” 1979, s. 212–231.
Driel-Murray C. van, The Leatherwork [w:] The Early Wooden Forts, Preliminary Reports on the Leather, Textiles Environmental Evidence and Dendrochronology, red. C. van Driel-Murray I in., „Vindolanda Research Reports New Series”, Bardon Mill 1993, s. 1–73.
Edwards E.H., Wielka encyklopedia: konie, Warszawa 2001.
Ghirshman R., La selle en Iran, „Iranica Antiqua” 1973, nr 10, s. 95–107.
Head D., The Achaemenid Persian Army, Stockport 1992.
Healy M., The Ancient Assyrians, Oxford 1998.
Hyland A., Equus: The Horse in the Roman World, Stroud 1990.
Hyland A., Training the Roman Cavalry, Stroud 1993.
Junkelmann M., Die Reiter Roms, cz. III: Zubehör, Reitweise, Bewaffnung, Mainz 1992.
Latham J.D., Paterson W.F., Saracen Archery, London 1970.
Littauer M.A., Early Stirrups, „Antiquity” 1981, nr 55, s. 99–105. DOI: https://doi.org/10.1017/S0003598X0004388X
MacDowall S., Late Roman Cavalryman AD 236–565, London 1995.
Mielczarek M., Cataphracti and Clibanarii. Studies on the Heavy Armoured Cavalry of the Ancient World, Łódź 1993.
Mielczarek M., The Army of the Bosporan Kingdom, Łódź 1999.
Negin A.E., Sarmatian cataphracts as prototypes for Roman equites cataphractarii, „Journal of Roman Military Equipment Studies" 1998, z. 9, s. 65–75.
Nicolle D., Saracen Faris 1050–1250 AD, London 1994.
Nikonorov V.P., The Armies of Bactria, t. I–II, Stockport 1997.
Peers Ch., Imperial Chinese Armies: (I) 200 BC–589 AD, „Men-at-Arms”, London 1995.
Rudenko S., Vtoroi pazyrykskii kurgan, Leningrad 1948.
Sekunda N., The Persian Army, 560–330 BC, Oxford 1992.
Sekunda N., The Army of Alexander the Great, „Men-at-Arms”, Oxford 2002.
Świętosławski W., Arms and Armour of the Nomads of the Great Steppe in the Times of the Mongol Expantion, Łódź 1999.
Wilcox P., Rome's Enemies 3: Parthians and Sassanid Persians, „Men-at-Arms”, London 1992.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2007
OPEN ACCESS