Słowa kluczowe
Borił
Iwan II Asen
Niketas Choniates
Geoffroi de Villehardouin
Robert de Clari
Akropolites
Jean de Joinville
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł naświetla okoliczności związane z obecnością Wlachów i Kumanów w armii bułgarskiej w okresie 1186–1241. Tło rozważań stanowią skomplikowane relacje polityczne między Bułgarią a Bizancjum i powstanie Cesarstwa Łacińskiego, co służyło zacieśnienia sojuszy bułgarsko-koczowniczych. Celami tekstu są: ukazanie znaczenia militarnych i politycznych więzi Bułgarii z plemionami koczowniczymi i wskazanie ich roli w kampaniach wojennych prowadzonych przez carów bułgarskich. Szczególna uwaga poświęcona została analizie chronologii kontaktów, ich charakteru i konsekwencji dla stabilności państwa bułgarskiego. Zastosowano krytyczną analizę źródeł bizantyjskich, łacińskich i bułgarskich. Wnioski wskazują, że udział nomadów miał dla Bułgarii zasadnicze znaczenie: ich mobilna jazda ułatwiała prowadzenie działań zbrojnych, zwłaszcza w walce z łacinnikami, a mariaże dynastyczne sprzyjały utrzymaniu sojuszy. Jednocześnie zależność od wojsk posiłkowych obnażała słabość bułgarskich sił własnych i narażała państwo na kaprysy sprzymierzeńców. Współpraca Bułgarii z koczownikami miała charakter ambiwalentny – była czynnikiem wzmacniającym, jak i destabilizującym państwo.
Bibliografia
Albericus, Chronica Alberici monachii Trium Fontium a monacho novi monasterii Hojensis interpolata, red. P. Scheffer-Boichors [w:] Chronica aevi Suevici, red. G.H. Pertz, „Monumenta Germaniae Historica. Scriptores”, t. 23, Hannover 1874, s. 631–950.
Ex Willelmi Brittonis Philippide [w:] Ex rerum Francogallicarum scriptoribus. Ex historiis auctorum Flandrensium Francogallica lingua scriptis. Supplementum tomi XXIV, red. G. Waitz, „Monumenta Germaniae Historica. Scriptores”, t. 26, Hannover 1882, s. 285–389.
Exuviae sacrae Constantinopolitanae. Fasciculus documentorum minorum ad Byzantina Lipsana in Occidentem saeculo XIIIo translata, spectantium et historiam quarti belli sacri imperiique gallo-graeci illustrantium, t. I–III, red. P. de Riant, Genevae 1877–1904.
Geoffroy de Villehardouin, La conquête de Constantinople, red. i tłum. Edmond Faral..., t. 1–2, Paris 1938–1939.
Georgii Acropolitae, Opera, recensuit Augustus Heisenberg, editionem anni MCMIII, correctiorem curavit Peter Wirth, t. 1, Stutgardiae 1978.
Matthaei Parisiensis, Chronica majora, red. H.R. Luard, London 1872–1883.
Migne J.P., Patrologiae cursus completus. Series latina, t. 214, 216–217, Paris 1855–1864.
Nicephori Gregorae, Byzantina Historia, red. L. Schopen, „Corpus Scriptorum Historiae Byzantina” cz. XIX, t. 1, Bonnae 1829.
Nicetae Choniatae, Historia, red. J.L. van Dieten, Berolini–Novi Eboraci 1975.
Robert de Clari, La conquête de Constantinople, red. Ph. Lauer, Paris 1924.
Ryccardi de Sancto Germano, Chronica, Rerum Italicarum Scriptores (ser. II), t. 7.2.
Theodorus Skutariotes, Ανωνυμου Συνοφις χρονική, red. C. Sathas, Parisiis 1894.
Urkunden zur älteren Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante, cz. I: 814„1205, red. G.L.Fr. Tafel, G.Μ. Thomas, Wien 1856.
Wilhelmi Chronica Andrensis [w:] Annales aevi Suevici (Supplementa tomorum XVI et XVII). Gesta saec. XII. XIII. (Supplementa tomorum XX-XXIII), red. G. Waitz, „Monumenta Germaniae Historica. Scriptores”, t. 24, Hannover 1879, s. 684–773.
Bredenkamp F., The Byzantine Empire of Thessaloniki. 1224–1242, Thessaloniki 1996.
Czamańska I., Problem pochodzenia Wołochów [w:] Wędrówka i etnogeneza w starożytności i średniowieczu, red. Μ. Salamon i J. Strzelczyk, Kraków 2004, s. 327–335.
Gerland E., Geschichte der Frankenherrschaft in Griechenland, t. 1: Geschichte des lateinischen Kaiserreiches von Konstantinopel. Erster Teil: Kaiser Balduin I und Heinrich 1204–1216, Homburg v. d. Höhe 1905.
Hendrickx B., Régestes des empereurs latins de Constantinople (1204–1261/1272), Thessalonika 1988.
Joinville J. sire de, Histoire de Saint Louis, Credo et lettre à Louis X, red. N. de Wailly, Paris 1874.
Longnon J., L’Empire Latin de Constantinople et la Principauté de Morée, Paris 1949.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, przeł. i red. H. Evert-Kappesowa, Warszawa 1968.
Prinzing G., Kaiser Heinrichs von Konstantinopel vom 13. Januar 1212. Überlieferungsgeschichte, Neuedition und Kommentar, „Byzantion” 1973, R. 43, s. 395–431.
Tafel G.L.F., Thomas G.M., Urkunden zur älteren Handels- und Staatsgeschichte der Republik Venedig mit besonderer Beziehung auf Byzanz und die Levante, t. I–II, Wien 1856.
Valenciennes H. de, Histoire de l’empereur Henri de Constantinople, red. J. Longnon, Paris 1948.
Vuilhorgne L., Pierre de Bracheux. Un héros beauvaisin à Constantinople au début du XIIIe siècle: Pierre de Bracheux, sa famille, son rôle dans la IVe croisade (1170–1209), „Mémoires de la Société académique de l’Oise”, t. 14, dodatek, Beauvais 1891.
Божилов И., Фамилята на Асеневци (1186–1460). Генеалогия и просопография, София 1985.
Данчева-Василева А., България и Латинската империя (1204–1261), София 1985.
Златарски В.H., История на българската държава през средните векове, t. 3, София 1972.
Попруженко М.Г., Синодик царя Борила, „Български старини” 1928, nr 8.
Успенский Ф.И., О древностях города Тырнова, „Известия Русского Института в Константинополь” 1901, nr 7, s. 1–24.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2007
OPEN ACCESS