Słowa kluczowe
model nomadyzmu
gospodarka koczownicza
migracje koczowników
Jak cytować
Abstrakt
Ustalenia przyjęte w latach 70. i 80. XX wieku przez Anatolija Michajłowicza Chazanowa, dotyczące opisu ludów koczowniczych, wywarły duży wpływ na współczesne podejście do badań nad gospodarką, strukturami społecznymi i relacjami nomadów ze społecznościami osiadłymi. Celem artykułu jest analiza kluczowych założeń Chazanowa i ich krytyczna ocena. Przedstawiona została biografia uczonego, którego działalność naukowa rozwijała się w kontekście ograniczeń ideologicznych i politycznych ZSRR, co w znacznym stopniu wpłynęło na kształt jego teorii. Autorzy oparli się na jego fundamentalnych pracach – zwłaszcza na monografii Nomads and the outside world (1984) oraz na literaturze porównawczej z zakresu antropologii i etnologii. Zrekonstruowany model Chazanowa traktuje nomadyzm jako wąską specjalizację gospodarczą, równoległą względem rolnictwa. Wnioski autorów wskazują na wysoką wartość poznawczą tej koncepcji w zakresie porządkowania terminologii i typologii zjawisk pastoralnych. Jednocześnie podkreślono jej ograniczenia, wynikające z postulowanej ahistoryczności społeczeństw koczowniczych i tezy o antyrozwojowym charakterze ich gospodarki.
Bibliografia
Asad T., Equality in nomadic social systems? Notes towards the dissolution of an anthropological category [w:] Pastoral production and society, red. C. Lefebure, Cambridge 1979, s. 419–428.
Barfield T.J., The Perilous Frontier. Nomadic Empires and China, Cambridge–Oxford 1992.
Casimir M.J., The Determinants of Rights to Pasture: Territorial Organisation and Ecological Constrains [w:] Mobility and Territoriality, red. M.J. Casimir, A. Rao, New York–Oxford 1992, s. 153–203. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003135135-8
Chazanow A.M., Pastoralists in the Contemporary World: The Problem of Survival [w:] Changing Nomads in a Changing World, red. J. Grant, A.M. Chazanow, Brighton–Portland 1998, s. 7–23. DOI: https://doi.org/10.2307/jj.3643606.6
Cribb R., Nomads in archaeology, Cambridge1991. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511552205
Gellner E., The Soviet and the Savage, „Current Anthropology", grudzień 1974, t. 16, nr 4, s. 595–601. DOI: https://doi.org/10.1086/201621
Goldschmidt W., A General Model for Pastoral Social System [w:] Pastoral Production and Society, red. C. Lefebure, Cambridge 1979, s. 15–28.
Gumilow L., Dzieje etnosów Wielkiego Stepu, Kraków 1997.
Irons W., Political Stratification Among Pastoral Nomads [w:] Pastoral Production and Society, red. C. Lefebure, Cambridge1979, s. 361–374.
Khazanow A.M., Nomads and the Outside World, Cambridge 1984.
Kloczko W.I., Kośko A., Nomadism and Pastoralism – an Outline Programme for a Discussion, „Baltic-Pontic Studies” 1994, t. 2, s. 1–4.
Rudienko S., K waprosu о formach skotowodszeskowo chozjajstwa i o kociwenikach, „Materiały po odtdieleniu Etnografii” 1961, nr 1, s. 1–32.
Szynkiewicz S., Interactions Between the Nomadic Cultures of Central Asia and China in the Middle Ages [w:] Centre and Periphery. Comparative Studies in Archaeology, red. T.C. Champion, London 1989, s. 151–158.
Vainsthein S., Nomads of South Siberia, Cambridge 1980.
Wojna R., Wielki świat nomadów, Warszawa 1983.
Митрохин Н., Русская партия. Движение русских националистов в СССР 1953–1985, Москва 2003.
Хазанов A.M., Социальная история скифов: Основные проблемы развития древних кочевников евразийских степей, Москва 1975.
Хазанов A.M., Кочевники и внешний мир, Алматы 2000.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2007
OPEN ACCESS