Abstrakt
W artykule podjęto problematykę funkcjonowania i transformacji idei jugosłowiańskiej w okresie rozpadu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (SFRJ) na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. Punktem wyjścia jest analiza czynników społecznych, politycznych i gospodarczych, które w istotny sposób wpłynęły na osłabienie więzi federacyjnych i wzmocnienie tendencji separatystycznych. Celem badania jest ukazanie ewolucji idei jugosłowiańskiej w kontekście narastających konfliktów etnicznych, rozwoju ideologii nacjonalistycznych i prób utrzymania jedności państwa, podejmowanych przez władze federalne oraz wybrane środowiska polityczne. Podstawą analizy są źródła historyczne, dokumenty partyjne, państwowe i literatura przedmiotu. Autorka stosuje metodę historyczno-polityczną, interpretując procesy społeczno-polityczne w kontekście międzynarodowym. Wyniki badań wskazują, że w pierwszej połowie lat 90. idea jugosłowiańska nadal miała zwolenników, zwłaszcza wśród części elit społeczno-politycznych federacji. Inicjatywy projugosłowiańskie, obecne w oficjalnym dyskursie, okazały się jednak niewystarczające wobec przeważających procesów dezintegracyjnych. Wnioskiem autorki jest stwierdzenie, że idea jugosłowiańska nie zanikła całkowicie, lecz uległa przekształceniu, stając się elementem sporów ideowych i politycznych w regionie Bałkanów w latach 90. XX wieku.
Bibliografia
Antonić S., Zarobljena zemlja. Srbija za vlade Slobodana Miloševića, Beograd 2002.
Baćević Lj., Masovni mediji i politička kultura [w:] Fragmenti političke kulture, red. M. Vasović, Beograd 1998.
Bataković D. T., Kosovo. La spirale de la haine, Lausanne 1993.
Bilski R., Kocioł bałkański, Warszawa 2000.
Bougarel X., Bosnie. Anatomie d’un conflit, Paris 1996. DOI: https://doi.org/10.3917/dec.bouga.1996.01
Branković S., Serbia at War with Itself. Political Choice in Serbia 1990–1994, Belgrade 1995.
Bujwid-Kurek E., System partyjny Republiki Serbii [w:] Współczesne systemy partyjne wybranych państw europejskich, red. M. Grzybowski, A. Zięba, Kraków 1996, s. 207–235.
Čaušević I., Uočljive karakteristike politike i rata u BiH [w:] Ratovi u Jugoslaviji 1991–1999: zbornik saopštenja i diskusije sa okruglog stola, Beograd 7–9 novembar 2001, red. R. Ratković, Beograd 2002.
Dragović-Soso J., „Saviours of the Nation”. Serbia’s Intellectual Opposition and the Revival of Nationalism, London 2002. DOI: https://doi.org/10.1515/9780773570924
Garde P., Vie et mort de la Yougoslavie, Paris 1992.
Gojković D., Trauma bez katarze [w:] Srpska strana rata, red. N. Popov, Beograd 1996.
Holbrooke R., To End a War, New York 1998.
Horvat B., Ratovi u Jugoslaviji 1991–2001 [w:] Ratovi u Jugoslaviji 1991–1999: zbornik saopštenja i diskusije sa okruglog stola, Beograd 7–9 novembar 2001, red. R. Ratković, Beograd 2002.
Jović B., Knjiga o Miloševiću, Beograd 2001.
Jović B., Poslednji dan SFRJ, Beograd 1996.
Karadžić R., Srbi u Bosni [w:] Bulatović Lj., Radovan, Beograd 2002.
Kostić B., 1991 – da se ne zaboravi, Beograd 1996.
Kovačević S., Dajić P., Chronology of the Yugoslav Crisis, Belgrade 1994.
Kukułka J., Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945–2000, Warszawa 2001.
Lutard C., Géopolitique de la Serbie-Monténégro, Bruxelles 1993.
MacQueen A., Budjenje nacionalizma [w:] Smrt Jugoslavije, reż. P. Mitchell, BBC, Wielka Brytania 1995–1996.
Major N., Raspad druge Jugoslavije [w:] Ratovi u Jugoslaviji 1991–1999: zbornik saopštenja i diskusije sa okruglog stola, Beograd 7–9 novembar 2001, red. R. Ratković, Beograd 2002.
Milosavljević O., From the memorandum to „collective” responsibility [w:] Serbian elite, red. N. Tasić, Beograd 2001.
Milošević B., Prvih deset godina 1987–1997, Beograd 1997.
Obradović M., Vladajuća stranka [w:] Srpska strana rata, red. N. Popov, Beograd 1996.
Oro S., O ulozi vladarskih težnji u jugoslovenskim ratovima [w:] Ratovi u Jugoslaviji 1991–1999: zbornik saopštenja i diskusije sa okruglog stola, Beograd 7–9 novembar 2001, red. R. Ratković, Beograd 2002.
Owen D., Balkan odyssey, London 1996.
Perović L., Beg od modernizacije [w:] Srpska strana rata, red. N. Popov, Beograd 1996.
Pešić V., Rat za nacionalne države [w:] Srpska strana rata, red. N. Popov, Beograd 1996.
Pešić V., Razrešnica, Beograd 2001.
Plenča D., Srpska partiokratija u apokalipski 1990-1996 [w:] Ratovi u Jugoslaviji 1991–1999: zbornik saopštenja i diskusije sa okruglog stola, Beograd 7–9 novembar 2001, red. R. Ratković, Beograd 2002.
Potel J.Y., Les 100 portes de l’Europe centrale et orientale, Paris 1998.
Pregovori do 15. Novembra, „Borba” 17.10.1991, s. 14. DOI: https://doi.org/10.1016/0958-2118(91)90163-O
Stawowy-Kawka I., Historia Macedonii, Wrocław–Warszawa–Kraków 2000.
Stokić Lj.Đ., Demokratija i osvajanje vlasti. Zbori v Srbiji 1990, Beograd 1994.
Svima je bolje da prihvate želju Srbije za mirom, „Politika”, 7.07.1991, s. 1.
Toholj M., O osnivanju SDS [w:] Bulatović Lj., Radovan, Beograd 2002, s. 121.
Waldenberg M., Rozbicie Jugosławii. Od separacji Słowenii do wojny kosowskiej,
Warszawa 2003.
Wilczak J., Kupimy żyrafę, „Polityka”, 27.01.1996, s. 19. DOI: https://doi.org/10.1055/s-2008-1060182
Žarković V., SKJ (Savez Komunista Jugoslavije) u vrtlogu krize [w:] Ratovi u Jugoslaviji 1991–1999: zbornik saopštenja i diskusije sa okruglog stola, Beograd 7–9 novembar 2001,
red. R. Ratković, Beograd 2002, s. 34–146. DOI: https://doi.org/10.2298/GENSR0203041C
YUTEL, 10 lipca 1991 r., Główne wydanie wiadomości i specjalne wydania wiadomości. YUTEL - główny kanał Jugosłowiańskiej Telewizji Publicznej, Dostęp: Grudzień 2004, Center za prikupljanje dokumentacije o ratovima 1991-1999, Belgrad.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2009
OPEN ACCESS