Abstrakt
Artykuł jest poświęcony analizie stosunku władców królestwa bosporańskiego do Rzymu, odzwierciedlonego w ich propagandzie politycznej. Autor wykorzystuje przede wszystkim źródła epigraficzne i numizmatyczne, które pozwalają śledzić zmiany w ideologii władzy i relacjach z Imperium Rzymskim. Początkowo, w czasach Mitrydatesa VI, propaganda bosporańska nie zawierała odniesień do Rzymu, podkreślając niezależność władcy. Sytuacja zmieniła się wraz z podporządkowaniem Bosporu Rzymowi, kiedy pojawiły się tytuły takie jak amicus populi Romani czy philokaisar, wskazujące na lojalność wobec imperium. Autor pokazuje, że propaganda była zróżnicowana: wobec Rzymu władcy podkreślali swoją zależność i lojalność, natomiast wobec własnych poddanych często eksponowali tradycje lokalne i mitrydatejskie. Analizowane są także zmiany ikonografii monet (np. portrety cesarzy, symbole władzy rzymskiej) oraz ewolucja tytulatury królewskiej. W artykule wskazano również okresy napięć i prób uniezależnienia się od Rzymu (np. panowanie Mitrydatesa VIII), kiedy propaganda odrzucała elementy rzymskie i powracała do tradycji lokalnych. Autor dochodzi do wniosku, że propaganda władców bosporańskich była narzędziem elastycznej polityki, dostosowywanej zarówno do relacji z Rzymem, jak i do potrzeb wewnętrznych państwa.
Bibliografia
Appianus, Historia Romana.
Corpus Inscriptionum Regni Bosporani, Moskwa–Leningrad 1965.
Head B. V., Catalogue of the Greek Coins in the British Museum. Bosporus, London 1889.
Livius Titus, Ab urbe condita.
Memnon, Fragmenta [w:] Jacoby F. (red.), Die Fragmente der griechischen Historiker, t. III B, nr 434, Berlin–Leiden 1954.
Plutarchus, Vitae parallelae.
Blavatskij V. D., Pantikapej. Očerki istorii stolicy Bospora, Moskwa 1964.
Blavatskij V. D., Le culte des empereurs romains au Bosphore [w:] Mélanges Piganiol, t. 3, Paris 1966, s. 1543.
Blavatskij T. V., Reskripty carja Aspurga, „Sovetskaja archeologija” 1965, nr 2, s. 206–207.
Blavatskij T. V., O Reskuporide pervom, „Sovetskaja archeologija” 1976, nr 4, s. 57–66.
Braund D., Rome and the Friendly King. The Character of the Client Kingdom, London 1984.
Frolova N. A., The Coinage of the Kingdom of Bosporus A.D. 69–238 [w:] British Archaeological Reports, International Series, Oxford 1979, s. 65–74. DOI: https://doi.org/10.30861/9780860540496
Frolova N. A., O vremeni pravlenija Gepeperii i Mitridata III, „Vestnik drevnej istorii” 1977, nr 3, s. 78–89.
Frolova N. A., Mednye monety Kotysa kak istoričeskij istočnik, „Sovetskaja archeologija” 1976, nr 3, s. 54–66.
Gajdukevič B. F., Bosporskoe carstvo, Moskwa 1949.
Golenko K. V., Denežnoe obraščenie Kolhidy v rimskoe vremja, Leningrad 1964.
Gruen E. S., The Hellenistic World and the Coming of Rome, Berkeley–Los Angeles–London 1986.
Nadel B., Reges amici północnego Nadczarnomorza i ich stosunki z Rzymem, „Eos” 1961, t. 51, s. 121–134.
Nadel N., Penetracja Rzymu i wpływy rzymskie na północnym wybrzeżu Morza Czarnego, „Meander” 1969, t. 24.
Nawotka K., Asander of Bosporus: His Coinage and Chronology, „American Journal of Numismatics” 1991–1992, t. 3–4, s. 29–42.
Schur W., Die Orientpolitik des Kaisers Nero, Leipzig 1923.
Žebelev S. A., Severnoe Pričernomor’e, Moskwa 1953.
Zograf A. N., Antičnye monety [w:] Materialy i issledovanija po archeologii SSSR, t. 16, Moskwa 1951.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1995
OPEN ACCESS