Abstrakt
W artykule przeanalizowano kadzielnice – specyficzny typ naczyń ceramicznych odkrywanych na stanowisku archeologicznym w Novae. Autor koncentruje się na ich typologii, chronologii oraz kontekście kulturowym, wykorzystując zarówno materiał z Novae, jak i analogie z innych ośrodków produkcyjnych w Mezji i Tracji. Na wstępie przedstawiono stan badań oraz problemy związane z niewielką liczbą znalezisk tego typu w Novae. Wskazano jednocześnie główne centra produkcji ceramiki – takie jak Pawlikeni, Hotnica i Butowo – które dostarczały wyroby na szeroki obszar regionu. Produkcja ta miała zarówno lokalne (trackie), jak i zewnętrzne (np. małoazjatyckie) inspiracje. Autor wyróżnia dwa podstawowe typy kadzielnic. Pierwszy typ to niewielkie naczynia o formie kubków z perforowanymi ściankami i stożkowatym wybrzuszeniem dna. Były one używane głównie w kontekście domowym i datowane są od początku II do połowy III wieku n.e. Drugi typ występuje głównie w kontekstach sepulkralnych i charakteryzuje się bardziej rozbudowaną formą, często z dekoracją plastyczną i wysoką stopką. Analiza chronologiczna wskazuje, że produkcja kadzielnic rozwijała się w kilku fazach, szczególnie intensywnie w okresie Sewerów. W artykule podkreślono także znaczenie tradycji trackich w kształtowaniu form tych naczyń oraz ich związek z praktykami religijnymi i pogrzebowymi. Z wniosków wynika, że kadzielnice z Novae stanowią ważne świadectwo lokalnej produkcji ceramicznej oraz synkretyzmu kulturowego w prowincjach rzymskich. Ich analiza pozwala lepiej zrozumieć zarówno codzienne życie mieszkańców, jak i ich praktyki rytualne.
Bibliografia
Bujukliev H., Trakijska mogilna grobnica ot s. Madrec, Starozagorski okrǎg, „Razkopki i proučvanija” 1984, t. 10, s. 34–49.
Collingwood R. G., Richmond I., The Archaeology of Roman Britain, London 1969.
Conczewa M., Sztuka ziemi trackiej, Warszawa 1979.
Ivanov T., Otčet za razkopkite pri Kadin Most, „Izvestija na Bǎlgarsko istoričesko družestvo” 1910, t. 1, s. 73–92.
Knipowitsch T., Untersuchungen zur Keramik römischer Zeit aus den griechischen Städten an der Nordküste des Schwarzen Meeres, Frankfurt 1929.
Novae – Sektor Zachodni 1976, red. Parnicki-Pudełko S., Poznań 1981.
Reinfuss G., Die Keramik der Jahre 1958/59, „Carnuntum Jahrbuch” 1959, s. 87–112.
Soultov B., Ancient Pottery Centres in Moesia Inferior, Sofia 1976.
Soultov B., Antični grobni nahodki ot Veliko Tărnovski okrăg, „Izvestija na okrǎžen istoričeski muzej” 1968, t. 4, s. 45–58.
Soultov B., Ceramic Production on the Territory of Nicopolis ad Istrum (II–IV century) [w:] „Annuaire de l’Université de Sofia, Kliment Ohridski. Faculté d’Histoire” 1985, t. 76, cz. 2, s. 77–108.
Soultov B., Glinieni kadelnici ot Butovo i Hotnitza, „Izvestija na Bǎlgarskija arheologičeski institut” 1972, t. 33, s. 177–181.
Soultov B., The Typology and Chronology of Provincial Roman Pottery from Lower Moesia [w:] Ancient Bulgaria, Nottingham 1981, s. 95–110.
Soultov B., Thrakische Traditionen in der Produktion der antiken Keramikzentren bei Hotniza, Pawlikeni, Butowo und Bjala Cerkwa [w:] Actes du IIIe Congrès International de Thracologie, t. 2, Sofia 1984, s. 184–187.
Stefanov S., Antični pametnici ot Svištovsko, „Izvestija na Bǎlgarskija arheologičeski institut” 1928–1929, t. 5, s. 121–140.
Turcu M., Geto-Dacii din Cîmpia Munteniei, București 1979.
Valov V., Antični nekropoli v Svištovsko, „Archeologija” 1965, t. 7, s. 23–36.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1995
OPEN ACCESS