Słowa kluczowe
liryka grecka
tekst pisany
poezja archaiczna
tradycja oralna
kultura grecka
Jak cytować
Abstrakt
W artykule przeanalizowano specyfikę greckiej liryki archaicznej w kontekście relacji między tradycją oralną a tekstem pisanym i znaczenie sposobu przekazu dla funkcjonowania dzieła literackiego. Celem pracy jest ukazanie charakteru oralności greckiej liryki oraz wskazanie wpływu formy przekazu na proces komunikacji literackiej. Autorka zastosowała metodę analizy literaturoznawczej i historycznoliterackiej, odwołując się do teorii oralności, poetyki odbioru oraz badań nad komunikacją literacką. Wykazano, że grecka liryka archaiczna miała charakter oralny, jednak w przeciwieństwie do epiki nie była tworzona improwizacyjnie podczas wykonania, lecz opierała się na istniejącym wcześniej tekście autora. Oralność wpływała na relację między nadawcą i odbiorcą, ograniczając dystans czasowy i przestrzenny oraz podporządkowując dzieło konkretnej sytuacji wykonawczej. Podkreślono, że tekst pisany w literaturze nowożytnej umożliwia wielość interpretacji i oderwanie dzieła od pierwotnego kontekstu, czego brakowało w archaicznej liryce greckiej. Rezultaty analizy wskazują, że specyfika greckiej liryki archaicznej wynikała przede wszystkim z oralnego sposobu funkcjonowania dzieła, który determinował zarówno jego strukturę, jak i sposób odbioru.
Bibliografia
Anax [w:] Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft, t. 1, nr 2, Stuttgart 1894, kol. 2051.
Andronikos M., He „Dirike eisdole” kai ta archaiologika euremata, „Hellenika” 1954, nr 13, s. 221–240.
Astrom P., Demakopoulou K., New Excavations in the Citadel of Midea 1983–84, „Opuscula Atheniensia” 1986, nr 16, s. 19–25.
Beancourt P.P., The End of the Greek Bronze Age, „Antiquity” 1976, nr 50, s. 40–47. DOI: https://doi.org/10.1017/S0003598X00070617
Blegen C. W., Post-Mycenaean Deposits in Chamber Tombs, „Archaeologike Ephemeris” 1937, t. 1, s. 377–390.
Bockisch G., Die Rolle der Volksmassen bei der Entstehung der frühen Polis (12.–8. Jh. v.u.Z.) [w:] Die Rolle der Volksmassen in der Geschichte der Vorkapitalistischen Gesellschaftsformationen, red. J. Herrmann, I. Sellnow, Berlin 1975, s. 87–102. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112582909-010
Carpenter R., Discontinuity in Greek Civilisation, Cambridge 1966.
Chadwick J., The Mycenaean World, Cambridge 1975.
Danov Ch., Trakowie, Warszawa 1987.
Deger-Jalkotzy S., Fremde Zuwanderer im spämykenischen Griechenland: zu einer Gruppe handgemachter Keramik aus d. Myk. III C, Wien 1977.
Deger-Jalkotzy S., Das Problem der „Handmade Burnished Ware” von Myk. III C [w:] Griechenland, die Ägäis und die Levante während der „Dark Ages” vom 12. bis zum 9. Jh. v. Chr., Wien 1983, s. 161–168.
Deger-Jalkotzy S., Mykenische Herrschaftsformen ohne Paläste und die griechische Polis [w:] Politeia. Acts of the 6th Aegeum Conference, Heidelberg 1995, s. 367–377.
Demakopoulou K., To mikenaiko hiero sto Amyklaio, Athina 1982, s. 29–96.
Desborough, V. R. d’A, The Greek Dark Ages, London 1972.
Desborough, V. R. d’A, The Last Mycenaeans and Their Successors. An Archaeological Survey c. 1200–1000 B.C., Oxford 1964.
Desborough V. R. d’A., Protogeometric Pottery, Oxford 1952.
Deshayes J., Argos. Les fouilles de la Deiras, Paris 1966.
Dickinson O. T. P. K., The Aegean Bronze Age, Cambridge 1993.
Dumitrescu V., The Prehistory of Romania: from the earliest times to IOOO B.C. [w:] The Cambridge Ancient History, t. 3, cz. 1, Cambridge 1982, s. 1–74. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521224963.002
Felsch R., Mykenischer Kult im Heiligtum bei Kalapodi [w:] Sanctuaries and Cults in the Aegean Bronze Age. Proc. of the First Int. Symposium at the Swedish Institute in Athens 12–13. May 1980, Stockholm 1981, s. 81–88.
Felsch R., Kalapodi: Bericht über die Grabungen, „Archäologischer Anzeiger” 1987, s. 1–99.
Furumark A., Mycenaean Pottery. Analysis and Classification, Stockholm 1941.
Furumark A., The Mycenaean III C Pottery and Its Relation to Cypriote Fabrics, „Opuscula Archaeologica” 1944, nr 3, s. 194–265.
Georgiev V.I., The Arrival of the Greeks in Greece: The linguistics evidence [w:] Bronze Age Migrations in the Aegean. Proc. of the First Int. Coll. on Aegean Prehistory, red. R.A. Crossland, A. Birchall, London 1973, s. 243–257.
Gschnitzer F., Vocabulaire et institutions: la continuité historique du deuxieme aux premier millenaire [w:] Colloquium Mycenaeum, Neuchâtel–Genève 1979, s. 109–134.
Gschnitzer F., Griechische Sozialgeschichte, Wiesbaden 1981.
Hammond N. G. L., Migrations and Invasions in Greece and Adjacent Areas, Par Ridge, New Jersey 1976.
History of the Hellenic World, Athens 1975, s. 50–61.
Hood Μ. S. F., Northern Penetration of Greece at the End of the Early Helladic Period and Contemporary Balkan Chronology [w:] Bronze Age Migrations in the Aegean. Proc. of the First Int. Coll. on Aegean Prehistory, red. R.A. Crossland, A. Birchall, London 1973, s. 59–71.
Hooker J., Mycenaean Greece, London 1976.
Hope-Simpson R., Lazenby J. F., The Catalogue of the Ships in Homer’s Iliad, Oxford 1970.
Iakovidis S., The Chronology of LH III C, „American Journal of Archaeology” 1979, nr 83, s. 454–462. DOI: https://doi.org/10.2307/504145
Kilian K., La caduta dei palazzi micenei continentali Aspetti archeologici [w:] Le origini dei Greci Dorie mondo egeo Colloquio internazionale, red. D. Musti, Rome–Bari 1985, s. 73–115.
Kilian K., Nordwestgriechische Keramik aus der Argolis und ihre Entsprechungen in der Subapeninfacies [w:] Atti delle XX Riunione Scientifica dell’Istituto Italiana de Preistoria e Protoistoria in Basilicata 1976, Firenze 1978, s. 311–320.
Kilian K., Zum Ende der mykenischen Epoche in der Argolis, „Jahrbuch des Römisch-Germanischen Zentralmuseums” 1980, nr 27, s. 166–195.
Krogulska M., Late Mycenaean Tradition in Boeotian Archaic Terracottas [w:] Atti e memorie del I° Congresso Internazionale di Micenologia, Roma 1968, s. 228–231.
Lambrinoudakis V., Staatskult und Geschichte der Stadt Epidauros, “Archaiognosia” 1980, t. 1, s. 39–63.
Lerat L., Trouvailles mycénennes à Delphes, „Bulletin de Correspondance Hellénique” 1935, nr 59, s. 329–375. DOI: https://doi.org/10.3406/bch.1935.2778
Lewartowski K., The end of the Mycenaean culture. Events on the Greek mainland in the light of archaeological sources, Warszawa–Wrocław 1989.
Marinatos S., The first ‘Mycenaeans’ in Greece [w:] Bronze Age migrations in the Aegean. Proc. of the First Int. Coll. on Aegean Prehistory, red. R.A. Crossland, A. Birchall, London 1973, s. 107–113.
Meyer Ed., Geschichte des Altertums, t. 2, Stuttgart 1893.
Morpurgo Davies A., Terminology of power and terminology of work in Greek and linear B [w:] Colloquium Mycenaeum, Neuchâtel–Genève 1979, s. 87–108.
Muller K., Die Dorier, Breslau 1844.
Mylonas G., O Taphikos Kiklos B ton Mikenon, Athenai 1972.
Mylonas G., Ergon Athens 1975.
Palmer L., The interpretation of Mycenaean Greek texts, Oxford 1963.
Perdrizet F., Fouilles des Delphes, t. 5, Paris 1908.
Prendi F., The prehistory of Albania [w:] The Cambridge Ancient History, t. 3, cz. 1, s. 187–237. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521224963.006
Renfrew A. C., Problems in the general correlation of archeological and linguistic strata in prehistoric Greece: the model of autochthonous origin [w:] Bronze Age migrations in the Aegean. Proc. of the First Int. Coll. on Aegean Prehistory, red. R. A. Crossland, A. Birchall, London 1973, s. 263–279.
Rutter J. B., Ceramic evidence for northern intruders in Southeastern Greece, „American Journal of Archaeology” 1975, nr 79, s. 17–32. DOI: https://doi.org/10.2307/503336
Rutter J. B., A plea for abandonment of the term ‘Submycenaean’, „Temple University Aegean Symposium” 1978, nr 3, s. 58–65.
Shanabrook D. C., The collapse of the Mycenaean world, Michigan State University 1978 (niepublikowana rozprawa doktorska).
Thomas C. G., From Wanax to Basilus. Kingship in the Greek Dark Age, „Hispania Antiqua” 1976, nr 6, s. 187–206.
Ventris M., Chadwick J., Evidence for Greek Dialect in the Mycenaean Archives, „The Journal of Hellenic Studies” 1953, nr 73, s. 84–103. DOI: https://doi.org/10.2307/628239
Wace A. J. B., The Last Days of Mycenae [w:] The Aegean and the Near East. Studies presented to H. Goldman on the ocasion of her 75-th birthday, New York 1956, s. 125–136.
Wells B., Asine II:4:1. The Protogeometric Period, Stockholm 1983.
Wesenberg B., Kapitelle und Basen, Düsseldorf 1971, s. 146–148. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01373964
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1999
OPEN ACCESS