Abstrakt
Artykuł dotyczy początków organizacji systemu osmańskiego na ziemiach albańskich od końca XIV do połowy XV wieku. Problem badawczy dotyczy sposobów podboju Albanii przez Osmanów i procesu tworzenia administracyjnych oraz społeczno-gospodarczych podstaw ich panowania. Celem pracy jest przedstawienie kolejnych etapów podboju albańskich ziem i analiza organizacji sandżaku Arvanid oraz systemu timarowego. Autor zastosował metodę historyczno-źródłową, wykorzystując źródła osmańskie, kroniki oraz osmańskie księgi katastralne, szczególnie defter z 1432 r. W artykule wykazano, że początkowo Turcy występowali na ziemiach albańskich jako sojusznicy lokalnych książąt chrześcijańskich, stopniowo jednak przechodzili do trwałego podporządkowania regionu. Omówione zostały: znaczenie bitwy pod Savrą z 1385 r., utworzenie sandżaku Arvanid i rozwój systemu timarowego wzorowanego częściowo na bizantyńskiej pronoji. Autor podkreśla, że osmański rejestr ziem i ludności z 1432 r. stał się początkiem długotrwałego oporu Albańczyków przeciw Osmanom, którego kulminacją było powstanie Skanderbega. Rezultaty analizy wskazują, że osmański system administracyjno-wojskowy w Albanii kształtował się stopniowo i opierał się zarówno na adaptacji miejscowych struktur, jak i na konsekwentnym podporządkowywaniu społeczeństwa interesom państwa osmańskiego.
Bibliografia
Archiwum Rady Ministrów RT, Istanbul, Księga katastralna nr 367.
Beldiceanu N., Beldiceanu-Steinherr I., Recherche sur la province de Qaraman au XVI siècle, „Journal of the Economic and Social History of the Orient” 1968, t. 11, nr 1, s. 1–129. DOI: https://doi.org/10.2307/3596229
Cvetkova В., Les tahrir defterleri comme sources pour l’ histoire de la Bulgarie et des pays balkaniques, „Revue des Etudes sud-est européennes” 1978, t. 16, cz. 1, s. 91–104.
Deny J., Timar [w:] Enzyklopaedia des Islam, t. 4: S–Z, Leiden–Leipzig 1934, s. 830–840.
Gegaj A., L’Albanie et l’invasion turque au XV siecle, Louvain–Paris 1937.
George Kastriot-Scanderbeg and the Albanian - Turkish war of the XVth century, Tirana 1967.
Hadjibegić H., Kanunnama sultana Sulejmana Zakonodavca iz prvih godina njegova vlade, „Glasnik Zemalskog Muzeja u Sarajevu” 1949–1950, R. 4–5.
Hauziński J., Odbudowa państwa Osmanów i jego organizacja wojskowa w połowie XV wieku, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne”, z. 119, Kraków 1995.
Hauziński J., Leśny J., Historia Albanii, Wrocław–Warszawa–Gdańsk 1992.
Inalcik H., Arnāwutluk [w:] The Encyclopaedia of Islam. New Edition, t. 1, Leiden–London 1960, s. 653–656.
Inalcik H., Fatih devri üzerinde tetkikler ve vesikalar (Studia i dokumenty o epoce Mehmeda II), „Türk Tarih Kurumu”, R. XI, seria III, nr 6, Ankara 1954, s. 137–184.
Inalcik A., Les regions de Kruje et de la Dibra autour de 1467 (d’après les documents ottomans) [w:] Deuxieme Confernce des Études Albanologiqes, t. 1, Tirana 1969, s. 221–237.
Inalcik H., Ottoman Methods of Conquest, „Studia Islamica” 1954, t. 2, s. 103–129. DOI: https://doi.org/10.2307/1595144
Inalcik H., Arvanid [w:] Hicri 835 Tarihli Suret-i Defter-i San- cak-i Arvanid. Turk Tarih Kurumu yarinlarindan XIV Seri, Ankara 1954, s. XI–XXXIV.
Inalcik H., Timariotes chrétiens en Albanie au XVe siècle d’après un registre de timars ottoman, „Mitteilungen des Österreichischen Staatsarchivs”1952, t. 4, s. 118–138.
Lewis B., Narodziny nowoczesnej Turcji, Warszawa 1972.
Meier M. S., K voprosu o proischoždenii timara [w:] Formy feodalnoj zemelnoj sobstven- nosti i vladenija na Bližnem i Srednem Vostoke, Moskva 1979, s. 110–118.
Norris H. T., Islam in the Balkans. Religion and Society between Europe and the Arab World, London 1995.
Pitcher D. E., An Historical Geography of the Ottoman Empire from Earliest Times to the End of the Sixteenth Century with Detailed Maps to Illustrate the Expansion of the Sultanate, Leiden 1972. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004659780
Pollo S., Puto A., The History of Albania from its Origins to the Present Day, London 1981.
Pulaha S., Peryferyjne i centralne obszary sandżaku Szkodry do końca XV w., cz. 1, „Studime Historike” 1971, nr 2, s. 243–273.
Pulaha S., Peryferyjne i centralne obszary sandżaku Szkodry do końca XV w., cz. 2, „Studime Historike” 1971, nr 3, s. 115–138.
Rossi E., Saggio sul dominio turco e l’introduzione dell’Islam in Albania, „Rivista d’Albania” 1942, t. 3, s. 200–213.
Uzunçarşili I. H., Aqçe [w:] Islam Ansiklopedisi, z. I, İstanbul 1940, s. 232–233.
Werner E., Die Geburt einer Grossmacht – Die Osmanen (1300–1481). Ein Beitrag zur Genesis des türkischen Feudalismus, Berlin 1978. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112535769
Zachariadou E. A., Marginalia on the history of Epirus and Albania (1380–1418), „Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenländes” 1988, R. LXXVIII, s. 195–210.
Željazkova A., Razprostranenije na isljama v zapadnobalkanskite zemi pod osmanske vlast XV–XVIII vek, Sofia 1990.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1999
OPEN ACCESS