Słowa kluczowe
Marino Barlezio
powstanie albańskie
Wenecja
kroniki tureckie
źródła historyczne
Jak cytować
Abstrakt
W artykule przeanalizowano początki powstania albańskiego pod wodzą Jerzego Kastrioty Skanderbega w latach 1444–1448 i wiarygodność relacji Marina Barlezia, najważniejszego kronikarza dziejów albańskiego bohatera. Problem badawczy dotyczy krytycznej oceny źródeł opisujących pierwsze lata walk Albańczyków przeciw Osmanom i rekonstrukcji rzeczywistego przebiegu wydarzeń. Celem pracy jest skonfrontowanie przekazu Barlezia z innymi źródłami – kronikami tureckimi, bizantyńskimi i dokumentami archiwalnymi, zwłaszcza weneckimi. Autor zastosował metodę krytyki źródeł historycznych i analizę porównawczą przekazów. W artykule wykazano, że choć dzieło Marino Barlezia zawiera wiele przesadnych lub niepotwierdzonych informacji, nie może zostać odrzucone jako źródło historyczne, ponieważ wypełnia liczne luki dotyczące pierwszych lat albańskiego powstania. Szczególną uwagę poświęcono relacjom Skanderbega z Wenecją i konfliktowi albańsko-weneckiemu z lat 1447–1448. Autor podkreśla, że współczesne źródła osmańskie i bizantyńskie dostarczają jedynie fragmentarycznych danych, co utrudnia pełną weryfikację przekazu Barlezia. Rezultaty analizy wskazują, że badania nad początkami powstania albańskiego wymagają ostrożnego korzystania ze źródeł narracyjnych i szerokiego wykorzystania materiałów archiwalnych rozsianych po różnych krajach europejskich.
Bibliografia
Ašik-Paša-Zade, Von Hirtenzelt zur Hohen Pforte, Graz–Wien–Köln 1959.
Barletius M., Historia de vita et rebus gestis Scanderbegi epirotarum principis, Roma 1508–1510.
Biemmi G., Istoria di Giorgio Castrioto detto Scanderbegh, Brescia 1756.
Bonfini A., Historia Pannonica sive Hungaricum rerum decades, Coloniae Aggrippinae 1690.
Chalkokondylas L., De origine ас rebus gestis turchorum, Bonnae 1843.
Commisiones et relationes venetae, t. 1: 1433–1527, Zagrabiae 1876.
Giese F., Die altosmanischen anonymen Chroniken, t. 2, Leipzig 1925.
Musachi G., Breve memoria de li discendenti de nostra casa Musachi [w:] Chroniques greco-romanes inédites ou peu connues, red. C. Hopf, Berlin 1873, s. 270–340.
Parrino J., Acta Albaniae-Vaticana saeculorum XIV et XV atque cruciatam spectantia, t. 1: Acta ex Libris Brevis excerpta colligens (Studi e testi 266), Città del Vaticano 1971.
Valentini J., Acta Albaniae Veneta saeculorum XIV et XV, cz. 3, t. 18–24, Milano–München 1974–1977.
Resti J., Chronica Ragusina, Zagrabiae 1893.
Babinger F., Einleitung [w:] Aufsätze und Abhandlungen zur Geschichte Südosteuropas und der Levante, t. 3, München 1976.
Babinger F., Z dziejów imperium Osmanów. Mehmed Zdobywca i jego czasy, Warszawa 1977.
Biçoku K., Quelques aspects des rapports entre Skanderbeg et Venise [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969, s. 77–86.
Bozhori K., Les historiens byzantins du XVe siècle sur les luttes albano-turques, „Studia Albanica” 1967, nr 2, s. 71–78.
Bozhori K., Lufta shqiptaro-turke në shek. XV – burime bizantine, Tirana 1967.
Božić I., Istorija Crne Gore, t. 2, cz. 2, Titograd 1970.
Božić I., Nemirno Pomorje XV veka, Beograd 1979.
Božić I., O Dukagjinima, „Zbornik Filozosfkog fakulteta” 1964, t. 8, nr 2, s. 347–384.
Božić I., Zetske vojvode pod despotovima [w:] tegoż, Nemirno Pomorje XV veka, Beograd 1979, s. 174–192.
Buda A., Georges Kastriote-Skanderbeg et son époque, „Studia Albanica” 1967, nr 2, s. 49–66.
Buda A., Skënderbeu Gjergj Kastrioti [w:] Fjalor Enciklopedik Shqiptar, Tiranë 1985, s. 965–967.
Bytici F., Barleti mbi marrëdhëniet shqiptaro-venedikase në kohën e Skënderbeut, „Gjurmime albanologjike” 1984, nr 14.
Cutolo A., Scanderbeg, Milano 1940.
Daci S., Lezha nën sundimin e Venedikut, „Gjurmime albanologjike” 1981, nr 11.
Drishti R., L’utilisation des armes à feu par les troupes de Skanderbeg [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969, s. 389–401.
Ducellier A., La facade maritime de la principaute des Kastriote de la fin du XIVe siecle a la mort de Skanderbeg [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969.
Ducellier A., L’Albanie entre Byzance et Venise Xe–XVe siècles, London 1987.
Frashëri K., Gjergj Kastrioti – Skënderbeu në pregun e kryengritjes çlirimtare të vitit 1443, „Studime historike” 1967, nr 4.
Frašeri K., Georgij Kastrioti – Scanderbeg. Nacionalnyj geroj Albanii (1405–1468), Tiranë 1962.
Frašeri K., Istorija Albanii, Tirana 1964.
Gegaj A., L’Albanie et l’invasion turque au XVe siècle, Paris–Louvain 1937.
George Kastriot – Scanderbeg and the Albanian-Turkish war of the XVth century, Tirana 1967.
Hadri F., Vështrim i përgjithshëm mbi historiografinë shqiptare skënderbegiane, „Gjurmime albanologjike” 1985, nr 15, s. 65–95.
Hadri F., L’Historiographie albanaise sur les sources documentaires et littéraires de l’époque de Scanderbeg, „Studia Albanica” 1986, nr 2, s. 48–67.
Hadri A., Pregled na albanskoto osloboditelno dviženje vo epohata na Gerg’ Kastrioti Skenderbeg (1443–1468), Skopje 1968.
Hauziński J., Faktor albański a krucjata warneńska, „Balcanica Posnaniensia. Acta et Studia” 1997, nr 8, s. 51–60. DOI: https://doi.org/10.14746/bp.1997.8.5
Hauziński J., Leśny J., Historia Albanii, Wrocław–Warszawa–Kraków 1992.
Hoxha A., Mbi lokalizimin e fushës së betejës së Torviollit, „Studime historike” 1979, nr 3, s. 229–236.
Inalcik H., Iskender Beg [w:] The Encyclopaedia of Islam, t. 4, Leiden 1978, s. 145.
Isaku S., L’art militaire de Skanderbeg [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969, s. 207–217.
Islami G., Frashëri K., Historia e Shqipërise, t. 1, Tirana 1959.
Jireček K., Albanien in der Vergangenheit [w:] Illyrisch-Albanische Forschungen, t. 1, München–Leipzig 1916, s. 63–124.
Jireček K., Istorija Srba, t. 1, Beograd 1952.
Thallóczy L., Illyrisch-albanische Forschungen, t. 1, München–Leipzig 1916.
Jireček K., Thallóczy L., Zwei Urkunden aus Nordalbanien [w:] Illyrisch-Albanische Forschungen, t. 1, München–Leipzig 1916, s. 125–167.
Jorga N., Geschichte des Osmanischen Reiches, t. 1, Gotha 1908.
Jorga N., Notes et extraits pour servir à l’histoire des croisades, t. 2–3, Paris 1899–1902.
Krekić B., Genesis and failure of the Albanian state in the fourteenth and fifteenth centuries [w:] Dubrovnik, Italy and the Balkans in the Late Middle Ages, London 1980.
Kretschmayr H., Geschichte von Venedig, t. 2, Gotha 1920.
Ljubić S., Listine o odnošajih izmedju južnoga Slavenstva i Mletačke Republike, t. 9–10, Zagreb 1890–1891.
Luarasi A., Vështrem politiko-juridik mbi disa traktate të Skënderbeut, „Studime historike” 1982, nr 1, s. 175–179.
Makušev V., Istoričeskije razyskanija o Slavjanach v Albanii v srednije veka, Varšava 1871.
Malltezi L., Shkaqet e Luftës së Venedikut në 20 vjetët e parë të shek. XV, „Studime historike” 1982, nr 4, s. 135–144.
Marinesco C., Alphonse V, roi d’Aragon et de Naples et l’Albanie de Scanderbeg [w:] „Mélanges de l’École Roumaine en France” 1923, t. 1, s. 1–135.
Mehmet M. A., Chronika Idrisa Bitlisi v kačestve istočnika po istorii pokorenija balkanskogo poluostrova Turkami, „Revue des Etudes Sud-Est Europeennes” 1965, t. 3, nr 1–2, s. 95–132.
Milоšević M., Dileme ekonomske politike mletačke republike prema Kotoru i pomorskim naseljima kotorskog zaliva, „Istorijski Zapisi” 1977, t. 30, nr 1–2, s. 81–102.
Noli F. S., George Castrioti Scanderbeg (1405–1469), New York 1947.
Novak G., Prošlost Dalmacije, t. 1, Zagreb 1944.
Pall F., Die Geschichte Skanderbegs im Lichte der neueren Forschung, „Leipziger Vierteljahrsschrift für Südosteuropa” 1942, nr 6.
Pall F., I Rapporti italo-albanesi intorno alla metà del secolo XV, „Archivio storico per le province napoletane” 1966, t. 83, s. 124–226.
Pall F., Les relations entre la Hongrie et Scanderbeg, „Revue Historique du Sud-Est Européen” 1933, nr 10, s. 119–141.
Pall F., Marino Barlezio uno storico umanista [w:] Mélanges d’Histoire générale, t. 2, Cluj 1938, s. 136–143.
Pall F., Skanderbeg et Janco de Hunedoara (Jean Hunyadi) [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969, s. 87–104.
Petrovitch G. T., Scanderbeg (Georges Castriota). Essai de bibliographie raisonée, Paris 1881.
Pisko I., Skanderbeg. Historische Studie, Wien 1894.
Prifti S., La figure de Skanderbeg chez Barletius symbole de son peuple [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969.
Pulaha S., Lufta shqiptaro-turke në shek. XV – burime osmanë, Tirana 1968.
Pulaha S., Luftëra shqiptaro-turke në veprat e kronistëve osmanë të shek. XV–XVII, „Studime historike” 1968, nr 1, s. 121–153.
Pulaha S., Sur les causes des insurrections des années’30 du XVe siecle en Albanie, „Studia Albanica” 1967, nr 2.
Quirini-Popławska D., Urbs populosissima, opulentissima, liberalissima. Mit czy rzeczywistość późnośredniowicznej Wenecji, Kraków 1997.
Radić F., Prilog za povijest slavenskego juga god. 1448, „Starine” 1895, nr 27.
Radonić J., Djuradj Kastriot Skenderbeg i Albanija u XV veku, „Spomenik”, t. 95, Beograd 1942.
Rozov N. N., Čistjakova N. A., Povest’ o Skanderbege, Moskva–Leningrad 1957.
Sciambra M., Valentini G., Parrino I., L’Albania e Skanderbeg nel piano generale di Callisto III, „Bollettino della Badia Graeca di Grottaferrata” 1966, nr 21, s. 83–136
Shuteriqi D., Arianitët, zotërimet, „Studime historike” 1967, t. 1, s. 57–81.
Spremić M., Harač Skenderbega, „Zbornik Filozofskog fakulteta” 1968, t. 10, nr 1, s. 251–258.
Spremić M., Turski tributari, „Istorijski glasnik” 1970, t. 1–2, s. 9–59.
Stanojević G., Uslovi primanja mletačke vlasti grada Bara 1443 godine, „Istorički časopis” 1956, nr 6.
Studime per epoken e Skenderbeut, red. S. Pulaha, L. Malltezi, P. Hutat, 1–3, Tiranë 1989.
Ščepanović Ž., Odnosi Balšicia i Venecije, „Istorijski Zapisi” 1987, nr 1, s. 25–40.
Šunjić M., Dalmacija u XV stoljeću, Sarajevo 1967.
Szyszkowski W., Wenecja. Dzieje Republiki 726–1797, Toruń 1994.
Tadić J., Venecija i Dalmacija u srednjem veku, „Jugoslovenski Istorijski časopis” 1968, t. 3–4, s. 5–17.
Thallóczy L., Illyrisch-albanische Forschungen, t. 1, München–Leipzig 1916.
Thiriet F., Quelques réflexions sur la politique vénitienne à l’égard de Georges Skanderbeg [w:] Deuxième conférence des études albanologiques, Tirana 1969, s. 69–86.
Thiriet F., Régestes des délibérations du Sénat de Venise concernant la Romanie, t. 3, Paris 1961.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1999
OPEN ACCESS