Abstrakt
W artykule przeanalizowano politykę Imperium Rosyjskiego wobec Greków w pierwszej połowie XIX wieku, szczególnie w kontekście walk narodowowyzwoleńczych przeciw Imperium Osmańskiemu. Problem badawczy dotyczy relacji rosyjsko-greckich i rosyjskich koncepcji politycznych wobec kwestii greckiej oraz osłabienia Turcji. Celem pracy jest ukazanie politycznych, religijnych i ideologicznych podstaw rosyjskiego zainteresowania Grecją. Autor zastosował metodę historyczno-polityczną, analizując memoriały polityczne, dokumenty dyplomatyczne i poglądy rosyjskich elit politycznych. W artykule wykazano, że rosyjska polityka wobec Greków była niejednolita: część elit opowiadała się za utworzeniem niepodległego państwa greckiego, inni chcieli jedynie rozszerzenia rosyjskich wpływów w Imperium Osmańskim. Omówione zostały: działalność heterii, rola fanariotów i znaczenie idei „trzeciego Rzymu” w polityce rosyjskiej. Autor podkreśla, że sprawa grecka była istotnym elementem rosyjskiej ekspansji politycznej i religijnej na Bałkanach. Rezultaty analizy wskazują, że Rosja postrzegała Greków zarówno jako prawosławnych sojuszników, jak i narzędzie realizacji własnych celów geopolitycznych.
Bibliografia
Połnoje sobranije zakonow Rossijskoj Impierii, Sankt–Pieterburg 1830, t. 4, nr 3128, s. 624–628.
Rostopczyn F. W., Zapiska grafa F. W. Rostopczyna o politiczeskich otnoszenijach Rossii w poslednije miesiacy Pawłowskogo carstwowanija, „Russkij Archiw” 1878, ks. 1, s. 103–110.
Bazylow L., Historia powszechna 1789–1918, Warszawa 1986.
Bazylow L., Historia Rosji, t. 1, Warszawa 1983.
Danilewskij N. J., Rossija i Jewropa. Wzgljad na kulturnyje i politiczeskije otnoszenija sławianskogo mira k giermano-romanskomu, Sankt-Pieterburg 1899.
Garlicka A., Bałkany a Europa w XIX i XX w. [w:] Dziesięć wieków Europy. Studia z dziejów kontynentu, Warszawa 1983, s. 364–412.
Giza A., Słowianofile rosyjscy wobec kryzysu bałkańskiego 1875–1878, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1982.
Leontiew K. N., Wizantinizm i Sławjanstwo, Moskwa 1876.
Leontiew K. N., Russkije, Grieki i Jugosłowianie. Opyt nacjonalnoj psichołogii, „Russkij Wiestnik” 1878, nr 2, s. 747–788.
Ljusić R., Kneżevina Srbija (1830–1839), Beograd 1986.
Stanislawskaja A. M., Rossija i Griecija w konce XVIII – naczale XIX wieka. Politika Rossii w Joaniczeskoj Respublikie 1798–1807, Moskwa 1976.
Szeremiet W. I., Turcija i Adrianopolskij mir 1829 g. Iz istorii wostocznogo woprosa, Moskwa 1976.
Skowronek J., Sprzymierzeńcy narodów bałkańskich, Warszawa 1983.
Tanty M., Bosfor i Dardanele w polityce mocarstw, Warszawa 1982.
Walicki A., W kręgu konserwatywnej utopii. Struktura i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa, Warszawa 1964.
Żygariew S., Russkaja politika w wostocznom woprosie, t. 1, Moskwa 1896.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1999
OPEN ACCESS