Abstrakt
Artykuł jest poświęcony stosunkowi Rosji do kwestii albańskiej na przełomie XIX i XX wieku w kontekście rywalizacji mocarstw oraz konfliktów narodowych na Bałkanach. Problem badawczy dotyczy wpływu rosyjskiej polityki bałkańskiej na rozwój albańskiego ruchu narodowego i relacji Albańczyków z Serbią, Czarnogórą oraz Imperium Osmańskim. Celem pracy jest ukazanie rosyjskiej polityki wobec aspiracji narodowych Albańczyków i konfliktów terytorialnych na Bałkanach. Autor zastosował metodę historyczno-polityczną, analizując dokumenty dyplomatyczne, prasę i literaturę polityczną. W artykule wykazano, że Rosja konsekwentnie wspierała Serbię i Czarnogórę, często kosztem interesów albańskich, traktując Albańczyków jako przeszkodę dla panslawistycznych planów na Bałkanach. Omówione zostały: rozwój albańskiej świadomości narodowej, działalność Ligi Albańskiej i konflikty wokół Kosowa oraz dostępu do Adriatyku. Autor podkreśla, że albański ruch narodowy rozwijał się równolegle z osłabieniem Imperium Osmańskiego i wzrostem zagrożenia ze strony państw słowiańskich. Rezultaty analizy wskazują, że rosyjska polityka wobec Albanii była podporządkowana strategicznym interesom panslawistycznym i dążeniu do umocnienia wpływów rosyjskich na Bałkanach.
Bibliografia
„Kijewskij Tielegraf”, nr 122, 12.10.1875.
„Kölnische Zeitung”, 4.08.1908.
„Moskowskije Wiedomosti”, nr 266, 28.10.1877. DOI: https://doi.org/10.1002/cber.18770100179
„Niediela”, nr 23, 4 VI 1878, s. 737–741.
Pismo D.A. Milutina s prosboj o prisyłkie obrazcow patronow dla czernogorskoj armii [w:] Rossija i nacionalno-oswoboditielnaja borba na Bałkanach 1875–1878, Moskwa 1878, dok. 142, s. 201.
Sprawka A. S. Jonina o summach połuczennych Czernogoriej ot Rossii w 1875–1877 gg. na wojennyje nużdy i zakupku prodowolstwija, Rossija i nacjonalno-oswoboditielnaja borba... [w:] Rossija i nacionalno-oswoboditielnaja borba na Bałkanach 1875–1878, Moskwa 1878dok. 286, s. 364–366.
Telegramma A.S. Jonina A.M. Gorczakowu o pieriegoworach s Awstro-Wiengriej otnositielno priedostawlienija Czernogorii morskogo pobierieżja Adriatiki [w:] Rossija i nacionalno-oswoboditielnaja borba na Bałkanach 1875–1878, Moskwa 1878, dok. 298, s. 381.
Telegramma N.K. Girsa N.G. Gartwigu o posyłkie russkich oficerow w Wienu dla zakupki patronow dla Czernogorii [w:] Rossija i nacionalno-oswoboditielnaja borba na Bałkanach 1875–1878, Moskwa 1878, dok. 146, s. 206.
Telegramma Je.P. Nowikowa w MID o dostawkie w Czernogoriju puszek iz Rossii [w:] Rossija i nacionalno-oswoboditielnaja borba na Bałkanach 1875–1878, Moskwa 1878, dok. 222, s. 289.
Djorjević D., Izlazak Srbje na Jadransko more i konferencija ambasadora u Londonu 1912, Beograd 1956.
Durkowicz-Jakszicz L., Naczertanie lub kilka słów (Načertanije ili nekoliko reči), „Wschód” 1938, nr 1.
Gavrilović M., Miloš Obrenović, t. 3, Beograd 1908.
Giza A., Działania zbrojne wielkiego kryzysu bałkańskiego 1875–1878 r. i udział w nich Polaków, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1984, t. 27, s. 255–278.
Giza A., Neoslawizm i Polacy 1906–1910, Szczecin 1984.
Giza A., Słowianofile rosyjscy wobec kryzysu bałkańskiego w latach 1875–1878, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1982.
Grzegorzewski J., Albania i Albańczycy, Lwów 1910.
Langer W.L., Russia, the Straits Question and the Origins of the Balkan League 1908–1912, „Political Science Quarterly” 1928, September, s. 321–363. DOI: https://doi.org/10.2307/2142971
Sbornik dogoworow Rossii s drugimi gosudarstwami 1856–1917, Moskwa 1950.
Simpson J.Y., The Saburov Memoirs or Bismarck and Russia, Cambridge 1929.
Skazkin S. D., Koniec awstro-russko-giermanskogo sojuza, Moskwa 1974.
Sołowiew N. I., Oczerki turecko-czernogorskoj wojny 1876 i 1877 gg., Sankt–Pietierburg 1898.
Tanty M., Bosfor i Dardanele w polityce mocarstw, Warszawa 1982.
Tanty M., Konflikty bałkańskie w latach 1878–1918, Warszawa 1968.
Tanty M., Rosja wobec wojen bałkańskich 1912–1913 r., Warszawa 1970.
Vučković V.J., Knez Miloš i osnovna politička misao sadržana u Garašaninovom „Načertaniju”, „Jugoslovenska revija za međunarodno pravo” 1954, nr 1, nr 3, s. 44–58.
Vukčević M., Črna Gora i Hercegovina na uoči rata 1874–1878, Cetinje 1950.
Wituch T., Tureckie przemiany. Dzieje Turcji 1878–1923, Warszawa 1980.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1999
OPEN ACCESS