System społeczno-ekonomiczny Ludowej Socjalistycznej Republiki Albanii w latach 1945–1985

Abstrakt

Artykuł jest poświęcony analizie systemu społeczno-ekonomicznego Albanii w okresie rządów komunistycznych od zakończenia II wojny światowej do połowy lat osiemdziesiątych. Problem badawczy dotyczy mechanizmów budowy i funkcjonowania albańskiego modelu socjalizmu oraz wpływu polityki Albańskiej Partii Pracy na rozwój gospodarczy i społeczny państwa. Celem pracy jest przedstawienie podstaw ustrojowych państwa, reform gospodarczych oraz ewolucji polityki społeczno-ekonomicznej Albanii. Autorka zastosowała metodę historyczno-instytucjonalną, analizując konstytucje, akty prawne, dane ekonomiczne i literaturę dotyczącą państw socjalistycznych. W artykule wykazano, że albański system opierał się na skrajnej centralizacji gospodarki, dominacji własności państwowej oraz podporządkowaniu życia społecznego ideologii marksistowsko-leninowskiej. Omówione zostały: reforma rolna, nacjonalizacja przemysłu, kolektywizacja rolnictwa, monopol państwa w handlu zagranicznym i rozwój autarkicznego modelu gospodarczego pod rządami Envera Hodży. Autorka podkreśla, że izolacja polityczna Albanii i zerwanie współpracy kolejno z Jugosławią, ZSRR oraz Chinami pogłębiały zacofanie gospodarcze kraju. Rezultaty analizy wskazują, że albański model socjalizmu charakteryzował się skrajnym dogmatyzmem ideologicznym, autorytaryzmem politycznym i gospodarczą izolacją, co doprowadziło do trwałego kryzysu społeczno-ekonomicznego państwa.