Abstrakt
W artykule przeanalizowano politykę serbskiego despoty Jerzego Brankovicia wobec krucjaty warneńskiej i przyczyny jego decyzji o zawarciu pokoju z Turkami oraz nieuczestniczeniu w bitwie pod Warną. Autor ukazuje znaczenie decyzji Brankovicia dla przebiegu kampanii i dla sytuacji politycznej Bałkanów. Celem pracy jest wyjaśnienie motywacji despoty serbskiego i ocena jego działań dyplomatycznych w kontekście wojny chrześcijańsko-osmańskiej. Podstawą badań są kroniki, dokumenty dyplomatyczne i relacje współczesnych autorów, m.in. Jana Długosza oraz Filipa Kallimacha. Autor wykazuje, że po utracie państwa serbskiego w 1439 roku Branković początkowo wspierał działania antytureckie, uczestnicząc w tzw. długiej wojnie z lat 1443–1444. Do zmiany tego stanowiska skłoniła despotę oferta Murada II, obejmująca zwrot Serbii i uwolnienie synów Brankovicia. Branković aktywnie zabiegał o zawarcie pokoju, przekonując do tego Jana Hunyadiego i prowadząc mediacje między stronami konfliktu. Autor podkreśla, że decyzja despoty wynikała przede wszystkim z pragmatycznej troski o odbudowę państwa serbskiego i braku wiary w trwały sukces wojsk chrześcijańskich. Rezultaty analizy wskazują, że polityka Brankovicia była podporządkowana interesowi dynastycznemu i państwowemu, a jego postawa odzwierciedlała trudną sytuację małych państw bałkańskich usytuowanych między Węgrami a Imperium Osmańskim.
Bibliografia
Acta et diplomata Ragusina, red. J. Radonić, t. 1, Belgrad 1934.
Archivio di Stato di Venezia, Senatus Secretae Deliberationes, XVI, 73–74, 90–90v.
Bonfini A., Rerum Hungaricarum decades, Lipsiae 1771.
Callimachus P.B., Historia de rege Vladislao, red. I. Lichoska, T. Kowalewski, A. Komarnicka, Varsoviae 1961.
Chalkokondyles L., Historiarum demonstrationes, wyd. E. Darkó, t. 2, Budapestini 1927.
Chronica Ragusina Restii item Joannis Gundulae, red. Sp. Nodilo, Zagrabiae 1893.
Diplomatarium relationum reipublicae Ragusinae cum regno Hungariae, red. J. Gelcich, L. Thallóczy, Budapest 1887.
Długosz J., Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów Polskich ksiąg 12, red. A. Przeździecki, przekł. K. Mecherzyński, t. IV, Kraków 1869.
Fejér G., Genus, incunabula et virtus Joannis Corvini de Hunyad, regni Hungariae gubernatoris, argumentis criticis illustrata, Budae 1844.
Mihailović K. iz Ostrovice, Janičarove uspomene ili turska hronika, „Spomenik Srpske Akademije nauka i umetnosti” 1959, nr 107.
Thwrocz M. J. de, Chronica Hungarorum, „Scriptores rerum Hungarorum veteres ac genuini”, red. J. Schwandtner, Vindobonae 1746, s. 39–291.
Angyal D., Die diplomatische Vorbereitung der Schlacht von Varna (1444), „Ungarische Rundschau” 1913, nr 2, s, 518–524.
Babinger F., Mehmed Osvaja i njegovo doba, Novi Sad 1968.
Babinger F., Vom Amurath zu Amurath. Vor und Nachspiel der Schlacht bei Varna 1444 [w:] Aufsätze und Abhandlungen zur Geschichte Südosteuropas und der Levante, t. I, Monachium 1962.
Dinić M., Građa za istoriju Beograda u srednjem veku, t. 2, Beograd 1958.
Djurić I., Sumrak Vizantije vreme Jovana VIII Paleologa, 1392–1448, Beograd 1984.
Elezović G., Turski spomenici, ks. 1, cz. 1: 1348–1520, Beograd 1940.
Filipović N., Nekoliko bilješki oko Smedereva. Oslobođenje gradova u Srbiji od Turaka 1862–1867, Beograd 1970.
Halecki O., The Crusade of Varna. A Discussion of Controversial Problems, New York 1943.
Inalçk H., Osmansko carstvo. Klasično doba, 1300–1600, Beograd 1974.
Inalçik H., Pitanje Segedinskog mira i kriza turske države 1444 godine, „Prilozi za orijentalnu filologiju” 1962–63, t. 12–13.
Iorga N., Notes et extraits pour servir à l’histoire des Croisades, t. 2, Paris 1899.
Orbini M., Kraljevstvo Slovena, Beograd 1968.
Ostrogorski G., Istorija Vizantije, Beograd 1959.
Pál E., A Szegedi eskü s a Varadi béke adalék az 1444. Év eseményektörténetéhez [w:] Társadalomés művelődéstörténeti tanulmányok. Mályusz Elemér emlékkönyv, Budapest 1984, s. 77–96.
Pall F., Ciriaco d’Ancona e la Crociata contro i Turchi, „Bulletin historique de l’Académie Roumaine” 1937, nr 20, s. 9–68.
Ruvarac I., Đurađ Vuković, despot srpski i Đorđe Kastriot Skenderbeg, vođa Arbanaka, godine 1444, „Letopis Matice srpske” 1902, t. 212, cz. 2, s. 1–13.
Skrivanić G., Zašto despot Đurađ Branković nije učestvovao u bici na Varni 1444, „Vjesnik Vojnog muzeja JNA” 1970, nr 16, s. 227–230.
Spremić M., Despot Đurađ Branković i njegovo doba, Beograd 1994.
Stojanović L., Stari srpski rodoslovi i letopisi, Sremski Karlovci 1927.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1997
OPEN ACCESS