Abstrakt
Artykuł jest poświęcony znaczeniu czynnika albańskiego w przygotowaniach i przebiegu krucjaty warneńskiej z 1444 roku. Autor analizuje problem relacji między ruchem antyosmańskim kierowanym przez Skanderbega a koalicją chrześcijańską walczącą z Turkami. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla zrozumienia politycznych i militarnych uwarunkowań walk antytureckich na Bałkanach w połowie XV wieku. Celem pracy jest ustalenie zakresu współpracy albańskich elit z obozem chrześcijańskim oraz ocena wpływu wydarzeń w Albanii na przebieg wyprawy warneńskiej. Autor wykorzystuje źródla weneckie, dubrownickie i osmańske, a także relacje kronikarskie dotyczące działalności Skanderbega. W artykule wykazano, że rozwój albańskiego ruchu oporu przeciw Osmanom zbiegł się czasowo z kampanią Władysława III i Jana Hunyadiego. Skanderbeg, formalnie pozostający w służbie tureckiej, prowadził jednocześnie tajne rokowania z Wenecją, Dubrownikiem i królem Neapolu Alfonsem V. Po zwycięstwie chrześcijan pod Niszem w 1443 roku opanował Kruję i proklamował niezależne księstwo albańskie. Działania Albańczyków zmusiły Turków do angażowania sił w Albanii i częściowo utrudniły koncentrację wojsk osmańskich w Rumelii. Autor podkreśla jednak, że brak jest przekonujących dowodów na bezpośredni udział Skanderbega w wyprawie warneńskiej oraz na to, by Jerzy Branković rzeczywiście uniemożliwił Albańczykom przybycie pod Warnę. Rezultaty analizy wskazują, że czynnik albański odegrał ważną rolę destabilizującą pozycję osmańską na Bałkanach, lecz jego znaczenie dla samego przebiegu bitwy pod Warną było ograniczone.
Bibliografia
Antonius de Bonfinis, Rerum Ungaricarum decades, red. I, Fogel, B. Ivanyi, L. Juhasz, t. III, Leipzig 1936.
Chalkokondyles L., Historiarum libri decem, red. J. Becker, Bonnae 1843.
Katona S., Historia critica regni Hungariace stirpis mixtae, t. XIII, Budae 1790.
Lezze D. da, Historia turchesca (1300–1514), wyd. I. Ursu, București 1900.
Chronica ragusina Junii Restii (ab origine urbis usque ad annum 1451) item Joannis Gundulae, „Monumenta spectantia historiam Slavorum Meridionalium”, t XXV, Zagrebiae 1893.
Babinger F., Z dziejów imperium Osmanów. Sułtan Mehmed Zdobywca i jego czasy, Warszawa 1977.
Biçoku K., Quelques aspects des rapports entre Skanderbeg et Venise [w:] Deuxième Conference des Études Albanologiques, Tirana 12–18 janvier 1968, t. I, Tirana 1969.
Felczak W., Wasilewski T., Historia Jugosławii, Wrocław 1985.
Frashëri K., The History of Albania. A Brief Survey, Tirana 1964.
Frashëri K., Le pays des albanais au XVe siècle [w:] Deuxième Conference des Études Albanologiques, Tirana 12–18 janvier 1968, t. I, Tirana 1969.
Gegaj A., L’Albanie et l’invasion turque au XV siècle, Louvain–Paris 1937.
George Kastriot-Scanderbeg and the Albanian-Turkish war of the XVth century, Tirana 1967.
Halecki O., Nowe uwagi krytyczne o wyprawie warneńskiej, Kraków 1939.
Hauziński J., Leśny J., Historia Albanii, Wrocław–Warszawa–Kraków 1992.
Inalçik H., Iskender Beg [w:] The Encyclopaedia of Islam, t. IV, Leiden 1978, s. 144–146.
Iorga N., Geschichte des osmanischen Reiches, t. I: Bis 1453, Gotha 1908.
Iorga N., Notes et extraits pour servir à l’histoire des croisades au XVe siècle, t. III, Paris 1902.
Istorija Črne Gore, ks. 2, t. II, Titograd 1970.
Jireček C., Geschichte der Serben, t II, Gotha 1918.
Murzaku T., La lutte des habitants des territoires albanais de l’est et du nord est contre les conquerants Turcs à la fin du XIVe et durant le XVe siècles [w:] Deuxième Conference des Études Albanologiques, Tirana 12–18 janvier 1968, t. I, Tirana 1969.
Novaković R., Brankovićev Letopis, Beograd 1960.
Pall F., Die Geschichte Skanderbegs im Lichte der neueren Forschung [w:] „Leipziger Viertelsjahrschrift für Südosteuropa” 1942, nr 6, s. 85–98.
Pall F., Les relations entre la Hongrie et Scanderbeg [w:] „Revue Historique du Sud-Est Europeen” 1933, R. 10, nr 4–6, s. 119–141.
Pall F., Skanderbeg et Janco de Hunedoara (Jean Hunyadi) [w:] Deuxième Conference des Études Albanologiques, Tirana 12–18 janvier 1968, t. I, Tirana 1969, s. 87–104.
Radonić J., Djurajdź Kastriot Skanderbeg i Arbanija u XV veku [w:] „Spomenik Serbska Akademia Nauk” 1942, seria Z, R. 74, t. 95, nr 141.
Serra A., Ralazioni del Castriota con il Papato [w:] „Archivio Storico Italiano” 1956, t. CIV, nr 4, s. 713–733.
Swoboda W., Kalendarium do pracy: Warna 1444, Kraków 1994.
The History of Albania from its Origins to the Present Day, London 1981.
Thiriet F., Quelques réflexions sur la politique venitienne à l'égard de Georges Skanderbeg, [w:] Deuxième Conference des Études Albanologiques, Tirana 12–18 janvier 1968, t. I, Tirana 1969.
Ursu I., Uno Sconosciuto Storico Veneziano [w:] „Nuovo Archivio Veneto. Nuova serie” 1910, t. XIX, cz. I, s. 5–24.
Zinkeisen J.W., Geschichte des osmanischen Reiches in Europa, t. I, Hamburg 1840.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1997
OPEN ACCESS