Abstrakt
Artykuł dotyczy funkcjonowania pamięci o bitwie pod Warną w tradycji węgierskiej i bałkańskiej. Autorka analizuje sposób, w jaki wydarzenie to zostało utrwalone w kronikarstwie, tradycji ustnej i świadomości historycznej narodów regionu. Celem pracy jest porównanie węgierskiej i bałkańskiej recepcji klęski warneńskiej oraz wskazanie czynników wpływających na jej ograniczony rezonans. Autorka wykorzystuje analizę kronik, przekazów epickich i późniejszej historiografii. W artykule wykazano, że na Węgrzech pamięć o Warnie była stosunkowo słaba, ponieważ Jan Hunyadi i jego otoczenie nie byli zainteresowani propagowaniem klęski, w której odegrali niejednoznaczną rolę. W tradycji bałkańskiej obraz bitwy został zniekształcony przez lokalne przekazy epickie, a sama Warna często nie była wymieniana jako miejsce starcia. Silniejsza pamięć o wydarzeniu utrwaliła się tylko w Chorwacji. Autorka podkreśla, że zainteresowanie bitwą pod Warną rozwinęło się dopiero pod wpływem XIX-wiecznych ruchów narodowe i ówczesnych badań historycznych. Rezultaty analizy wskazują, że znaczenie Warny w tradycji historycznej regionu było znacznie mniejsze, niż sugeruje współczesna historiografia europejska.
Bibliografia
Bonfinii A., Rerum hungaricarum decades quatuor cum dimidia, Francofurti 1581.
Brancovici G., Cronica românească, red. D. Nioc, M. Adam-Chiper, Bucureşti 1987.
Callimachus P., Historia de rege Vladislao, red. I. Lichońska, Varsoviae 1961.
Chalkokondyles L., Historiarum libri decem, Bonnae 1843.
Chalkokondyles L., Expuneri istorice. Creșterea puterii turcești. Căderea imperiului bizantin, red. V. Grecu, Bucureşti 1958.
Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. II, wyd. A. Sokołowski, J. Szujski, „Monumenta medii aevi historica, res gestes Poloniae illustratie”, t. II, Kraków 1891.
Heltai G., Krónika az Magyaroknak dolgairól, wyd. M. Kulcsár, „Magyar Helikon”, Békéscsaba 1981.
Magyar Nemzeti Levéltár, Országos Levéltár, Diplomatikai Levéltár, nr 44384, list Jana Hunyadyego.
Thurocz J. de, Chronica Hungarorum, [Brno 1488] Budapest 1981.
Лбтопуцьць господь срьбскынхь [w:] Památky dřevniho písemnictví Jihoslovanův, wyd. P.J. Šafařik, Praha 1873.
Ban I., Janus Pannonius et la tradition littéraire hongroise, „Acta Litteraria” 1972, t. 14, s. 309–329.
Beheim M., Hie dises geticht sagt von kung Pladislavo, dem kung von Ungern wie der mit den Türken strait [w:] Die Gedichte des Michel Beheim, t. I, red. H. Gille, I. Spriewald, Berlin 1968, s. 328–356.
Dąbrowski J., Średniowieczne kroniki węgierskie w świetle ostatnich badań, Kraków 1914.
Gundulić I., Osman, przekł. Cz. Jastrzębiec-Kozłowski, Warszawa 1954.
Hopp L., Az „Antemurale” történetfilozófia közös forrásai [w:] Hopp L., Śląski J., A magyar-lengyel múltiszemlélet elözményei. Politikai és kulturális hagyományok Báthory Istvánig, Budapest 1992.
Karadja C. I., Poema lui Michel Beheim despre cruciadele împotriva turcilor din anii 1443 si 1444. Publicata după manuscrisele Pol. Germ. 334 șt 312 din Biblioteca Universității de la Heidelberg, Vălenii de Munte 1936.
Klanicsay T., A magyar irodalom története, t. III, Budapest 1964.
Popescu R., Istoriile domnilor Țării Românești [w:] Cronicari munteni, t. I, București 1971.
Prochaska A., List Andrzeja de Palatio o klęsce warneńskiej, Lwów 1882.
Zrínyi M., Vitéz hadnagy [w:] Zrínyi Miklós prózai művei, red. L. Négyesy, S.I. Kovács, Budapest 1985.
Богишпић В., Народне njecмe из cmapнjнx нajвнше приморских записа, „Гласинк српцког ученог друштва” 1878, t. 2, nr 10.
История нa Бьлгжрия от Бласюс Кленнер сьставена в 1761 г., red. И Дуйчев, К. Телбизов, София 1977.
Ребец J., Гроф Борбе Бранковиб и усмено предаюе, Нови Сад 1991.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1997
OPEN ACCESS